ਏषਾਮਨ੍ਯਤਮਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਗृਹਸ੍ਥੇਨ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਮਝਦਾਰ ਘਰਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਪ੍ਰਾਸ਼ਨਮਬ੍ਦਾਰ੍ਧੇ ਚੂਡਾਬ੍ਦੇ ਚਾਰ੍ਥਵਤ੍ਕृਤਾ ।। 4.1.11.
ਛੇ ਮਹੀਨੇ 'ਤੇ ਅੰਨ ਪ੍ਰਾਸਨ ਦੀ ਰਸਮ, ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ 'ਚ ਚੂੜਾ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਢੰਗ ਹੈ, ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਣਵੇਧਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਵਣਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਸਕਰ੍ਮਵਿਤ੍
ਫਿਰ, ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ 'ਤੇ, ਸਹੀ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਕੰਨ ਛੇਦਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਪਾਕਰ੍ਮ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਵੇਦਾਨਧ੍ਯਾਪਯਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਪਕਰਮ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਜਾਤਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਚ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਗੁਰੋਰ੍ਮੁਖਾਤ੍
ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਗਿਆਨ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਸਿੱਧਾ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋਥ ਨਵਮੇ ਵਰ੍षੇ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਮ੍
ਫਿਰ, ਨੌਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਰੋਟਜਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੇਵਰ੍षਿਰ੍ਨਾਰਦਃ ਸੁਧੀਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਨਰੋਟਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ—
ਕੁਰੁਤੇ ਯੁਵਯੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਯਂ ਗृਹਪਤਿਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ
ਘਰਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਤੁਹਾਡੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਨ ਗੁਰੁਰ੍ਨ ਚ ਸਤ੍ਕਿਯਾ
ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੁਰੂ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਕੰਮ—
ਨ ਪਿਤ੍ਰੋਰਧਿਕਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਂ ਤਨਯਸ੍ਯ ਹਿ
ਪੁੱਤਰ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਅਂਭੋਭਿਰਭਿषਿਚ੍ਯਸ੍ਵਂ ਜਨਨੀਚਰਣਚ੍ਯੁਤੈਃ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਵਹੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਲੈ।
ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਤਾਖਿਲਕਰ੍ਮਾਪਿ ਪਿਤੁਰ੍ਵਂਦ੍ਯੋ ਹਿਮਸ੍ਕਰੀ 4.1.11.
ਜੋ ਸਭ ਕੰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰੇ, ਹਿਮਕਰੀ।
ਇਦਮੇਵ ਤਪੋਤ੍ਯੁਗ੍ਰਮਿਦਮੇਵਪਰਂ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਪ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰਤ ਹੈ।
ਮਨ੍ਯੇਮਾਨ੍ਯੋ ਨਾਧਮਸ੍ਯ ਤਥਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਯਥਾ ਯੁਵਾਮ੍
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ, ਨਾ ਘੱਟ ਤੇ ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਸਮਭ੍ਯੇਹਿ ਮਮੋਤ੍ਸਂਗੇ ਨਿषੀਦ ਭੋ
ਆ ਜਾ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਮੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬੈਠ, ਪੁੱਤਰ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਨਾ ਬਾਲਃ ਪਿਤ੍ਰੋਰਾਜ੍ਞਾਮਵਾਪ੍ਯ ਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ,
ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਂਗਂ ਤਾਲੁਜਿਹ੍ਵਾਦ੍ਵਿਜਾਨਪਿ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ, ਤਾਲੂ, ਜੀਭ ਤੇ ਦੰਦ ਵੀ ਵੇਖੇ,
ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵੌ ਗਣਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੂਰ੍ਧ੍ਵੀਭੂਤਮੁਦਙ੍ਮੁਖਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ,
ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਮੋ ਮਾਨੇ ਯੋष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਾਂਗੁਲਃ
ਚੌੜਾਈ, ਉਚਾਈ ਤੇ ਸਮਾਨ ਮਾਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੌ ਅਠ ਅੰਗੁਠਾ ਲੰਬਾ ਸੀ।
ਪਂਚਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਃ ਪਂਚਦੀਰ੍ਘਃ ਸਪ੍ਤਰਕ੍ਤਃ षਡੁਨ੍ਨਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਨਾਜੁਕ, ਪੰਜ ਲੰਬੇ, ਸੱਤ ਲਾਲ ਤੇ ਛੇ ਉੱਚੇ ਲਕੜ ਹਨ।
ਪਂਚਦੀਰ੍ਘਾਣਿ ਸ਼ਸ੍ਯਾਨਿ ਯਥਾਦੀਰ੍ਘਾਯੁषੋਸ੍ਯ ਵੈ
ਪੰਜ ਲੰਬੇ ਲਕੜ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹਨ।
ਗ੍ਰੀਵਾਜਂਘਾ ਮੇਹਨੈਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਹ੍ਰਸ੍ਵੋਯਮੀਡਿਤਃ 4.1.11.
ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ, ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਤੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਤਿੰਨ ਅੰਗੁਠਾ ਛੋਟੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਤ੍ਵਕ੍ਕੇਸ਼ਾਂਗੁਲਿਦਸ਼ਨਾਃ ਪਰ੍ਵਾਣ੍ਯਂਗੁਲਿਜਾਨ੍ਯਪਿ
ਉਸ ਦੀ ਚਮੜੀ, ਵਾਲ, ਉਂਗਲੀਆਂ, ਦੰਦ, ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਜੋੜ ਵੀ—
ਵਕ੍ਸ਼ਃ ਕੁਕ੍ਸ਼੍ਯਲਕਂ ਸ੍ਕਂਧ ਕਰਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ षਡੁਨ੍ਨਤਮ੍
ਛਾਤੀ, ਪੇਟ, ਪਾਸੇ, ਮੋਢੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਚਿਹਰਾ—ਇਹ ਛੇ ਉੱਚੇ ਹਨ।
ਪਾਣ੍ਯੋਸ੍ਤਲੇ ਚ ਨੇਤ੍ਰਾਂਤੇ ਤਾਲੁਜਿਹ੍ਵਾਧਰੌष੍ਠਕਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹਥੇਲੀਆਂ 'ਤੇ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ, ਤਾਲੂ, ਜੀਭ, ਹੇਠਲਾ ਹੋਠ ਤੇ ਠੋਡੀ—
ਲਲਾਟਕਟਿਵਕ੍ਸ਼ੋਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੋ ਯਥਾਹ੍ਯਸੌ
ਮੱਥਾ, ਕਮਰ ਤੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੈ।
ਕਮਠੀਪृष੍ਠਕਠਿਨਾਵਕਰ੍ਮਕਰਣੌ ਕਰੌ
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਕਛੂਏ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਜੋਗੇ।
ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਤਰ੍ਜਨੀਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਤਥਾ ਰੇਖਾਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਤਰਜਨੀ ਉਂਗਲੀ ਅਟੁੱਟ ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਦੌ ਸੁਮਾਂਸਲੌ ਰਕ੍ਤੌ ਸਮੌ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੌ ਸੁਸ਼ੌਭਨੌ
ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਮੋਟੇ, ਲਾਲ, ਇਕਸਾਰ, ਪਤਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਭਿਃ ਕਰਰੇਖਾਭਿਰਾਰਕ੍ਤਾਭਿਃ ਸਦਾਸੁਖੀ
ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਰੇਖਾਵਾਂ ਘੱਟ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।