ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਾਨ੍ਸਾਗਰਾਞ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਪਿਲਕ੍ਰੋਧਵਹ੍ਨਿਨਾ
ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕਪਿਲ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਸੜ ਗਏ,
ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ੇ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਜਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ,
ਹਿਮਵਂਤਂ ਨਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਮਾਤ੍ਯ ਨ੍ਯਸ੍ਤਰਾਜ੍ਯਧੂਃ
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪਾਗ੍ਨਿਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਾਨ੍ਮਹਾਦੁਰ੍ਗਤਿਗਾਨਪਿ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ,
ਮਮੈਵ ਸਾ ਪਰਾਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤੋਯਰੂਪਾ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਉਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਪਾਣੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀਤਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਰੁਣਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਤਾਕਤਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ ਤੇ ਦਇਆ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਯਾਮੇਤਾਂ ਜਗਤਾਂ ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਧਾਰਯਾਮਿ ਸ੍ਵਲੀਲਯਾ
ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਟਿਕਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਯਾਨਿ ਚ 4.1.27.
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ-ਥਾਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹਨ,
ਤਪਾਂਸਿ ਵਿष੍ਣੋ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ਸਾਂਗਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾ
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹਨ, ਚਾਰ ਵੈਦ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ,
ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਵੈ ਸ਼ਕ੍ਤਯੋ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚ ਯਾਃ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲਕੜੇ ਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਕਤਾਂ ਹਨ,
ਸ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਤੁषੁ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਪਾਂਸਿ ਤੇਨ ਤਪ੍ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਦਾਨਪ੍ਰਦਃ ਸ ਚ
ਉਹ ਸਭ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵੇਦਵਿਦ੍ਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵੈ ਤਥਾ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਾਤੀਆਂ, ਅਸ਼ਰਮਾਂ ਤੇ ਵੈਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਜੈਰ੍ਦੋषੈਰ੍ਦੁष੍ਟੋ ਬਹੁਵਿਧੈਰਪਿ
ਜੇਕਰ ਮਨ, ਬੋਲ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,
ਕृਤੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਪਰਮ੍
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਪੂਸ਼ਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਾਂਤਰਾਭ੍ਯਾਸ ਵਾਸਨਾਵਸ਼ਤੋ ਹਰੇ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਹਰੀ,
ਧ੍ਯਾਨਂ ਕृਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਹੇਤੁਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਤਚ੍ਚ ਵੈ ਤਪਃ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਯੋ ਦੇਹਪਤਨਾਦ੍ਯਾਵਦ੍ਗਂਗਾਤੀਰਂ ਨ ਮੁਂਚਤਿ 4.1.27.
ਜੋ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ,
ਕਲੌ ਕਲੁषਚਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਰਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੈਲੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ,
ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਕਾਲਕਰ੍ਣੀ ਚ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਦੁਰ੍ਵਿਚਿਂਤਿਤਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼, ਮੌਤ, ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਮੰਦ ਵਿਚਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਗਂਗਾ ਹਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਿਹਾਮੁਤ੍ਰ ਫਲਪ੍ਰਦਾ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਗੰਗਾ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞ ਦਾਨ ਤਪੋ ਯੋਗ ਜਪਾਃ ਸਨਿਯਮਾ ਯਮਾਃ
ਯਜਨ, ਦਾਨ, ਤਪੱਸਿਆ, ਜੋਗ, ਜਪ, ਸੰਜਮ ਤੇ ਯਮ—
ਕਿਮष੍ਟਾਂਗੇਨ ਯੋਗੇਨ ਕਿਂ ਤਪੋਭਿਃ ਕਿਮਧ੍ਵਰੈਃ
ਅਠ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਜੋਗ, ਤਪ, ਜਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਅਪਿ ਦੂਰਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਗਂਗਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵੇਦਿਨਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਰ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ—
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਧਰ੍ਮਃ ਪਰਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਂ ਤਪਃ
ਭਰੋਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ; ਭਰੋਸਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਰਾਗਲੋਭਾਦ੍ਯੈਃ ਪੁਂਸਾਂ ਸਂਮੂਢਚੇਤਸਾਮ੍
ਅਗਿਆਨ, ਲਾਲਚ, ਮੋਹ ਆਦਿ ਕਾਰਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਬਹਿਃ ਸ੍ਥਿਤਂ ਜਲਂਯਦ੍ਵਨ੍ਨਾਰਿਕੇਲਾਂਤਰੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਣੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਾਣੀ ਬਾਹਰ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—
ਗਂਗਾਲਾਭਾਤ੍ਪਰੋ ਲਾਭਃ ਕ੍ਵਚਿਦਨ੍ਯੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ 4.1.27.
ਗੰਗਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲਾਭ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਂਡਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਗੁਣਿਨੋ ਦਾਨਸ਼ੀਲਿਨਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਸਮਰਥ, ਗਿਆਨੀ, ਗੁਣੀ ਤੇ ਦਾਨੀ ਹੋਵੇ—
ਵृਥਾ ਕੁਲ ਵृਥਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵृਥਾ ਯਜ੍ਞਾ ਵृਥਾਤਪਃ
ਵੰਸ਼, ਵਿਦਿਆ, ਯਜਨ ਤੇ ਤਪ—all ਵਿਅਰਥ ਹਨ—