ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤ ਉਵਾਚ ਹਂਹੋ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰਜਨਨਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਭਾषਿਣਿ
ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੈ,
ਤਦਾਤਦੇਤਿ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਯਾ ਨਾਥੇਦਾਨੀਂ ਸ ਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਖਦੀ ਹੈਂ, 'ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੈ,' ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੁਤਸ੍ਤ੍ਵਚ੍ਛਾਟਕਃ ਪਤ੍ਨਿ ਮਾਂਜਿष੍ਠੋ ਯੋ ਮਯਾऽਰ੍ਪਿਤਃ
ਪਤਨੀ, ਤੇਰਾ ਲਾਲ ਚਾਦਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ?
ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਨੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸੋਪਿ ਭृਂਗਾਰੁਰ੍ਮਣਿਮਂਡਿਤਃ
ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਗਹਣੇ ਵਾਲਾ ਭੁੰਬੀ-ਆਕਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ।
ਕ੍ਵ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣਾਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ਕਾਂਸ੍ਯਂ ਗੌਡੀ ਤਾਮ੍ਰਘਟੀ ਕ੍ਵ ਸਾ
ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਕਾਂਸ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਗੌੜੀ ਤਾਮਬੇ ਦੀ ਘੜੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਸਾ ਪਰ੍ਵਤਦੇਸ਼ੀਯਾ ਚਂਦ੍ਰਕਾਂਤਸ਼ਿਲੋਦ੍ਭਵਾ
ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਚੰਦਨ-ਪੱਥਰ ਦੀ ਭਾਂਡਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਕਿਂ ਬਹੂਕ੍ਤੇਨ ਕੁਲਜੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਕੁਪ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਵृਥਾ
ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਣਾ, ਹੇ ਕੁਲਵੰਤਣੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਹਾਂ।
ਅਨਪਤ੍ਯੋਸ੍ਮਿ ਤੇਨਾਹਂ ਦੁष੍ਟੇਨ ਕੁਲਦੂषਿਣਾ
ਉਸ ਮੰਦ, ਕੁਲ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਬੇਪੁੱਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਅਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਵਰਂ ਨृਣਾਂ ਕੁਪੁਤ੍ਰਾਤ੍ਕੁਲਪਾਂਸਨਾਤ੍ 4.1.13.
ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਬੇਪੁੱਤ ਹੋਣਾ, ਮਾੜੇ ਪੁੱਤ ਜੋ ਕੁਲ ਦੀ ਇੱਜਤ ਖਰਾਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਿਤ੍ਯਵਿਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵਾਹ੍ਨਿਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ, ਉਸੇ ਦਿਨ—
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਸ ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਸ੍ਵਂ ਵਿਨਿਂਦ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਕੇ—
ਚਿਂਤਾਮਵਾਪ ਮਹਤੀਂ ਕ੍ਵ ਯਾਮਿ ਕਰਵਾਣਿ ਕਿਮ੍
ਉਹ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ: 'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਦੇਸ਼ਾਂਤਰੇ ਹ੍ਯਸ੍ਤਿ ਧਨਃ ਸਦ੍ਵਿਦ੍ਯਃ ਸੁਖਮੇਧਤੇ
ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਨ, ਸੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਯਾਯਜੂਕੇ ਕੁਲੇ ਜਨ੍ਮ ਕ੍ਵਕ੍ਵ ਮੇ ਵ੍ਯਸਨਂ ਤਥਾ
ਯਾਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਤੇ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਭਿਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਨ ਮੇ ਪਰਿਚਿਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਮੰਗਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਜਾਣੂ ਕਿਤੇ ਹੈ।
ਸਦਾਭ੍ਯੁਦਿਤੇ ਭਾਨੌ ਪ੍ਰਸੂਰ੍ਮੇ ਮृष੍ਟਭੋਜਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਵੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਚਿਂਤਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਾਨੁਰਸ੍ਤਾਚਲਂ ਗਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਮਹੋਪਹਾਰਾਨਾਦਾਯ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਰਭ੍ਯਗਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਭੋਜਨ-ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨਗਂਧਮਾਘ੍ਰਾਯ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਃ ਸ ਤਮਨ੍ਵਗਾਤ੍ 4.1.13.
ਪਕਵਾਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੁੰਘ ਕੇ, ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਿਆ।
ਪਲਾਯਮਾਨੋ ਨਿਹਤਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਪਂਚਤ੍ਵਮਾਗਤਃ
ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਕੁਲਾਚਾਰਪ੍ਰਤੀਪੋਯਂ ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ 4.1.13.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲਿਂਗਰਾਜੋਭਵਿਤਾऽਧੁਨਾਵਿਧੁਤਕਲ੍ਮषਃ 4.1.13.
ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਦੀਪਦਸ਼ੋਦ੍ਯੋਤ ਲਿਂਗਮੌਲਿ ਤਮੋਹਰਃ 4.1.13.
ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਦੀ ਜੋਤ, ਮਾਊਲ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
ਤਾਵਤ੍ਤਤਾਪ ਸ ਤਪਸ੍ਤ੍ਵਗਸ੍ਥਿਪਰਿਸ਼ੇषਿਤਮ੍ 4.1.13.
ਉਸ ਨੇ ਇਤਨਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।
ਕ੍ਰੂਰਦृਗ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਯਾਵਤ੍ਪੁਨਃਪੁਨਰਿਦਂ ਵਦਨ੍ 4.1.13.
ਉਹ ਕਠੋਰ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ।
ਦੇਵੇਨ ਦਤ੍ਤਾ ਯੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਵਰਾਃ ਸਂਤੁ ਤਥੈਵ ਤੇ 4.1.13.
ਦੇਵਤਾ ਵਲੋਂ ਜੋ ਵਰ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ।
ਪੁਰ੍ਯਾਂ ਯਕ੍ਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਤੇ ਸ੍ਵਰੂਪਮਿਤਿ ਵਰ੍ਣਿਤਮ੍
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਲਕਾਯਾਃ ਪੁਰੋਭਾਗੇ ਪੂਰੈਸ਼ਾਨੀਮਹੋਦਯਾ
ਅਲਕਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਮਰਣਸਂਸਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਿਵਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਾਃ
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਸਾਭਿਲਾषਾਸ੍ਤਪਸ੍ਯਂਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਭੋਗੋਸ੍ਤ੍ਵਿਤੀਹ ਨਃ
ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਚਾਹੇ ਨਹੀਂ।