ਨ ਯਦਾ ਭੂਮਿਵਲਯਂ ਨ ਯਦਾऽਪਾਂ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਜਦ ਨਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਘੇਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਇਦਂ ਰਹਸ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੇਦ ਕੋਪਿ ਨ ਕੁਂਭਜ
ਇਹ ਖੇਤਰ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ—ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਕੁੰਭਜ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਲਵੇ ਵਿਨੀਤਾਯ ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषੇ 4.1.26.
ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ, ਨਿਮਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗਿਆਨ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ,
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਤਦਰਭ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੇਤਦੁਦੀਰ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
(ਪਰ੍ਯਂਕ) ਅਭਾਵਃ ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ ਮੂਢੈਰ੍ਯਦਾ ਚ ਸ਼ਿਵਯੋਸ੍ਤਯੋਃ
(ਪਰਯੰਕ) ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਰਾਧ੍ਯ ਮਹੇਸ਼ਾਨਮਨਵਾਪ੍ਯ ਚ ਕਾਸ਼ਿਕਾਮ੍
ਮਹਾਂਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ,
ਅਸ੍ਯਾਨਂਦਵਨਂ ਨਾਮ ਪੁਰਾ ਕਾਰਿ ਪਿਨਾਕਿਨਾ
ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਨਾਕੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਆਨੰਦਵਨ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਆਨਂਦਕਂਦਬੀਜਾਨਾਮਂਕੁਰਾਣਿ ਯਤਸ੍ਤਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਆਨੰਦ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਅੰਕੁਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ,
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਮਾਸੀਦਿਤ੍ਥਂ ਘਟੋਦ੍ਭਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਘਟਉਤਪਨ, ਇਹ ਅਵਿਮੁਕਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਗਾਨਂਦਵਨੇ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਿਵਯੋ ਰਮਮਾਣਯੋਃ
ਆਨੰਦਵਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉੱਥੇ, ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ,
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤੇ ਮਹਾਭਾਰੇ ਆਵਾਂ ਸ੍ਵਃ ਸ੍ਵੈਰਚਾਰਿਣੌ
ਜਿਸ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ।
ਸ ਏਵ ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸ ਏਵ ਪਰਿਪਾਤਿ ਚ
ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚੇਤਃਸਮੁਦ੍ਰਮਾਕੁਂਚ੍ਯ ਚਿਂਤਾਕਲ੍ਲੋਲਦੋਲਿਤਮ੍ 4.1.26.
ਚਿੱਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤਿष੍ਠਾਵਃ ਸੁਖਮਾਨਂਦਕਾਨਨੇ
ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਸਂਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯੇਤਿ ਸ ਵਿਭੁਃ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਯਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਥਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਸਵ੍ਯੇ ਵ੍ਯਾਪਾਰਯਾਂਚਕ੍ਰੇ ਦृਸ਼ਮਂਗੇ ਸੁਧਾਮੁਚਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਅੰਗ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਂਤਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤੋ ਗਾਂਭੀਰ੍ਯ ਜਿਤਸਾਗਰਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਸਤਵ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਇਂਦ੍ਰਨੀਲਦ੍ਯੁਤਿਃਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਪੁਂਡਰੀਕੋਤ੍ਤਮੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਨੀਲਮ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਲਸਤ੍ਪ੍ਰਚਂਡਦੋਰ੍ਦਂਡ ਯੁਗਲਦ੍ਵਯਰਾਜਿਤਃ
ਉਹ ਦੀ ਜੋੜੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਏਕਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਵਾਸਸ੍ਤ੍ਵੇਕਃ ਸਰ੍ਵਕਲਾਨਿਧਿਃ
ਉਹ ਹੀ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਲਾ-ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਮਹਾਂਤਂ ਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹਾਮਹਿਮਭੂषਣਮ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਵ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਿਤਂ ਵੇਦਾਸ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਮਵੈष੍ਯਸਿ
ਤੇਰੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਹੀ ਵੇਦ ਉਪਜਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਹੇਸ਼ਾਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਿਣਮ੍ 4.1.26.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮੌਲਾਵਾਜ੍ਞਾਂ ਨਿਧਾਯ ਚ
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਹੁਕਮ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ।
ਖਨਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਚਕ੍ਰੇਣ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪੁष੍ਕਰਿਣੀਂ ਹਰਿਃ
ਹਰੀ ਨੇ ਉਥੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਖੋਦ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ।
ਸਮਾਃ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਪ ਉਗ੍ਰਂ ਚਚਾਰ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਤਤਃ ਸ ਭਗਵਾਨੀਸ਼ੋ ਮृਡਾਨ੍ਯਾ ਸਹਿਤੋ ਮृਡਃ
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ, ਮ੍ਰਿਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਏ।
ਤਮੁਵਾਚ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਮੌਲਿਮਾਂਦੋਲਯਨ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਸ ਨੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਖਿਆ।
ਅਹੋ ਅਨਿਂਧਨੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਜ੍ਵਲਤ੍ਯੇष ਨਿਰਂਤਰਮ੍
ਹਾਏ! ਇਹ ਅੱਗ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਈਂਧਨ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਜਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮृਡਸ੍ਯਾਮ੍ਰੋਡਿਤਮਿਦਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਿਜ੍ਞਾਯ ਭਾषਿਤਮ੍
ਇਹ ਮ੍ਰਿਦਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਬੋਲਿਆ।