ਇਤਿ ਸਂਹृष੍ਟਤਨੂਰੁਹਃ ਸ ਵਿਪ੍ਰੋ ਭਗਵਤ੍ਤਦ੍ਗਣਵਕ੍ਤ੍ਰਤੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ
ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸੇਵਕ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ—
ਮਾਯਾਪੁਰ੍ਯਾਂ ਕृਤਪ੍ਰਾਣਤ੍ਯਾਗ ਪੁਣ੍ਯਬਲੇਨ ਚ
ਮਾਯਾਪੁਰੀ ਵਿਚ, ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ—
ਵੈਕੁਂਠਲੋਕਾਦਾਗਤ੍ਯ ਪਤ੍ਤਨੇ ਨਂਦਿਵਰ੍ਧਨੇ
ਵੈਕੁੰਠ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਨੰਦਿਵਰਧਨ ਨਗਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ—
ਤੇषੁ ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ—
ਏਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਤਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰ੍ਮਣਃ
ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ—
ਯਾਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਨਰੋ ਭੂਯਾਦ੍ਵਿਰਜਾ ਜ੍ਞਾਨਭਾਜਨਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਗਿਰਿਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਸਂਜ੍ਞਂ ਕਲਸ਼ੋਦ੍ਭਵਃ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ, ਕਲਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ—
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤਂ ਕੁਸੁਮਾਢ੍ਯਂ ਚ ਰਸਵਤ੍ਫਲਪਾਦਪਮ੍
ਉਹ ਹਰ ਰੁੱਤ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਰਸਦਾਰ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—
ਨਿਵੀਤਸ਼੍ਵਾਪਦਗਣਂ ਸਸਰਿਤ੍ਪਲ੍ਵਲਾਵृਤਮ੍
ਉੱਥੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਦਲਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—
ਨਾਨਾਪਤਤ੍ਰਿਸਂਘੁष੍ਟਂ ਨਾਨਾਮੁਨਿਜਨੋषਿਤਮ੍
ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਸੰਤ-ਮੁਨੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਲੋਹਿਤੋ ਨਾਮ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਗਿਰਿਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਗਿਰਿਪ੍ਰਭਃ
ਉੱਥੇ 'ਲੋਹਿਤ' ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—
ਕੈਲਾਸਸ੍ਯੈਕਸ਼ਕਲਂ ਕਰ੍ਮਭੂਮਾਵਿਹਾਗਤਮ੍
ਇਹ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ—
ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍षਡਾਨਨਮ੍
ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਅਗਸਤ ਨੇ, ਛੇ-ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਿਆ—
ਤੁष੍ਟਾਵ ਗਿਰਿਜਾਸੂਨੁਂ ਸੂਕ੍ਤੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਮੁਦ੍ਭਵੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ—
ਅਗਸ੍ਤਿਰੁਵਾਚ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਵृਂਦਾਰਕਵृਂਦਵਂਦ੍ਯ ਪਾਦਾਰਵਿਂਦਾਯ ਸੁਧਾਕਰਾਯ 4.1.25.
ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸਿਰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੁਭ੍ਯਂ ਪ੍ਰਣਤਾਰ੍ਤਿਹਂਤ੍ਰੇ ਕਰ੍ਤ੍ਰੇ ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਨੋਰਥਾਨਾਮ੍
ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਸਭ ਦੀਆਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਅਮੂਰ੍ਤਮੂਰ੍ਤਾਯ ਸਹਸ੍ਰਮੂਰ੍ਤਯੇ ਗੁਣਾਯ ਗੁਣ੍ਯਾਯ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾਯ
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂਵਰਾਯ ਦਿਗਂਬਰਾਯਾਂਬਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਯ
ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਪਃਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਤਪੋਧਨਾਯ ਤਪਃਫਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕਾਯ
ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਹਸਤੀ ਤਪ ਹੈ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਪ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੁਭ੍ਯਂ ਸ਼ਰਜਨ੍ਮਨੇ ਵਿਭੋ ਪ੍ਰਭਾਤਸੂਰ੍ਯਾਰੁਣਦਂਤਪਂਕ੍ਤਯੇ
ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਤੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਸਵੇਰ ਦੇ ਲਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਮੀਢੁष੍ਟਮਾਯੋਤ੍ਤਰਮੀਢੁषੇ ਨਮੋ ਨਮੋ ਗਣਾਨਾਂ ਪਤਯੇ ਗਣਾਯ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਾਤਾ ਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਾਤਾ ਨੂੰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਗੂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਨਾਥਸ੍ਯ ਕੁਮਾਰਕਾਯ ਕ੍ਰੌਂਚਾਰਯੇ ਤਾਰਕਮਾਰਕਾਯ
ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨੌਜਵਾਨ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਾਰਕ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਇਤ੍ਥਂ ਪਰਿष੍ਟੁਤ੍ਯ ਸ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਂ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਭਿਭਾषਮਾਣਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਤਿਕੇ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।'
ਜਾਨੇ ਤ੍ਵਾਮਿਹ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਥਾ ਵਿਂਧ੍ਯਾਚਲੋਨ੍ਨਤਿਮ੍
ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ 4.1.25.
ਅਵਿਮੁਕਤ ਨਾਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਦਾ ਸੁੱਖ ਤੇ ਚੈਨ ਹੈ।
ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਲੇ ਵਾਪਿ ਨ ਪਾਤਾਲਤਲੇ ਮਲਮ੍
ਚਾਹੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਮੈਲ ਨਹੀਂ।
ਅਹਮੇਕਚਰੋਪ੍ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੇ ਮੁਨੇ
ਮੁਨੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਫਿਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਨ ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ਨ ਤਦ੍ਦਾਨੈਰ੍ਨ ਤਪੋਭਿਰ੍ਨ ਤਜ੍ਜਪੈਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਜਪ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਈਸ਼੍ਵਰਾਨੁਗ੍ਰਹਾਦੇਵ ਕਾਸ਼ੀਵਾਸਃ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲੱਭ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੈਵ ਕਾਚਿਤ੍ਸਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਵਿਧਾਤੁਰ੍ਯਾऽਤਿਰੇਕਿਣੀ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਵਿਧਾਤਾ ਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।