ਅਯੋਧ੍ਯਾਸਦृਸ਼ੀ ਕਾਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਪਰਾ ਪੁਰੀ
ਅਯੋਧਿਆ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।
ਯਸ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤੋ ਹਰਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸੇਯਂ ਕੇਨੋਪਮੀਯਤੇ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਆਪ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਅਹੋ ਵਿष੍ਣੁਰਹੋ ਤੀਰ੍ਥਮਯੋਧ੍ਯਾऽਹੋ ਮਹਾਪੁਰੀ
ਵਾਹ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਵਾਹ ਤੀਰਥ! ਵਾਹ ਅਯੋਧਿਆ! ਵਾਹ ਵੱਡੀ ਸ਼ਹਿਰ!
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਬਹੁਸ਼ੋ ਨਨਰ੍ਤ ਪ੍ਰਮਦਾਕੁਲਃ
ਇਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚਿਆ।
ਤਂ ਤਥਾ ਨਰ੍ਤਮਾਨਂ ਵੈ ਧਰ੍ਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृਪਾਨ੍ਵਿਤਃ ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ਧਰ੍ਮੋऽਥ ਤੁष੍ਟਾਵ ਹਰਿਮਾਦਰਾਤ੍
ਧਰਮ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੱਚਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਧਰਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।
ਨਮਃ ਸ਼ਂਕਰਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਦਿਵ੍ਯਪਾਦਾਯ ਵਿष੍ਣਵੇ ।। 2.8.4.
ਨਮਸਕਾਰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਜਿਸਦੇ ਦਿਵਿਆ ਚਰਨ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਛੁਹੇ ਹਨ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਰ੍ਚ੍ਚਿਤਸੁਪਾਦਾਯ ਨਮੋऽਜਾਦਿਪ੍ਰਿਯਾਯ ਤੇ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਚਰਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮੋऽਰਵਿਨ੍ਦਪਾਦਾਯ ਪਦ੍ਮਨਾਭਾਯ ਵੈ ਨਮਃ
ਕੰਵਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪਦਮਨਾਭ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ੴ ਨਮੋ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਯ ਯੋਗਰ੍ਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨੇ
ਓਂ, ਯੋਗ ਨਿੰਦਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਯੋਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਕੇਸ਼ਾਯ ਸੁਨਾਸਾਯ ਸੁਲਲਾਟਾਯ ਚਕ੍ਰਿਣੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਨੱਕ ਸੁਹਣੀ ਹੈ, ਮੱਥਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਬਾਹਵੇ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਚਾਰੁਜਂਘਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਲਈ; ਤੇਰੇ ਸੁਹਣੇ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।
ਕੇਸ਼ਵਾਯ ਚ ਸ਼ਾਂਤਾਯ ਵਾਮਨਾਯ ਨਮੋਨਮਃ
ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਉਵਾਚ ਸ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰੀਤੋ ਧਰ੍ਮਮੁਦਾਰਧੀਃ
ਫਿਰ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਬੋਲਿਆ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਯਸ੍ਤੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਨਸਃ ਪ੍ਰਿਯਃ
ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਯਃ ਸ੍ਤੌਤਿ ਮਾਨਵੋ ਮਾਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮ੍ਯਤ੍ਰ ਨਿਜਨਾਮ੍ਨਾ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ ।। 2.8.4.
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ, ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਮਰਣਾਦੇਵ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਨਰੋ ਧਰ੍ਮਹਰੇਰ੍ਵਿਭੋਃ
ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਧਰਮਹਰੀ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਯੂਸਲਿਲੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸੁਚਿਂਤਾਕੁਲਮਾਨਸਃ
ਸਰਯੂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਦ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ,
ਅਤ੍ਰ ਦਾਨਂ ਤਥਾ ਹੋਮਂ ਜਪੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਭੋਜਨਮ੍
ਇੱਥੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਹੋਮ ਕਰਨਾ, ਜਪ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ,
ਅਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਤੋ ਵਾਪਿ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਦੁष੍ਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਵੀ ਪਾਪ ਜਾਣ-ਅਣਜਾਣ ਵਿਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪਾਪਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਪਾਪ ਨਿਯਮਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਤੋ ਵਾਪਿ ਰਾਜਾਦੇਰ੍ਨਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ਤਥਾ ਤੇਨਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਚਾਹੇ ਅਣਜਾਣੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੂਝ ਕੇ, ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਸਤਿ ਸਾਦਰਃ
ਇੱਥੇ, ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਖੁਦ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਆषਾਢੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲ ਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਆਸ਼ਾਢ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ,
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਹਰਿਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਧਰਮਹਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਖਨਿਰੁਤ੍ਤਮਾ 2.8.4.
ਇਸ ਲਈ, ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵृष੍ਟਿਰਭੂਤ੍ਕਥਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?
ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿਸ੍ਤਰਾਨ੍ਮਮ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।
ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਤੋ ਨृਣਾਂ ਜਾਯਤੇ ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਮਹਾਨ੍
ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਸੀਤ੍ਪੁਰਾ ਰਘੁਪਤਿਰਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਕੁਲਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।