ਗਂਗਾਂ ਗਂਤੁਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦਿਕਂ ਗृਹੇ
ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਾਧ ਆਦਿ ਰਸਮਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਾਨਿ ਚ ਰੁਦਂਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਹਾ ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਾਮ ਇਤ੍ਯਲਮ੍
ਪਾਪ, ਰੋ ਪੈਂਦੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਹਾਏ! ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?'
ਯਥਾ ਨ ਗਂਗਾਂ ਯਾਤ੍ਯੇष ਤਥਾ ਵਿਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਮਹੇ
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਗृਹਾਦ੍ਗਂਗਾਵਗਾਹਾਰ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤਸ੍ਤੁ ਪਦੇਪਦੇ
ਘਰ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਕृਤੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲੋਭਾਦਿਕਂ ਹਰੇ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਲੋਭ ਆਦਿ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਹਰਿ,
ਅਨੁषਂਗੇਣ ਮੌਲ੍ਯੇਨ ਵਾਣਿਜ੍ਯੇਨਾਪਿ ਸੇਵਯਾ
ਸੰਗਤ, ਧਨ, ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਵੀ,
ਅਨਿਚ੍ਛਯਾਪਿ ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟੋ ਦਹਨੋ ਹਿ ਯਥਾ ਦਹੇਤ੍
ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਛੁਹ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ,
ਤਾਵਦ੍ਧਮਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਯਾਵਦ੍ਗਂਗਾਂ ਨ ਸੇਵਤੇ 4.1.27.
ਜਦ ਤੱਕ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਗਂਗਾਂਭਸਿ ਨਿਸ੍ਨਾਤੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਤ੍ਯਕ੍ਤਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਮੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮਧ੍ਯੇਮਾਰ੍ਗਂ ਮृਤੋ ਯਦਿ
ਜੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਵੇ,
ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯੇ ਚ ਗਂਗਾਯਾਃ ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤਿ ਚ ਪਠਂਤਿ ਚ
ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦੇ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ,
ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਯੋ ਦੁਰਾਚਾਰਾ ਹੈਤੁਕਾ ਬਹੁਸਂਸ਼ਯਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੰਦੇ, ਆਚਰਨ ਮੰਦਾ, ਸੰਦੇਹੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੰਦੇਹ ਵਾਲੇ ਹਨ,
ਜਨ੍ਮਾਂਤਰਕृਤੈਰ੍ਦਾਨੈਸ੍ਤਪੋਭਿਰ੍ਨਿਯਮੈਰ੍ਵ੍ਰਤੈਃ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਦਾਨ, ਤਪ, ਨਿਯਮ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਰਾਹੀਂ,
ਗਂਗਾਭਕ੍ਤਿਮਤਾਮਰ੍ਥੇ ਮਹੇਂਦ੍ਰਾਦਿ ਪੁਰੇषੁ ਚ
ਗੰਗਾ ਭਗਤ ਦੇ ਲਈ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ,
ਸਿਦ੍ਧਯਃ ਸਿਦ੍ਧਿਲਿਂਗਾਨਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਲਿਂਗਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਸਿਧੀਆਂ, ਸਿਧੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਛੁਹਣ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ,
ਗਂਗਾਜਲਾਂਤਸ੍ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਕਲਿਕਲ੍ਮषਭੀਤਿਤਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਤਮਾਂਸੀਵ ਵਜ੍ਰਪਾਤਭਯਾਨ੍ਨਗਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹਨੇਰਾ ਜਾਂ ਵਜਰ ਪੈਂਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਰੁੱਖ,
ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯਥਾ ਮੋਹਃ ਸਿਂਹਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਥਾ ਮृਗਾਃ 4.1.27.
ਤੱਤਵ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੋਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਿਰਣ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਿਵ੍ਯੌषਧੈਰ੍ਯਥਾ ਰੋਗਾ ਲੋਭੇਨ ਚ ਯਥਾ ਗੁਣਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨੀ ਜੜੀਆਂ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਤੂਲਸ਼ੈਲਃ ਸ੍ਫੁਲਿਂਗੇਨ ਯਥਾ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਰੋਈ ਜਾਂ ਰੋਈ ਦਾ ਢੇਰ ਇਕ ਚਿੰਗਾਰੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਚ ਤਪੋ ਯਦ੍ਵਤ੍ਕਾਮੇਨ ਚ ਯਥਾ ਮਤਿਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੁਧੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਦਂਭ ਕੌਟਿਲ੍ਯ ਮਾਯਾਭਿਰ੍ਯਥਾਧਰ੍ਮੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਤੇ ਪਖੰਡ, ਚਲਾਕੀ ਤੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸਂਪਾਤਚਂਚਲਮ੍
ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਚੰਚਲ ਹੈ,
ਵਿਧੂਤਪਾਪਾ ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਃਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀਮ੍
ਜੋ ਮਰਦੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਮ ਜੋਤ ਦੀ ਸੁਰਤ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,
ਸਾਧਾਰਣਾਂਭਸਾ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਸਾਧਾਰਣ ਨਦੀਮਿਵ
ਉਹ ਆਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਆਮ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਹਨ,
ਸਂਸਾਰਮੋਚਕਸ਼੍ਚਾਹਂ ਜਨਾਨਾਮਨੁਕਂਪਯਾ
ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ,
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਸ਼ੁਭਃ ਕਾਲਃ ਸਰ੍ਵੋ ਦੇਸ਼ਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ੁਭਃ
ਹਰ ਸਮਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ,
ਯਥਾਸ਼੍ਵਮੇਧੋ ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਨਗਾਨਾਂ ਹਿਮਵਾਨ੍ਯਥਾ 4.1.27.
ਜਿਵੇਂ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ਼੍ਚ ਤਪਸਾਂ ਮਂਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਣਵੋ ਯਥਾ
ਤਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਓਮ' ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ,
ਯਥਾਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਗੌਰੀ ਯਥੋਤ੍ਤਮਾ
ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੌਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ,