ਮਾਤ੍ਰਾਤਨ੍ਮਾਰ੍ਗਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਤਦਾ ਤਦਨੁਗੀਕृਤਾਃ
ਮਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਸੌਧਾਤ੍ਸ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਬਾਲੋऽਬਾਲਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਬੱਚਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਮਰੁਤ੍ਤਰੁਸ਼ਾਖਾਗ੍ਰ ਪ੍ਰਸਾਰਣਮਿषੇਣ ਸਃ
ਉਹ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਸਮਾਤृਦੈਵਤੋਭਿਜ੍ਞਃ ਕੇਵਲਂ ਰਾਜਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਮਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਹੀ ਚੱਲਿਆ।
ਯਾਵਦੁਨ੍ਮੀਲ੍ਯ ਨਯਨੇ ਪੁਰਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਧ੍ਰੁਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲੀਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਢਿੱਲ ਨਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਧ੍ਰੁਵਾ ਵੇਖਿਆ।
ਵਾਲਿਸ਼ੇष੍ਵਸਹਾਯੇषੁ ਭਵੇਦ੍ਭਾਗ੍ਯਂ ਸਹਾਯਕृਤ੍
ਜਦੋਂ ਬਚਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਰਾਜਤਨਯੋ ਬਾਲੋ ਗਹਨਂ ਕ੍ਵ ਚ ਤਦ੍ਵਨਮ੍ 4.1.19.
ਕਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਘਣੀ ਜੰਗਲ?
ਯਤ੍ਰ ਯਸ੍ਯ ਹਿ ਯਦ੍ਭਾਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾऽਸ਼ੁਭਮੇਵ ਚ
ਜਿੱਥੇ ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਜੋ ਹੋਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ,
ਅਨ੍ਯਥਾ ਵਿਦਧਾਤ੍ਯੇष ਮਾਨਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਵੈਭਵਾਤ੍
ਅਗਰ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਵਯੋ ਨ ਚ ਵੈ ਚਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਨ ਚਿਤ੍ਰਂ ਵਿਦਧੇਹਿਤਮ੍
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਨ੍ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤ੍ਯਤਿਤੇਜਸਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੱਤ ਸੂਰਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।
ਤਿਲਕਾਂਕਿਤ ਸਦ੍ਭਾਲਾਨ੍ਕੁਸ਼ੋਪਗ੍ਰਹਿਤਾਂਗੁਲੀਨ੍
ਤਿਲਕ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚੰਗੇ ਬੱਚੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਸੂਤ੍ਰਕਰਾਨ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਿਨਿਮੀਲਿਤਲੋ ਚਨਾਨ੍
ਕੁਝ ਮਾਲਾ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਅਕਾਂਡੇਪਿ ਮਹਾਭਾਗਾਨ੍ਮਿਲਿਤਾਨ੍ਸਪ੍ਤਨੀਰਧੀਨ੍
ਲਾਠੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਉਪਗਮ੍ਯ ਵਿਨਮ੍ਰਃ ਸ ਪ੍ਰਬਦ੍ਧਕਰਸਂਪੁਟਃ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਨਮ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਤਨਯਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਮਾਨਸਮ੍
ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰੁਵਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਸੀ,
ਇਦਂ ਵਨਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਨਾਥਂ ਯੁष੍ਮਦਂਘ੍ਰਿਭਿਃ 4.1.19.
ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਥੀ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵੋਰ੍ਜਸ੍ਵਲਂ ਬਾਲਂ ਸ੍ਵਭਾਵ ਮਧੁਰਾਕृਤਿਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਰੂਪ ਮਿੱਠਾ ਸੀ।
ਉਪੋਪਵੇਸ਼੍ਯ ਸ਼ਿਸ਼ੁਕਂ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਵੈ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਪਿ ਨ ਜਾਨੀਮੋ ਵਦ ਨਿਰ੍ਵੇਦਕਾਰਣਮ੍
ਅਸੀਂ ਸੋਚਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੇ—ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵਿਰਾਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ।
ਨੀਰੁਕ੍ਛਰੀਰਸਂਪਤ੍ਤਿਰ੍ਨਿਵੇਦੇ ਕਿਂ ਨੁ ਕਾਰਣਮ੍
ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਵਿਰਾਗ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਪਤੇਰਾਜ੍ਞਃ ਕੁਮਾਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਕਥਮ੍
ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?
ਅਵਗਂਤੁਂ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਯੇਤ ਯੂਨੋ ਵृਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ
ਜਵਾਨ ਜਾਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਦੀ ਸੋਚ ਸਮਝੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਨਹੀਂ।
ਵਾਚਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸ ਤਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਮਨੋਰਥਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉੱਚ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਰਾਜਾਂਕਮਾਰੁਰੁਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਹਿ ਸੁਰੁਚ੍ਯਾ ਪਰਿਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤਃ
ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੋਦ 'ਚ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਸੁਰੁਚੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟ ਦਿੱਤਾ।
ਧਿਕ੍ਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸ ਸ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਵੇਦੇ ਕਾਰਣਂ ਤ੍ਵਿਦਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੁਰੁਚੀ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ—ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਵਿਰਾਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਮੇਵ ਸ਼ਸ਼ਂਸੁਸ੍ਤਦਹੋ ਬਾਲੇਪਿ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਾ।। 4.1.19.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ—ਹਾਏ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਹੀਂ।
ਅਤ੍ਰਿਰੁਵਾਚ ਮਨੋਰਥਪਥਾਤੀਤਂ ਸ੍ਫੀਤਂ ਨਾਕਲਯੇਤ੍ਪਦਮ੍ ।। 4.1.19.
ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਕਲਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਕਮ੍ 4.1.19.
ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਮਿਤਰ, ਰਾਜ—even ਜਿਹੜੇ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂऽਤਰ੍ਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮੁਨੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।