ਅਯਮਗ੍ਨਿਰ੍ਗृਹਪਤਿਰ੍ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਯਾ ਵਸੁਵਿਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਗਾਰਹਪਤਿਆ, ਧਨ ਤੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਅਗ੍ਨੇ ਗृਹਪਤੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਾ ਪਰਾਮਪਿ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ 4.1.11.
ਅਗਨੀ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈਂ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਬਾਲੋਚਿਤਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਹਰੇਣ ਹਰਿਣਾ ਸਹ
ਹਰੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਲਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤੀ।
ਅਹੋਰੂਪਮਹੋ ਤੇਜਸ੍ਤ੍ਵਹੋ ਸਰ੍ਵਾਂਗਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਵਾਹ, ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਹੈ! ਵਾਹ, ਕਿੰਨੀ ਚਮਕ ਹੈ! ਵਾਹ, ਹਰ ਅੰਗ 'ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ!
ਅਥਵਾ ਕਿਮਿਦਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ਰ੍ਵਭਕ੍ਤਜਨੇष੍ਵਹੋ
ਜਾਂ ਫਿਰ, ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ?
ਇਤਿ ਸ੍ਤੁਵਂਤਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਥਾਗਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅਤਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਮੀਹਂਤੇ ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਵਾਸਿਨਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਘਰਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਾਰ੍ਜਨਂ ਵृਥਾ
ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਖਾਲੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਨ ਪੁਤ੍ਰਾਤ੍ਪਰਮੋ ਲਾਭੋ ਨ ਪੁਤ੍ਰਾਤ੍ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ।
ਔਰਸਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜਃ ਕ੍ਰੀਤੋ ਦਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਤਾਸੁਤਃ
ਚਾਹੇ ਆਪਣੀ ਜਣੀ ਹੋਵੇ, ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਖਰੀਦੀ ਹੋਵੇ, ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਏषਾਮਨ੍ਯਤਮਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਗृਹਸ੍ਥੇਨ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਮਝਦਾਰ ਘਰਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਪ੍ਰਾਸ਼ਨਮਬ੍ਦਾਰ੍ਧੇ ਚੂਡਾਬ੍ਦੇ ਚਾਰ੍ਥਵਤ੍ਕृਤਾ ।। 4.1.11.
ਛੇ ਮਹੀਨੇ 'ਤੇ ਅੰਨ ਪ੍ਰਾਸਨ ਦੀ ਰਸਮ, ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ 'ਚ ਚੂੜਾ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਢੰਗ ਹੈ, ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਣਵੇਧਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਵਣਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਸਕਰ੍ਮਵਿਤ੍
ਫਿਰ, ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ 'ਤੇ, ਸਹੀ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਕੰਨ ਛੇਦਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਪਾਕਰ੍ਮ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਵੇਦਾਨਧ੍ਯਾਪਯਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਪਕਰਮ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਜਾਤਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਚ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਗੁਰੋਰ੍ਮੁਖਾਤ੍
ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਗਿਆਨ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਸਿੱਧਾ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋਥ ਨਵਮੇ ਵਰ੍षੇ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਮ੍
ਫਿਰ, ਨੌਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਰੋਟਜਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੇਵਰ੍षਿਰ੍ਨਾਰਦਃ ਸੁਧੀਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਨਰੋਟਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ—
ਕੁਰੁਤੇ ਯੁਵਯੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਯਂ ਗृਹਪਤਿਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ
ਘਰਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਤੁਹਾਡੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਨ ਗੁਰੁਰ੍ਨ ਚ ਸਤ੍ਕਿਯਾ
ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੁਰੂ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਕੰਮ—
ਨ ਪਿਤ੍ਰੋਰਧਿਕਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਂ ਤਨਯਸ੍ਯ ਹਿ
ਪੁੱਤਰ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਅਂਭੋਭਿਰਭਿषਿਚ੍ਯਸ੍ਵਂ ਜਨਨੀਚਰਣਚ੍ਯੁਤੈਃ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਵਹੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਲੈ।
ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਤਾਖਿਲਕਰ੍ਮਾਪਿ ਪਿਤੁਰ੍ਵਂਦ੍ਯੋ ਹਿਮਸ੍ਕਰੀ 4.1.11.
ਜੋ ਸਭ ਕੰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰੇ, ਹਿਮਕਰੀ।
ਇਦਮੇਵ ਤਪੋਤ੍ਯੁਗ੍ਰਮਿਦਮੇਵਪਰਂ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਪ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰਤ ਹੈ।
ਮਨ੍ਯੇਮਾਨ੍ਯੋ ਨਾਧਮਸ੍ਯ ਤਥਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਯਥਾ ਯੁਵਾਮ੍
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ, ਨਾ ਘੱਟ ਤੇ ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਸਮਭ੍ਯੇਹਿ ਮਮੋਤ੍ਸਂਗੇ ਨਿषੀਦ ਭੋ
ਆ ਜਾ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਮੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬੈਠ, ਪੁੱਤਰ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਨਾ ਬਾਲਃ ਪਿਤ੍ਰੋਰਾਜ੍ਞਾਮਵਾਪ੍ਯ ਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ,
ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਂਗਂ ਤਾਲੁਜਿਹ੍ਵਾਦ੍ਵਿਜਾਨਪਿ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ, ਤਾਲੂ, ਜੀਭ ਤੇ ਦੰਦ ਵੀ ਵੇਖੇ,
ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵੌ ਗਣਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੂਰ੍ਧ੍ਵੀਭੂਤਮੁਦਙ੍ਮੁਖਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ,
ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਮੋ ਮਾਨੇ ਯੋष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਾਂਗੁਲਃ
ਚੌੜਾਈ, ਉਚਾਈ ਤੇ ਸਮਾਨ ਮਾਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੌ ਅਠ ਅੰਗੁਠਾ ਲੰਬਾ ਸੀ।
ਪਂਚਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਃ ਪਂਚਦੀਰ੍ਘਃ ਸਪ੍ਤਰਕ੍ਤਃ षਡੁਨ੍ਨਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਨਾਜੁਕ, ਪੰਜ ਲੰਬੇ, ਸੱਤ ਲਾਲ ਤੇ ਛੇ ਉੱਚੇ ਲਕੜ ਹਨ।