ਤ੍ਵਦਾਸ੍ਯਸ੍ਯੌष੍ਠਪੁਟਕ ਦੁਗ੍ਧਵਾਰ੍ਧਿ ਵਿਵਰ੍ਧਿਤਾਮ੍
ਮੇਰੇ ਛਾਤੀ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਜਾਵੇ।
ਤ੍ਵਦੀਯਃ ਸ਼ੀਤਲਾਲਾਪਃ ਪ੍ਰਾਪ ਸ਼੍ਰੁਤਿਪਥਂ ਯਦਾ
ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ,
ਯਦਂਗ ਨਿਦ੍ਰਾਸਿਚਿਰਂ ਧ੍ਯਾਯਂਤ੍ਯਸ੍ਮਿ ਤਦੇਤ੍ਯਹਮ੍
ਜਦੋਂ ਤੂੰ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।
ਯਦੋਪੇਯਾ ਗृਹਾਨ੍ਵਤ੍ਸ ਖੇਲਿਤ੍ਵਾ ਬਾਲਖੇਲਨੈਃ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ, ਬੱਚੇ, ਆਪਣੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕੇ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਯਦਾ ਸੌਧਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਯਾਯਾਃ ਪਦ੍ਮਰੇਖਾਂਕਿਤਂ ਪਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਛੱਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਹਨ,
ਯਦਾਯਦਾ ਬਹਿਰ੍ਯਾਸਿ ਪੁਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਚਤੁਰਂ ਪਦਮ੍
ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ, ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਕਦਮ ਚਲ ਕੇ,
ਚਿਤ੍ਰਂ ਪੁਤ੍ਰ ਤ੍ਵਰਯਤਿ ਯਾਤੁਂ ਮੇ ਮਾਨਸਾਂਡਜਃ 4.1.19.
ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਤੇਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਤਿष੍ਠਂਤੁ ਕਠਿਨਾਃ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਕਂਠਾਟਵੀਤਟੇ
ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਸਖਤ ਸਾਹ ਗਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੀ ਰਹਿਣ,
ਇਤ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜਨਨੀ ਚਰਣਾਂਬੁਜੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਪੈਰ ਛੂਹੇ।
ਤਯਾਪਿ ਧੈਰ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇਣ ਸੁਨੀਤ੍ਯਾ ਪਰਿਗੁਂਫ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਵੀ, ਹੌਸਲੇ ਦੇ ਧਾਗੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।
ਮਾਤ੍ਰਾਤਨ੍ਮਾਰ੍ਗਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਤਦਾ ਤਦਨੁਗੀਕृਤਾਃ
ਮਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਸੌਧਾਤ੍ਸ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਬਾਲੋऽਬਾਲਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਬੱਚਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਮਰੁਤ੍ਤਰੁਸ਼ਾਖਾਗ੍ਰ ਪ੍ਰਸਾਰਣਮਿषੇਣ ਸਃ
ਉਹ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਸਮਾਤृਦੈਵਤੋਭਿਜ੍ਞਃ ਕੇਵਲਂ ਰਾਜਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਮਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਹੀ ਚੱਲਿਆ।
ਯਾਵਦੁਨ੍ਮੀਲ੍ਯ ਨਯਨੇ ਪੁਰਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਧ੍ਰੁਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲੀਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਢਿੱਲ ਨਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਧ੍ਰੁਵਾ ਵੇਖਿਆ।
ਵਾਲਿਸ਼ੇष੍ਵਸਹਾਯੇषੁ ਭਵੇਦ੍ਭਾਗ੍ਯਂ ਸਹਾਯਕृਤ੍
ਜਦੋਂ ਬਚਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਰਾਜਤਨਯੋ ਬਾਲੋ ਗਹਨਂ ਕ੍ਵ ਚ ਤਦ੍ਵਨਮ੍ 4.1.19.
ਕਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਘਣੀ ਜੰਗਲ?
ਯਤ੍ਰ ਯਸ੍ਯ ਹਿ ਯਦ੍ਭਾਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾऽਸ਼ੁਭਮੇਵ ਚ
ਜਿੱਥੇ ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਜੋ ਹੋਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ,
ਅਨ੍ਯਥਾ ਵਿਦਧਾਤ੍ਯੇष ਮਾਨਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਵੈਭਵਾਤ੍
ਅਗਰ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਵਯੋ ਨ ਚ ਵੈ ਚਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਨ ਚਿਤ੍ਰਂ ਵਿਦਧੇਹਿਤਮ੍
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਨ੍ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤ੍ਯਤਿਤੇਜਸਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੱਤ ਸੂਰਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।
ਤਿਲਕਾਂਕਿਤ ਸਦ੍ਭਾਲਾਨ੍ਕੁਸ਼ੋਪਗ੍ਰਹਿਤਾਂਗੁਲੀਨ੍
ਤਿਲਕ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚੰਗੇ ਬੱਚੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਸੂਤ੍ਰਕਰਾਨ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਿਨਿਮੀਲਿਤਲੋ ਚਨਾਨ੍
ਕੁਝ ਮਾਲਾ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਅਕਾਂਡੇਪਿ ਮਹਾਭਾਗਾਨ੍ਮਿਲਿਤਾਨ੍ਸਪ੍ਤਨੀਰਧੀਨ੍
ਲਾਠੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਉਪਗਮ੍ਯ ਵਿਨਮ੍ਰਃ ਸ ਪ੍ਰਬਦ੍ਧਕਰਸਂਪੁਟਃ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਨਮ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਤਨਯਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਮਾਨਸਮ੍
ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰੁਵਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਸੀ,
ਇਦਂ ਵਨਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਨਾਥਂ ਯੁष੍ਮਦਂਘ੍ਰਿਭਿਃ 4.1.19.
ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਥੀ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵੋਰ੍ਜਸ੍ਵਲਂ ਬਾਲਂ ਸ੍ਵਭਾਵ ਮਧੁਰਾਕृਤਿਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਰੂਪ ਮਿੱਠਾ ਸੀ।
ਉਪੋਪਵੇਸ਼੍ਯ ਸ਼ਿਸ਼ੁਕਂ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਵੈ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਪਿ ਨ ਜਾਨੀਮੋ ਵਦ ਨਿਰ੍ਵੇਦਕਾਰਣਮ੍
ਅਸੀਂ ਸੋਚਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੇ—ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵਿਰਾਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ।