ਸਂਤਿ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਣ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਮਮ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਾਣਿ ਚ
ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤੁਤੀ-ਪਾਠ ਹਨ,
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪੀਮਾਂ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਣ ਲਵੇ—
ਅਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਰ੍ਧਨੋ ਧਨਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤ ਕਰ ਕੇ ਵੀ,
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਪ੍ਯਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਜਪ ਛੱਡ ਕੇ ਵੀ,
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਧ੍ਰੁਵਾਵਧੇਹਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹਿਤਂ ਤਵ ਮਹਾਮਤੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਧ੍ਰੁਵ, ਤੂੰ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ।
ਅਹਂ ਜਿਗਮਿषੁਸ੍ਤ੍ਵਾਸਂ ਪੁਰੀਂ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਵਿਪਨ੍ਨਾਨਾਂ ਚ ਜਂਤੂਨਾਂ ਯਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਜੀਵ ਦੁੱਖੀ ਹਨ, ਉਥੇ ਆਪ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯ ਸਂਸਾਰਦੁਃਖਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵਦਾਯਿਨਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਦੁੱਖ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਇਦਂ ਰਮ੍ਯਮਿਦਂ ਨੇਤਿ ਬੀਜਂ ਦੁਃਖਮਹਾਤਰੋਃ 4.1.21.
‘ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ’—ਇਹੀ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਯੋ ਵਿਲੋਕਯੇਤ੍ 4.1.21.
ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਅਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ 4.1.21.
ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਬਣਾਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ—
ਨਰੋ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਸ੍ਮਰਨ੍ਨਪਿ 4.1.21.
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰ ਲਵੇ—
ਧ੍ਰੁਵਾਖ੍ਯਾਨਮਿਦਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਾਪ ਮਹਰ੍ਲੋਕਂ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਾਤ੍ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਉਹ ਮਹਰਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਜੋऽਥ ਲੋਕਂ ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵਤੋ ਮਹਸਾ ਵृਤਮ੍
ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਾਵੂਚਤੁਸ੍ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਮਹਾਮਤੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਣੋ, ਵੱਡੇ ਬੁਧੀਮਾਨ!'
ਕਲ੍ਪਾਯੁषੋ ਵਸਂਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤਪਸਾ ਧੂਤਕਲ੍ਮषਾਃ
ਇਥੇ ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਕਲਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਪ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਪ੍ਰਣਿਧਾਨੇਨ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇਜੋਮਯਂ ਜਗਤ੍
ਸੱਚੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਥਂ ਕਥਾਂ ਕਥਯਤੋਰ੍ਭਗਵਦ੍ਗਣਯੋਃ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸੰਗਤਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਪਿਆਰੀ।
ਨਿਵਸਂਤ੍ਯਮਲਾ ਯਤ੍ਰ ਮਾਨਸਾ ਬਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ
ਇਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਹੀਂ।
ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਯੋਗਿਨੋ ਯੇ ਵੈ ਹ੍ਯਸ੍ਖਲਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ
ਹੋਰ ਜੋਗੀ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯਾ ਵਿਚ ਡੋਲਦੇ ਨਹੀਂ।
ਜਨਲੋਕਾਤ੍ਤਪੋਲੋਕਸ੍ਤੇषਾਂ ਲੋਚਨਗੋਚਰਃ 4.1.22.
ਜਨਲੋਕ ਤੋਂ, ਤਪੋਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਰਾਜਾ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਾ ਵਸੇਯੁਰ੍ਦਾਹਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਵੈਰਾਜਾ ਦੇਵਤਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਛੋਹ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਤਪਸਾ ਤੋष੍ਯ ਗੋਵਿਂਦਮਭਿਲਾषਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਲੋਂਛ ਵृਤ੍ਤਯਾ ਯੇ ਵੈ ਦਂਤੋਲੂਖਲਿਕਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਜੋ ਚੁਣ ਚੁਣ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਹਲ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਪਂਚਾਗ੍ਨਿਤਪਸੋ ਵਰ੍षਾਸੁ ਸ੍ਥਂਡਿਲੇਸ਼ਯਾਃ
ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਉਹ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੀਂਹ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਸ਼ਾਗ੍ਰਨੀਰਵਿਪ੍ਰੂषਸ੍ਤृषਿਤਾ ਯਤਯੋऽਪਿਬਨ੍
ਪਿਆਸੇ ਯਤੀ ਕੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਦੋषੋ ਰਵਿਦृਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵੇਕਾਂਘ੍ਰਿ ਸ੍ਥਾਣੁ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾਃ
ਹੱਥ ਉੱਚੇ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ।
ਮਾਸੋਪਵਾਸਵ੍ਰਤਿਨਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਜੋ ਮਹੀਨੇ ਮਹੀਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।