ਭੋਗਃ ਪਰਿਜਨੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਦਾਨਾਵਂਧ੍ਯਦਿਨਾਗਮਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਰਸ-ਰੰਗ ਮਾਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਨ ਕਦੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਯਸ਼ਸਃ ਸਂਚਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸਂਚਯਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਜ਼ਤ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮਕ ਪੂੰਜੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਸਂਗਤਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੈਤ੍ਰੀ ਚ ਪਿਤृਮਿਤ੍ਰਕੈਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਚੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਵਿਪਦ੍ਯਪਿ ਪਰਂ ਧੈਰ੍ਯਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਸਂਪਤ੍ਸਮਾਗਮੇ
ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਧੀਰਜ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਹੇ ਪਰੈਕਾ ਕृਸ਼ਤਾ ਤਪੋਭਿਰ੍ਨਿਯਮੈਰ੍ਯਮੈਃ
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪ, ਨਿਯਮ ਤੇ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਲ੍ਪਤਪਸ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਵੈ ਤ੍ਵਂ ਚਾਹਂ ਚ ਮਹਾਮਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਘੱਟ ਤਪ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ—
ਮਾਨਾਪਮਾਨਯੋਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਕृਤਂ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮ੍ ਮਾ ਸ਼ੋਚਸ੍ਤ੍ਵਮਤਃ ਪੁਤ੍ਰ ਦਿष੍ਟਮਿष੍ਟਂ ਸਮਰ੍ਪਯੇਤ੍ ।।4.1.19.
ਮਾਣ ਤੇ ਅਪਮਾਣ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ, ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇ।
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸੁਨੀਤ੍ਯਾਸ੍ਤਨ੍ਮਹਾਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਨੀਤਿਮਤ੍
ਸੁਨੀਤੀ ਦੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਨੀਤੀ ਦੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ—
ਧ੍ਰੁਵ ਉਵਾਚ ਜਨਯਿਤ੍ਰਿ ਸੁਨੀਤੇ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ਵਾਕ੍ਯਮਨਾਕੁਲਮ੍
ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਂ ਸੁਨੀਤੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਯਦ੍ਯਹਂ ਮਾਨਵੇ ਵਂਸ਼ੇ ਜਾਤੋਸ੍ਮ੍ਯਤ੍ਯਂਤ ਪਾਵਨੇ
ਜੇ ਮੈਂ ਮਨੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ—
ਤਪ ਏਵ ਹਿ ਚੇਨ੍ਮਾਤਃ ਕਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਸਂਪਦਾਮ੍
ਜੇ, ਮਾਂ, ਤਪ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ—
ਏਕਮੇਵ ਹਿ ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਕੁਰੁ ਮਾਤਰਤਂਦ੍ਰਿਤਾ
ਤਾਂ, ਮਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਮਦਦ ਦੇ: ਤੂੰ ਕਦੇ ਸੁਸਤ ਨਾ ਹੋ।
ਸਾਪਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਕੁਮਾਰਂ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਸਂਭਵਮ੍
ਉਹ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ,
ਅਨੁਜ੍ਞਾਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾऽਹਂ ਤ੍ਵਾਮੁਤ੍ਤਾਨਸ਼ਯਾਂਗਜ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਲੇਟੇ ਬੱਚੇ,
ਸਪਤ੍ਨੀਵਾਕ੍ਯਭਲ੍ਲੀਭਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨੇ ਮਹਤਿ ਮੇ ਹृਦਿ
ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਸਹੇਲੀਅਾਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ,
ਤਾਨਿ ਮਨ੍ਯੇऽਤ੍ਰ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸ੍ਰਵਂਤ੍ਯਵਿਰਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੋ
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇਹ ਜਖਮ ਇਸ ਰਾਹ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੇ ਬੱਚੇ।
ਤ੍ਵਦੇਕਤਨਯਾ ਤਾਤ ਤ੍ਵਦਾਧਾਰੈਕਜੀਵਿਤਾ 4.1.19.
ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਕੋ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ਼ ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।
ਲਬ੍ਧੋਸਿ ਕਤਿਭਿਃ ਕष੍ਟੈਰਿष੍ਟਾਃ ਸਂਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯ ਦੇਵਤਾਃ
ਤੂੰ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਰੱਬਾਂ ਦੀ ਮਨਤਾਂ ਕਰ ਕੇ।
ਆਨਨ੍ਦਪਯਸਾਪੂਰ੍ਯ ਕੁਚਾਵੁਦ੍ਵੇਲਿਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਮੇਰੇ ਛਾਤੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇ।
ਸੁਖਂਸ਼ਯੇ ਸੁਸ਼ਯਨੇ ਪ੍ਰਾਵृਤ੍ਯ ਪੁਲਕਾਂਬਰਮ੍
ਤੂੰ ਨਰਮ ਪਲੰਗ ਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੋਵੇਂ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਚਾਦਰ ਵਿਚ ਲਪਟਿਆ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਵਦਾਸ੍ਯਸ੍ਯੌष੍ਠਪੁਟਕ ਦੁਗ੍ਧਵਾਰ੍ਧਿ ਵਿਵਰ੍ਧਿਤਾਮ੍
ਮੇਰੇ ਛਾਤੀ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਜਾਵੇ।
ਤ੍ਵਦੀਯਃ ਸ਼ੀਤਲਾਲਾਪਃ ਪ੍ਰਾਪ ਸ਼੍ਰੁਤਿਪਥਂ ਯਦਾ
ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ,
ਯਦਂਗ ਨਿਦ੍ਰਾਸਿਚਿਰਂ ਧ੍ਯਾਯਂਤ੍ਯਸ੍ਮਿ ਤਦੇਤ੍ਯਹਮ੍
ਜਦੋਂ ਤੂੰ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।
ਯਦੋਪੇਯਾ ਗृਹਾਨ੍ਵਤ੍ਸ ਖੇਲਿਤ੍ਵਾ ਬਾਲਖੇਲਨੈਃ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ, ਬੱਚੇ, ਆਪਣੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕੇ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਯਦਾ ਸੌਧਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਯਾਯਾਃ ਪਦ੍ਮਰੇਖਾਂਕਿਤਂ ਪਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਛੱਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਹਨ,
ਯਦਾਯਦਾ ਬਹਿਰ੍ਯਾਸਿ ਪੁਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਚਤੁਰਂ ਪਦਮ੍
ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ, ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਕਦਮ ਚਲ ਕੇ,
ਚਿਤ੍ਰਂ ਪੁਤ੍ਰ ਤ੍ਵਰਯਤਿ ਯਾਤੁਂ ਮੇ ਮਾਨਸਾਂਡਜਃ 4.1.19.
ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਤੇਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਤਿष੍ਠਂਤੁ ਕਠਿਨਾਃ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਕਂਠਾਟਵੀਤਟੇ
ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਸਖਤ ਸਾਹ ਗਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੀ ਰਹਿਣ,
ਇਤ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜਨਨੀ ਚਰਣਾਂਬੁਜੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਪੈਰ ਛੂਹੇ।
ਤਯਾਪਿ ਧੈਰ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇਣ ਸੁਨੀਤ੍ਯਾ ਪਰਿਗੁਂਫ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਵੀ, ਹੌਸਲੇ ਦੇ ਧਾਗੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।