ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨ ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਕਥਾਂ ਮੁਦਾ
ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਇਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਸ੍ਵਰੁਂਧਤ੍ਯਾਃ ਕਮਲੇ ਵਿਮਲਾਸ਼ਯਃ
ਪਤਿਵਰਤਾ ਸਵਰੂੰਧਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਨ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਨ ਤਚ੍ਛੀਲਂ ਨ ਤਤ੍ਕੌਲੀਨ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਉਸ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਚਲਣ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਉੱਚ ਕੁਲ ਨਹੀਂ।
ਨ ਮਾਧੁਰ੍ਯਂ ਨ ਗਾਂਭੀਰ੍ਯਂ ਨ ਚਾਰ੍ਯਪਰਿਤੋषਣਮ੍
ਉਸ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾਪ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ।
ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਯੋषਿਤੋ ਲੋਕੇ ਸਭਾਗ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਧਨਵੰਤ ਹਨ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ।
ਯਦਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਤੁ ਕਥਾਸ੍ਮਦ੍ਭਵਨੇ ਭਵੇਤ੍ 4.1.18.੩੦ !। ਬ੍ਰੁਵਤੋਰਿਤਿ ਸਂਕਥਾਂ ਤਥਾ ਗਣਯੋਰ੍ਵੈष੍ਣਵਯੋਰ੍ਮੁਦਾਵਹਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਤਿਵਰਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਵੈਸ਼ਣਵ ਗਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ ਅਨੇਕਰਸ਼ਨਾਵ੍ਯਗ੍ਰ ਹਸ੍ਤਾਗ੍ਰੋ ਵ੍ਯਗ੍ਰਲੋਚਨਃ
ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਕਈ ਕਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨੀ ਸੀ, ਹੱਥ ਦਾ ਅੰਤ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਵੀ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਮਂਡਪਸ੍ਤਂਭ ਸਨ੍ਨਿਭੋਭਾਭਿਰਾਵृਤਃ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੰਡਪ ਨੂੰ ਥੰਮਣ ਵਾਲੇ ਥੰਮ੍ਹੇ ਵਾਂਗ, ਚਮਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸੂਤ੍ਰਧਾਰ ਇਵ ਵ੍ਯੋਮ ਵ੍ਯਾਯਾਮਪਰਿਮਾਪਕਃ
ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਤਰੀ ਵਾਂਗ, ਅਣਮਾਪੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਅਥਵਾਂਬਰਕਾਸਾਰਸਾਰਯੂਪਸ੍ਵਰੂਪਧृਕ੍
ਕਦੇ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਧਾਰਾ ਦੀ ਸਾਰ ਵਾਂਗ, ਯਜਨ ਦੇ ਯੂਪ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੇਤਿ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਯਸ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਮਾਨਗੌ
ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਪਤੇਰ੍ਵਿਪ੍ਰ ਦ੍ਵੌ ਸੁਤੌ ਸਂਬਭੂਵਤੁਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸੁਰੁਚ੍ਯਾਮੁਤ੍ਤਮੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸੁਨੀਤ੍ਯਾਂ ਤੁ ਧ੍ਰੁਵੋ ਪਰਃ
ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤਮ, ਸੁਰੁਚੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਦੂਜਾ ਧ੍ਰੁਵ, ਸੁਨੀਤੀ ਤੋਂ।
ਸੁਨੀਤ੍ਯਾ ਰਾਜਸੇਵਾਯੈ ਨਿਯੁਕ੍ਤੋऽਲਂਕृਤੋਰ੍ਭਕਃ
ਸੁਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮੁੰਡਾ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ ਗਤ੍ਵੋਤ੍ਤਾਨਚਰਣਂ ਕ੍ਸ਼ੋਣੀਸ਼ਂ ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਹ
ਉਹ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰੋਚ੍ਚਸਿਂਹਾਸਨਸ੍ਥਸ੍ਯ ਨृਪਤੇਰ੍ਬਾਲ੍ਯਚਾਪਲਾਤ੍ 4.1.19.
ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਆਰੁਰੁਕ੍ਸ਼ੁਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੁਂ ਸੁਰੁਚਿਰ੍ਧੁਵਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੁਰੁਚੀ ਨੇ ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਬਾਲਬਾਲਿਸ਼ਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾਦਭਾਗ੍ਯਾ ਜਠਰੋਦ੍ਭਵ
ਤੇਰੇ ਬਚਪਨ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਅਭਾਗਾ, ਜੋ ਪੇਟ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ,
ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਤਤ੍ਕਿਂ ਦੁਰ੍ਭਗੋਦਰਗੋऽਭਵਃ
ਜੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਅਭਾਗੀ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ?
ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋਪਿ ਨਾਲਂਕੁਰ੍ਯਾ ਮਮੋਦਰਮ੍
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਅਧਿਜਾਨੁਧਰਾਜਾਨੇਰ੍ਮਾਨੇਨ ਪਰਿਬृਂਹਿਤਮ੍
ਉੱਚੀ ਗੋਡ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਫੂਲਿਆ ਹੋਇਆ,
ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਿਮਵਸਃ ਸੁਰੁਚੇਸ਼੍ਚ ਸੁਰੋਚਿषਮ੍
ਪੇਟ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੁਰੁਚੀ ਦੀ ਚਮਕ?
ਪਤਨ੍ਨਿਪੀਤਬਾष੍ਪਾਂਬੁਰ੍ਧੈਰ੍ਯਾਤ੍ਕਿਂਚਿਨ੍ਨ ਚੋਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਉਹ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਪੀ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਧੀਰਜ ਰੱਖ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ।
ਨਿਯਂਤ੍ਰਿਤੋ ਮਹਿष੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੌਭਾਗ੍ਯਗੌਰਵਾਤ੍
ਮਹਿਸੀ ਦੇ ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ੈਸ਼ਵੈਃ ਸ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰ੍ਨਤ੍ਵਾ ਨृਪਂ ਸ੍ਵਸਦਨਂ ਯਯੌ
ਉਹ ਬੱਚਾ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸੁਖਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯੈਵਚਾਜ੍ਞਾਸੀਦ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਸਮਵਮਾਨਿਤਮ੍ 4.1.19.
ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਿਂਚਿਤ੍ਪਰਿਮ੍ਲਾਨਮਿਵ ਸਸਾਂਤ੍ਵਂ ਪਰਿषਸ੍ਵਜੇ
ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਲਾਸਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।
ਦੀਰ੍ਘਂ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋ ਮਾਤੁਰਗ੍ਰੇ ਰੁਰੋਦ ਹ
ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਰੋਇਆ।
ਦੁਕੂਲਾਂਚਲ ਸਂਪਰ੍ਕੈਰ੍ਮृਦੁਲੈਰ੍ਮृਦੁਪਾਣਿਨਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਨਰਪਤੌ ਸ਼ਿਸ਼ੋ ਕੇਨਾਪਮਾਨਿਤਃ
ਰਾਜਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਾਂ ਦੀ ਨਰਮ ਹਥੇਲੀ ਤੇ ਪੱਲੂ ਦੇ ਹੌਲੇ ਛੂਹ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।