ਅਪੋਥਸਮੁਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਤਾਂਬੂਲਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝੇ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਨ ਲਿਆ।
ਸਂਪृਚ੍ਛੇ ਜਨਨਿ ਤ੍ਵਾਹਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂਸ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ
ਮਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ।
ਕਥਂ ਨ ਭਵਤੀ ਮਾਤਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਪਤੇਰਸਿ
ਮਾਂ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਿਆਰੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੈਂ?
ਕੁਮਾਰਤ੍ਵੇਪਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇ ਕਥਂ ਤ੍ਵਹਮਨੁਤ੍ਤਮਃ
ਮੈਂ ਵੀ ਹੋਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?
ਕਥਂ ਨृਪਾਸਨਂ ਯੋਗ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਕਥਂ ਨ ਮੇ
ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਨੀਤਿਰ੍ਨੀਤਿਮਚ੍ਛਿਸ਼ੋਃ
ਇਸ ਬੁਧੀਮਾਨ ਬੱਚੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਨੀਤੀ—
ਸ੍ਵਭਾਵਮਧੁਰਾਂ ਵਾਣੀਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ 4.1.19.
—ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।
ਨਿਵੇਦਯਾਮਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਮਾऽਪਮਾਨੇ ਮਤਿਂ ਕृਥਾਃ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗੀ; ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖੀਂ।
ਤਯਾ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਥ੍ਯਮੇਵ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਤਯਾ ਜਨ੍ਮਾਂਤਰੇ ਤਾਤ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਮੁਪਾਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ—
ਮਾਦृਸ਼੍ਯੋ ਮਂਦਭਾਗ੍ਯਾਯਾਃ ਪ੍ਰਮਦਾਸੁ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ
—ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮੈਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਗ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਰਹਿ ਗਈ।
ਮਹਾ ਸੁਕृਤਸਂਭਾਰੈਰੁਤ੍ਤਮਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮੋਦਰੇ
ਵੱਡੇ ਭਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ, ਵਧੀਆ ਜਣੇ ਵਧੀਆ ਗਰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਤਪਤ੍ਰਂ ਚ ਚਂਦ੍ਰਾਭਂ ਸ਼ੁਭੇ ਚਾਪਿ ਚ ਚਾਮਰੇ
ਚਾਂਦ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸਫੈਦ ਛਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਾਮਰ—
ਤੁਰਂਗਮਾਸ਼੍ਚ ਤੁਰਗਾਸ੍ਤ੍ਵਨਾਧਿਵ੍ਯਾਧਿਜੀਵਿਤਮ੍
—ਤੇ ਘੋੜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ—
ਵਿਪੁਲਂ ਚ ਕਲਾਜ੍ਞਾਨਮਧੀਤਮਪਰਾਜਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਜੈਤ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਿਃ ਕਾਰੁਣ੍ਯਸਂਪੂਰ੍ਣਾ ਵਾਣੀ ਮਧੁਰਭਾषਿਣੀ
ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਨਰਮ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਤਾਤ ਸਾ ਪਰੋਪਕृਤਿਃ ਸਦਾ ।। 4.1.19.
ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਦੋਜਿਰੇ ਚ ਪਾਂਡਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਗਲ੍ਭ੍ਯਂ ਚਰਣਾਂਗਣੇ
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪ੍ਰਯੋਗੇषੁ ਵਤ੍ਸਲਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਚ
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ-ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਹੈ।
ਵਾਸੋ ਭਾਗੀਰਥੀਤੀਰੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਵਾ ਮਰਣਂ ਰਣੇ
ਉਹ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੋਗਃ ਪਰਿਜਨੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਦਾਨਾਵਂਧ੍ਯਦਿਨਾਗਮਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਰਸ-ਰੰਗ ਮਾਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਨ ਕਦੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਯਸ਼ਸਃ ਸਂਚਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸਂਚਯਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਜ਼ਤ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮਕ ਪੂੰਜੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਸਂਗਤਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੈਤ੍ਰੀ ਚ ਪਿਤृਮਿਤ੍ਰਕੈਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਚੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਵਿਪਦ੍ਯਪਿ ਪਰਂ ਧੈਰ੍ਯਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਸਂਪਤ੍ਸਮਾਗਮੇ
ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਧੀਰਜ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਹੇ ਪਰੈਕਾ ਕृਸ਼ਤਾ ਤਪੋਭਿਰ੍ਨਿਯਮੈਰ੍ਯਮੈਃ
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪ, ਨਿਯਮ ਤੇ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਲ੍ਪਤਪਸ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਵੈ ਤ੍ਵਂ ਚਾਹਂ ਚ ਮਹਾਮਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਘੱਟ ਤਪ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ—
ਮਾਨਾਪਮਾਨਯੋਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਕृਤਂ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮ੍ ਮਾ ਸ਼ੋਚਸ੍ਤ੍ਵਮਤਃ ਪੁਤ੍ਰ ਦਿष੍ਟਮਿष੍ਟਂ ਸਮਰ੍ਪਯੇਤ੍ ।।4.1.19.
ਮਾਣ ਤੇ ਅਪਮਾਣ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ, ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇ।
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸੁਨੀਤ੍ਯਾਸ੍ਤਨ੍ਮਹਾਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਨੀਤਿਮਤ੍
ਸੁਨੀਤੀ ਦੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਨੀਤੀ ਦੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ—
ਧ੍ਰੁਵ ਉਵਾਚ ਜਨਯਿਤ੍ਰਿ ਸੁਨੀਤੇ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ਵਾਕ੍ਯਮਨਾਕੁਲਮ੍
ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਂ ਸੁਨੀਤੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਯਦ੍ਯਹਂ ਮਾਨਵੇ ਵਂਸ਼ੇ ਜਾਤੋਸ੍ਮ੍ਯਤ੍ਯਂਤ ਪਾਵਨੇ
ਜੇ ਮੈਂ ਮਨੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ—