ਉਵਾਚ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਤੁਤਸ਼੍ਚਾਰਣਮਾਗਧੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਚਾਰਣਾਂ ਤੇ ਮਾਗਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸ੍ਥਿਤਾ ਸੁਤਾਸੁ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਸ੍ਯ ਮਂਦਭਾਗ੍ਯਾ ਵਯਂ ਤ੍ਵਿਤਿ
ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਿਚ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਨੇ ਠੰਢੀ ਆਹ ਭਰੀ, 'ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁਚ ਕਮਨਸੀਬ ਹਾਂ।'
ਇਤਿ ਸ਼ृਣਵਨ੍ਮੁਖਾਤ੍ਤਾਸਾਂ ਵਚਨਾਨਿ ਵਿਮਾਨਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ—
ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਜਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਚਤੁਰ੍ਗਣਸਤ੍ਤਮੌ
ਦੋਹਾਂ ਉੱਤਮ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ, ਦਵਿਜਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸਂਤੀਹ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਵਿਨਿਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸृਜਾ
ਉਹ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵੰਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ।
ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਾਃ ਸੁਤਾਃ
ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਸਂਭੂਤਿਰਨਸੂਯਾ ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਪ੍ਰੀਤਿਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਨਤਿਃ
ਸੰਭੂਤੀ, ਅਨਸੂਯਾ, ਖਮਾ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਸਨਨਤੀ—
ਏਤੇषਾਂ ਤਪਸਾ ਚੈਤਦ੍ਧਾਰ੍ਯਤੇ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਮ੍ 4.1.18.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜਤ ਰੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਨਾਨਾਰੂਪਾਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰੋ, ਯਤਨ ਨਾਲ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਧਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਅਵਿਮੁਕਤ, ਜੋ ਖੇਤ੍ਰਜਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ—
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਚ ਲਿਂਗਾਨਿ ਤੇ ਸ੍ਵਨਾਮ੍ਨਾਂਕਿਤਾਨਿ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇऽਤ੍ਰ ਤੇ ਲੋਕੇ ਵਸਂਤ੍ਯੁਜ੍ਜ੍ਵਲਤੇਜਸਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਲਿਂਗਮਤ੍ਰੀਸ਼੍ਵਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜੋਭਿਵਰ੍ਧਤੇ
ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਜੋਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਤ੍ਯਾ ਭ੍ਰਾਜਤੇ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਯਥਾ
ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਲ੍ਲਿਂਗਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰ ਮਾਰੀਚਂ ਲੋਕਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਉਹ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਾਰੀਚਾ ਦਾ ਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਲਹੇਸ਼ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੇਸ਼ੌ ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ
ਸਵਰਗ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਪੁਲਹਾ ਅਤੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੇਸ਼ ਹਨ।
ਹਰਿਕੇਸ਼ਵਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵਾਂਗਿਰਸੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ 4.1.18.
ਹਰਿਕੇਸ਼ਾ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਅੰਗਿਰਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਵਰਣਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਸਿष੍ਠਮੀਸ਼੍ਵਮ੍
ਵਰਣਾ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਮੇਤਾਨਿ ਲਿਂਗਾਨਿ ਸੇਵਿਤਾਨਿ ਸ਼ੁਭੈषਿਭਿਃ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਲਿੰਗ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਗਏ ਹਨ।
ਗਣਾਵੂਚਤੁਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰ੍ਮਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਤਿष੍ਠਤੇ ਸਾਤ੍ਰ ਸੁਂਦਰੀ
ਗਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਨ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨ ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਕਥਾਂ ਮੁਦਾ
ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਇਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਸ੍ਵਰੁਂਧਤ੍ਯਾਃ ਕਮਲੇ ਵਿਮਲਾਸ਼ਯਃ
ਪਤਿਵਰਤਾ ਸਵਰੂੰਧਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਨ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਨ ਤਚ੍ਛੀਲਂ ਨ ਤਤ੍ਕੌਲੀਨ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਉਸ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਚਲਣ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਉੱਚ ਕੁਲ ਨਹੀਂ।
ਨ ਮਾਧੁਰ੍ਯਂ ਨ ਗਾਂਭੀਰ੍ਯਂ ਨ ਚਾਰ੍ਯਪਰਿਤੋषਣਮ੍
ਉਸ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾਪ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ।
ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਯੋषਿਤੋ ਲੋਕੇ ਸਭਾਗ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਧਨਵੰਤ ਹਨ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ।
ਯਦਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਤੁ ਕਥਾਸ੍ਮਦ੍ਭਵਨੇ ਭਵੇਤ੍ 4.1.18.੩੦ !। ਬ੍ਰੁਵਤੋਰਿਤਿ ਸਂਕਥਾਂ ਤਥਾ ਗਣਯੋਰ੍ਵੈष੍ਣਵਯੋਰ੍ਮੁਦਾਵਹਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਤਿਵਰਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਵੈਸ਼ਣਵ ਗਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ ਅਨੇਕਰਸ਼ਨਾਵ੍ਯਗ੍ਰ ਹਸ੍ਤਾਗ੍ਰੋ ਵ੍ਯਗ੍ਰਲੋਚਨਃ
ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਕਈ ਕਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨੀ ਸੀ, ਹੱਥ ਦਾ ਅੰਤ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਵੀ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਮਂਡਪਸ੍ਤਂਭ ਸਨ੍ਨਿਭੋਭਾਭਿਰਾਵृਤਃ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੰਡਪ ਨੂੰ ਥੰਮਣ ਵਾਲੇ ਥੰਮ੍ਹੇ ਵਾਂਗ, ਚਮਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸੂਤ੍ਰਧਾਰ ਇਵ ਵ੍ਯੋਮ ਵ੍ਯਾਯਾਮਪਰਿਮਾਪਕਃ
ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਤਰੀ ਵਾਂਗ, ਅਣਮਾਪੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।