ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਵਿषਯਾਧਾਰਂ ਸਾਰਂ ਦਾਮੋਦਰਂ ਪਰਮ੍
ਧਵਨੀ ਆਦਿ ਇੰਦ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰ ਤੇ ਆਧਾਰ ਪਰਮ ਦਾਮੋਦਰ ਹੈ।
ਲੁਪ੍ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਤੇਜਾਂਸਿ ਤਤ੍ਤਪਸ੍ਤਪਨੋਦਯੇ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਤਪ ਦੀ ਚਮਕ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤੇਜ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਂਦ੍ਰ ਚਂਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿ ਵਰੁਣ ਸਮੀਰਣ ਧਨਾਧਿਪਾਃ
ਇੰਦ੍ਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਅੱਗ, ਵਰੁਣ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ,
ਵੈਮਾਨਿਕਾਸ੍ਤਥਾऽਨ੍ਯੇਪਿ ਵਸੁਮੁਖ੍ਯਾ ਦਿਵੌਕਸਃ
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸੁਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀ ਹਨ,
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਧ੍ਰੁਵਃ ਪਾਦਂ ਮਿਨੋਤਿ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,
ਅਹੋ ਤਦਂਗਸਂਗੀਨਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਾਡ੍ਯਂ ਜਲਾਨ੍ਯਪਿ
ਅਹੋ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਸੁਸਤਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵੀ,
ਯਾਵਂਤਿ ਵਿष੍ਵਕ੍ਤੇਜਾਂਸਿ ਸਿਦ੍ਧਰੂਪਗੁਣਾਨਿ ਚ
ਜਿੰਨੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਕਤਾਂ ਤੇ ਪੂਰਨ ਗੁਣ ਹਨ,
ਅਹੋ ਨਿਜਗੁਣਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ ਸਤਤਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਾ
ਅਹੋ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਛੂਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ,
ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਾਪਿ ਸ਼ਬ੍ਦਗੁਣਿਨਾ ਧ੍ਰੁਵਾਰਾਧਨਬੁਦ੍ਧਿਨਾ
ਅਸਮਾਨ ਵੀ, ਜੋ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਗੁਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਮੱਤ ਨਾਲ,
ਆਰਾਧਿਤੋऽਨੁਦਿਵਸਂ ਸਭੂਤੈਰਪਿ ਪਂਚਭਿਃ 4.1.20.
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੰਜ ਉਪਜੀ ਹੋਈਆਂ ਤੱਤਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੌਸ੍ਤੁਭੋਦ੍ਭਾਸਿਤਹृਦਃ ਪੀਤਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਸਃ
ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ,
ਮਰੁਤ੍ਵਤਾਤਿਮਹਤੀ ਚਿਂਤਾऽਪ੍ਤਾ ਤਤ੍ਤਪੋਭਯਾਤ੍
ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ, ਉਸ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ,
ਸਮਰ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਪ੍ਸਰੋਵਰ੍ਗੋ ਨਿਯਂਤੁਂ ਯਮਿਨਾਂ ਯਮਾਨ੍
ਅਪਸਰਾ ਦਾ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,
ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਂ ਤਪੋ ਹਂਤੁਂ ਦ੍ਵੌ ਮਤ੍ਸਾਹਾਯ੍ਯਕਾਰਿਣੌ
ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਦੋ ਮੇਰੇ ਸਹਾਇਕ ਬਣਦੇ ਹਨ,
ਏਕ ਏਵ ਕਿਲੋਪਾਯੋ ਬਾਲੇ ਮੇ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਬੱਚੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਢੰਗ ਕਾਰਗਰ ਹੋਵੇਗਾ,
ਬਾਲਤ੍ਵਾਦ੍ਭੀषਿਤੋ ਭੂਤੈਸ੍ਤਪਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤ੍ਯਸੌ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਬਚਪਨ ਕਰਕੇ, ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਉਹ ਯਕੀਨਨ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ,
ਭਲ੍ਲੂਕਾਕਾਰਸਰ੍ਵਾਂਗ ਉष੍ਟ੍ਰਲਂਬਸ਼ਿਰੋਧਰਃ
ਭੱਲੂ ਦੀ ਆਕਾਰੀ ਸਰੀਰ, ਉਠ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਟਕਦਾ ਸਿਰ,
ਤਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵਦਨਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵ੍ਯਾਦਾਯ ਵਿਕਟਾਨਨਮ੍
ਕਿਸੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਾਘ ਵਾਂਗ, ਆਪਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ,
ਰਯਾਤ੍ਤੁ ਮਾਂਸਕਂ ਭੁਂਜਨ੍ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਕਟਦਂष੍ਟ੍ਰਕਃ
ਹੋਰ ਕੋਈ, ਭਿਆਨਕ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ,
ਅਤਿਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰ੍ਵਿषਾਣਾਗ੍ਰੈਸ੍ਤਟਾਨੁਚ੍ਚਾਨ੍ਵਿਦਾਰਯਨ੍ 4.1.20.
ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸਿੰਗਾਂ ਦੇ ਨੁੱਕਾਂ ਨਾਲ, ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦਾ,
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਧਿ ਪਨ੍ਨਗੀ ਭੂਯ ਫਟਾਟੋਪਭਯਾਨਕਃ
ਕੋਈ, ਸੱਪ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਫਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਡਰਾਉਂਦਾ,
ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚ ਮਹਿषਾਕਾਰਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪਞ੍ਸ਼ृਂਗਾਗ੍ਰਤੋ ਗਿਰੋਨ੍
ਹੋਰ ਕੋਈ, ਮਹਿਸ਼ ਦੀ ਆਕਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਦੇ ਨੁੱਕ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦਾ,
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦਾਵਾਨਲਾਲੀਢ ਖਰ੍ਜੂਰਦ੍ਰੁਮਸਨ੍ਨਿਭਮ੍
ਕੋਈ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਕਰਤੀ ਖਜੂਰ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਮੌਲਿਜੈਰਭ੍ਰਸਂਘਰ੍षਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਦੀਰ੍ਘਕृਸ਼ੋਦਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਜਟਾ ਵੱਲੀ ਵੱਡੀ ਚੋਟੀ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਲੰਮਾ ਤੇ ਪਤਲਾ ਸੀ।
ਕृਪਾਣਪਾਣਿਰ੍ਭਗ੍ਨਾਸ੍ਯੋ ਵਾਮਹਸ੍ਤਕਪਾਲਧृਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮੂੰਹ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੋਪੜੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਲਮਾਦਾਯ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਕਿਲ ਕਿਲਾਰਵਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਵੱਡਾ ਸਾਲ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚੀਕ ਪਾਈ।
ਤਮਃ ਸਂਕੇਤਸਦਨਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਵੈ ਵਦਨਂ ਮਹਤ੍
ਅੰਧਕਾਰ ਉਸ ਦਾ ਗੁਪਤ ਘਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਬਾਘ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ।
ਉਲੂਕਾਕਾਰਤਾਂ ਧृਤ੍ਵਾ ਫੂਤ੍ਕਾਰੈਰਤਿਦਾਰੁਣੈਃ
ਉਹ ਨੇ ਉਲੂ ਦੀ ਆਕਰਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀ।
ਯਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਕਾਚਿਦਾਨੀਯ ਰੁਦਂਤਂ ਕਸ੍ਯਚਿਚ੍ਛਿਸ਼ੁਮ੍
ਇੱਕ ਯਕਸ਼ਣੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਰੋਦਾ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਪਿਪਾਸਿਤਾਦ੍ਯ ਰੁਧਿਰਂ ਤੇਪਿ ਪਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਧੁਵ 4.1.20.
ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਅੱਜ ਮੈਂ ਖੂਨ ਦੀ ਪਿਆਸੀ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਖੂਨ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ।'