ਲੋਹਿਤੋ ਨਾਮ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਗਿਰਿਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਗਿਰਿਪ੍ਰਭਃ
ਉੱਥੇ 'ਲੋਹਿਤ' ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—
ਕੈਲਾਸਸ੍ਯੈਕਸ਼ਕਲਂ ਕਰ੍ਮਭੂਮਾਵਿਹਾਗਤਮ੍
ਇਹ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ—
ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍षਡਾਨਨਮ੍
ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਅਗਸਤ ਨੇ, ਛੇ-ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਿਆ—
ਤੁष੍ਟਾਵ ਗਿਰਿਜਾਸੂਨੁਂ ਸੂਕ੍ਤੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਮੁਦ੍ਭਵੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ—
ਅਗਸ੍ਤਿਰੁਵਾਚ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਵृਂਦਾਰਕਵृਂਦਵਂਦ੍ਯ ਪਾਦਾਰਵਿਂਦਾਯ ਸੁਧਾਕਰਾਯ 4.1.25.
ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸਿਰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੁਭ੍ਯਂ ਪ੍ਰਣਤਾਰ੍ਤਿਹਂਤ੍ਰੇ ਕਰ੍ਤ੍ਰੇ ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਨੋਰਥਾਨਾਮ੍
ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਸਭ ਦੀਆਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਅਮੂਰ੍ਤਮੂਰ੍ਤਾਯ ਸਹਸ੍ਰਮੂਰ੍ਤਯੇ ਗੁਣਾਯ ਗੁਣ੍ਯਾਯ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾਯ
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂਵਰਾਯ ਦਿਗਂਬਰਾਯਾਂਬਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਯ
ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਪਃਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਤਪੋਧਨਾਯ ਤਪਃਫਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕਾਯ
ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਹਸਤੀ ਤਪ ਹੈ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਪ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੁਭ੍ਯਂ ਸ਼ਰਜਨ੍ਮਨੇ ਵਿਭੋ ਪ੍ਰਭਾਤਸੂਰ੍ਯਾਰੁਣਦਂਤਪਂਕ੍ਤਯੇ
ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਤੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਸਵੇਰ ਦੇ ਲਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਮੀਢੁष੍ਟਮਾਯੋਤ੍ਤਰਮੀਢੁषੇ ਨਮੋ ਨਮੋ ਗਣਾਨਾਂ ਪਤਯੇ ਗਣਾਯ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਾਤਾ ਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਾਤਾ ਨੂੰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਗੂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਨਾਥਸ੍ਯ ਕੁਮਾਰਕਾਯ ਕ੍ਰੌਂਚਾਰਯੇ ਤਾਰਕਮਾਰਕਾਯ
ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨੌਜਵਾਨ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਾਰਕ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਇਤ੍ਥਂ ਪਰਿष੍ਟੁਤ੍ਯ ਸ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਂ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਭਿਭਾषਮਾਣਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਤਿਕੇ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।'
ਜਾਨੇ ਤ੍ਵਾਮਿਹ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਥਾ ਵਿਂਧ੍ਯਾਚਲੋਨ੍ਨਤਿਮ੍
ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ 4.1.25.
ਅਵਿਮੁਕਤ ਨਾਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਦਾ ਸੁੱਖ ਤੇ ਚੈਨ ਹੈ।
ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਲੇ ਵਾਪਿ ਨ ਪਾਤਾਲਤਲੇ ਮਲਮ੍
ਚਾਹੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਮੈਲ ਨਹੀਂ।
ਅਹਮੇਕਚਰੋਪ੍ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੇ ਮੁਨੇ
ਮੁਨੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਫਿਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਨ ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ਨ ਤਦ੍ਦਾਨੈਰ੍ਨ ਤਪੋਭਿਰ੍ਨ ਤਜ੍ਜਪੈਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਜਪ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਈਸ਼੍ਵਰਾਨੁਗ੍ਰਹਾਦੇਵ ਕਾਸ਼ੀਵਾਸਃ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲੱਭ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੈਵ ਕਾਚਿਤ੍ਸਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਵਿਧਾਤੁਰ੍ਯਾऽਤਿਰੇਕਿਣੀ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਵਿਧਾਤਾ ਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
ਅਹੋ ਮਤੇਃ ਸੁਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਮਹੋਭਾਗ੍ਯਸ੍ਯ ਦੌਰ੍ਵਿਧਮ੍
ਹਾਏ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ, ਮਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਿੰਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਸ਼ਰੀਰਂ ਜੀਰ੍ਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਜੀਰ੍ਯਂਤੀਂਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਪਿ
ਸਰੀਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਘਿਸਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਟੋਤਰੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਪਦਂ ਸਂਪਦਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਾਪਾਯਂ ਕਾਯਮੁਚ੍ਚਕੈਃ
ਸਮਝੋ ਕਿ ਦੌਲਤ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਇਹਨੂੰ ਹਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਨ੍ਨੈਤ੍ਯਾਯੁषਸ਼੍ਚਾਂਤਸ੍ਤਾਵਤ੍ਕਾਸ਼ੀ ਨ ਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਅਸਥਿਰ ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਦ ਤਕ ਕਾਸੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਜਰਾਨਿਕਟਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾ ਬਾਧਂਤੇ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਭृਸ਼ਮ੍ 4.1.25.
ਬੁਢਾਪਾ ਨੇ ਨੇੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨੇਨ ਜਪ੍ਯੇਨ ਪਰੋਪਕਰਣੋਕ੍ਤਿਭਿਃ
ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਪ, ਦਾਨ ਤੇ ਚੰਗੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ
ਵਿਨੈਵਾਰ੍ਥਾਰ੍ਜਨੋਪਾਯਂ ਧਰ੍ਮਾਦਰ੍ਥੋ ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੇਕਰ ਦੌਲਤ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਰੀਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਦਰ੍ਥੋऽਰ੍ਥਤਃ ਕਾਮਃ ਕਾਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਸੁਖੋਦਯਃ
ਧਰਮ ਤੋਂ ਦੌਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਇੱਛਾ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਉਪਾਯਤ੍ਰਯਮੇਵਾਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ਨਿਰ੍ਵਾਣਕਾਰਣਮ੍
ਇਥੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤੋ ਯੋਗਸ੍ਤਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਿਤਾਸਿਤਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ, ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਦੋਹਾਂ।