ਇਦਂ ਚਰਾਚਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਯੋ ਬਭਾਰ ਸ੍ਵਲੀਲਯਾ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੇਕ੍ਸ਼ਣੇ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ੇਤੇ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਵਿਪ੍ਣੁਪਦਾਦृਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਨਾਨ੍ਯ ਸ਼ਬ੍ਦਗ੍ਰਹੌ ਤਸ੍ਯ ਜਾਤੌ ਸ਼ਬ੍ਦਗ੍ਰਹਾਵਪਿ
ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਧੁਨੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਧੁਨੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ।
ਗੋਵਿਂਦਚਰਣਾਰ੍ਥਾਰ੍ਚਾਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂਕਰ੍ਮਵੈ ਵਿਨਾ
ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਰਗੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ,
ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਚਰਣਦ੍ਵਂਦ੍ਵਂ ਤਨ੍ਮਨੋ ਮਨੁਤੇ ਹਰੇਃ
ਹਰੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਮਨ ਸਾਰੇ ਦਵੰਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਚਰਣੌ ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਰਣੌ ਹਿਤ੍ਵਾ ਨਾਰਾਯਣਾਂਗਣਮ੍
ਹਰ ਚੀਜ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਓਟ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਣੀਪ੍ਰਮਾਣੀ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਗੋਵਿਂਦਗੁਣਵਰ੍ਣਨੇ
ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤਾਂਤਕਮਲਾਕਾਂਤ ਨਾਮਧੇਯਸੁਧਾਰਸਮ੍
ਕਮਲਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮੁਕੁਂਦ ਪਦਦ੍ਵਂਦ੍ਵ ਪਦ੍ਮਾਮੋਦਪ੍ਰਮੋਦਿਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਗਿਂਦ੍ਰਿਯਂ ਮਧੁਰਿਪੋਃ ਪਰਿਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਪਦਦ੍ਵਯਮ੍ 4.1.20.
ਮਧੂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ,
ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਵਿषਯਾਧਾਰਂ ਸਾਰਂ ਦਾਮੋਦਰਂ ਪਰਮ੍
ਧਵਨੀ ਆਦਿ ਇੰਦ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰ ਤੇ ਆਧਾਰ ਪਰਮ ਦਾਮੋਦਰ ਹੈ।
ਲੁਪ੍ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਤੇਜਾਂਸਿ ਤਤ੍ਤਪਸ੍ਤਪਨੋਦਯੇ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਤਪ ਦੀ ਚਮਕ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤੇਜ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਂਦ੍ਰ ਚਂਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿ ਵਰੁਣ ਸਮੀਰਣ ਧਨਾਧਿਪਾਃ
ਇੰਦ੍ਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਅੱਗ, ਵਰੁਣ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ,
ਵੈਮਾਨਿਕਾਸ੍ਤਥਾऽਨ੍ਯੇਪਿ ਵਸੁਮੁਖ੍ਯਾ ਦਿਵੌਕਸਃ
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸੁਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀ ਹਨ,
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਧ੍ਰੁਵਃ ਪਾਦਂ ਮਿਨੋਤਿ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,
ਅਹੋ ਤਦਂਗਸਂਗੀਨਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਾਡ੍ਯਂ ਜਲਾਨ੍ਯਪਿ
ਅਹੋ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਸੁਸਤਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵੀ,
ਯਾਵਂਤਿ ਵਿष੍ਵਕ੍ਤੇਜਾਂਸਿ ਸਿਦ੍ਧਰੂਪਗੁਣਾਨਿ ਚ
ਜਿੰਨੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਕਤਾਂ ਤੇ ਪੂਰਨ ਗੁਣ ਹਨ,
ਅਹੋ ਨਿਜਗੁਣਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ ਸਤਤਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਾ
ਅਹੋ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਛੂਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ,
ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਾਪਿ ਸ਼ਬ੍ਦਗੁਣਿਨਾ ਧ੍ਰੁਵਾਰਾਧਨਬੁਦ੍ਧਿਨਾ
ਅਸਮਾਨ ਵੀ, ਜੋ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਗੁਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਮੱਤ ਨਾਲ,
ਆਰਾਧਿਤੋऽਨੁਦਿਵਸਂ ਸਭੂਤੈਰਪਿ ਪਂਚਭਿਃ 4.1.20.
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੰਜ ਉਪਜੀ ਹੋਈਆਂ ਤੱਤਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੌਸ੍ਤੁਭੋਦ੍ਭਾਸਿਤਹृਦਃ ਪੀਤਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਸਃ
ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ,
ਮਰੁਤ੍ਵਤਾਤਿਮਹਤੀ ਚਿਂਤਾऽਪ੍ਤਾ ਤਤ੍ਤਪੋਭਯਾਤ੍
ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ, ਉਸ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ,
ਸਮਰ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਪ੍ਸਰੋਵਰ੍ਗੋ ਨਿਯਂਤੁਂ ਯਮਿਨਾਂ ਯਮਾਨ੍
ਅਪਸਰਾ ਦਾ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,
ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਂ ਤਪੋ ਹਂਤੁਂ ਦ੍ਵੌ ਮਤ੍ਸਾਹਾਯ੍ਯਕਾਰਿਣੌ
ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਦੋ ਮੇਰੇ ਸਹਾਇਕ ਬਣਦੇ ਹਨ,
ਏਕ ਏਵ ਕਿਲੋਪਾਯੋ ਬਾਲੇ ਮੇ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਬੱਚੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਢੰਗ ਕਾਰਗਰ ਹੋਵੇਗਾ,
ਬਾਲਤ੍ਵਾਦ੍ਭੀषਿਤੋ ਭੂਤੈਸ੍ਤਪਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤ੍ਯਸੌ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਬਚਪਨ ਕਰਕੇ, ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਉਹ ਯਕੀਨਨ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ,
ਭਲ੍ਲੂਕਾਕਾਰਸਰ੍ਵਾਂਗ ਉष੍ਟ੍ਰਲਂਬਸ਼ਿਰੋਧਰਃ
ਭੱਲੂ ਦੀ ਆਕਾਰੀ ਸਰੀਰ, ਉਠ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਟਕਦਾ ਸਿਰ,
ਤਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵਦਨਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵ੍ਯਾਦਾਯ ਵਿਕਟਾਨਨਮ੍
ਕਿਸੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਾਘ ਵਾਂਗ, ਆਪਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ,
ਰਯਾਤ੍ਤੁ ਮਾਂਸਕਂ ਭੁਂਜਨ੍ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਕਟਦਂष੍ਟ੍ਰਕਃ
ਹੋਰ ਕੋਈ, ਭਿਆਨਕ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ,
ਅਤਿਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰ੍ਵਿषਾਣਾਗ੍ਰੈਸ੍ਤਟਾਨੁਚ੍ਚਾਨ੍ਵਿਦਾਰਯਨ੍ 4.1.20.
ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸਿੰਗਾਂ ਦੇ ਨੁੱਕਾਂ ਨਾਲ, ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦਾ,