ਕਾਂਚ੍ਯਵਂਤੀ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਕਾਸ਼੍ਯਯੋਧ੍ਯਾ ਚ ਪਂਚਮੀ
ਕਾਂਚੀ, ਅਵੰਤੀ, ਦੁਵਾਰਕਾ, ਕਾਸ਼ੀ ਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਪੰਜਵੀਂ ਹੈ।
ਵਿਹਾਯ षਟ੍ਪੁਰੀਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਃ ਕਾਸ਼੍ਯਾਮੇਵਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ
ਹੋਰ ਛੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਮਮ ਪੁਰਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।
ਯਥਾਰ੍ਥਂ ਕਥਯਾਵਸ੍ਤੇ ਯਤ੍ਪृष੍ਟਂ ਭਵਤਾਨਘ 4.1.23.
ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ।
ਵਿਪ੍ਰਾਵਭਾਸਤੇ ਯਾਵਤ੍ਕਿਰਣੈਃ ਪੁष੍ਪਵਂਤਯੋਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਦੋ ਫੁੱਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ,
ਵਿਯਚ੍ਚ ਤਾਵਦੁਪਰਿ ਵਿਸ੍ਤਾਰਪਰਿਮਂਡਲਮ੍
ਉਨਾਂ ਦੇ ਉਪਰ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਗੋਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਨੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਦੁਪਰਿ ਲਕ੍ਸ਼ੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਪਾਕਰਃ
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਉਪਰ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਹੈ।
ਉਡੁਮਂਡਲਤਃ ਸੌਮ੍ਯ ਉਪਰਿष੍ਟਾਦ੍ਦ੍ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਤਃ
ਚੰਦ ਦੇ ਗੋਲ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਮਿੱਠੇ ਜੀ, ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਤਾਰੇ ਹਨ।
ਮਾਹੇਯਾਦੁਪਰਿष੍ਟਾਚ੍ਚ ਸੁਰੇਜ੍ਯੋ ਨਿਯੁਤਦ੍ਵਯੇ
ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ।
ਦਸ਼ਾਯੁਤਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਾਯਂ ਸੌਰੇਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਮਂਡਲਮ੍
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦਸ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉਪਰ ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਹੈ।
ਪਾਦਗਮ੍ਯਂ ਹਿ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਤਿ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕਾਚ੍ਚ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕੋ ਬ੍ਰਧ੍ਨਾਵਧਿਰੁਦਾਹृਤਃ
ਭੂਲੋਕ ਤੋਂ ਉਪਰ ਭੁਵਰਲੋਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਧਨ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਰ੍ਲੋਕਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੇਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮੇਕਕੋਟਿਪ੍ਰਮਾਣਤਃ
ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਮਹਰਲੋਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਪ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਯੋਜਨ ਹੈ।
ਚਤੁष੍ਕੋਟਿਪ੍ਰਮਾਣਸ੍ਤੁ ਤਪੋਲੋਕੋऽਸ੍ਤਿ ਭੂਤਲਾਤ੍ 4.1.23.
ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਦੂਰ ਟਪੋਲੋਕ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਾਦੁਪਰਿ ਵੈਕੁਂਠੋ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ
ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵੈਕੁੰਠ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇषਾਮਭਯਪ੍ਰਦਃ
ਉਥੇ ਸ੍ਰੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਹਿਤਃ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਗਜਾਸ੍ਯ ਸ੍ਕਂਦ ਨਂਦਿਭਿਃ
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ, ਗਣੇਸ਼, ਸਕੰਦਾ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਖੇਲੋऽਯਂ ਸ੍ਵਲੀਲਾ ਮੂਰ੍ਤਿਧਾਰਿਣਃ
ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇਹ ਖੇਡ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼ਾਸਕਸ਼੍ਚਾਸੌ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਨ ਚਾਪਰਃ
ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਕ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਏਕਃ ਸ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਧੀਨ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਃ
ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਮੂਰ੍ਤਂ ਯਤ੍ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਮੂਰ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਚੋਦਿਤਮ੍
ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਜੋ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਕਾਰਣੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਰਾਤ੍ਪਰਤਰਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸਂਵਿਦਂ ਤੇਨ ਯਂ ਵੇਦਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵੇਦ ਨ ਵੈ ਵਿਧਿਃ
ਉਹ ਚੇਤਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ।
ਸ੍ਵਯਂਵੇਦ੍ਯਃ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਹृਦਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ 4.1.23.
ਉਹ ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਹੈ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਰੂਪੋਪ੍ਯਰੂਪੋ ਯਃ ਸਰ੍ਵਗੋਪਿ ਨ ਗੋਚਰਃ
ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਯੇਦਮੈਸ਼੍ਵਰਂ ਰੂਪਂ ਖਂਡਚਂਦ੍ਰਾਵਤਂਸਕਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਇਸ਼ਵਰੀ ਰੂਪ ਚੰਦ ਦੀ ਕਟਰੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਲਸਦ੍ਵਾਮਾਰ੍ਧਨਾਰੀਕਂ ਕृਤਸ਼ੇषਸ਼ੁਭਾਂਗਦਮ੍
ਉਹ ਵਾਮ ਪਾਸੇ ਅਰਧਨਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ੍ਮਰਾਂਗਰਜਃਪੁਂਜ ਪੂਜਿਤਾਵਯਵੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਅੰਗ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਂਦਨਗਮਂ ਵਿਰੁਤਾਜਗਵਾਯੁਧਮ੍
ਉਹ ਵੱਡੇ ਬਲਦ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ, ਧਨੁ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤ੍ਰਾਸਿਤ ਮਹਾਮृਤ੍ਯੁ ਮਹਾਬਲਗਣਾਵृਤਮ੍ ਮਨੋਰਥਪਥਾਤੀਤਂ ਵਰਦਾਨਪਰਾਯਣਮ੍
ਉਹ ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਹਾ ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ ਤੇ ਦਾਤ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।