ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਸੁਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਮੀਮਾਂਸਾਤਿਗਰੀਯਸੀ
ਅਠਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਮਾਂਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰੀ ਹੈ।
ਤਤੋਪਿ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇਭ੍ਯੋ ਗੁਰ੍ਵੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜ 4.1.9.
ਫਿਰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਹੇ ਦੂਜੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਵੈਦ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਸਰ੍ਵਮਂਤ੍ਰੇषੁ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਣਵਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਓਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਨ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਸਮੋ ਮਂਤ੍ਰੋ ਨ ਕਾਸ਼ੀ ਸਦृਸ਼ੀ ਪੁਰੀ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਵੇਦਜਨਨੀ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪ੍ਰਸੂਃ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ; ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਵਾਚ੍ਯਵਾਚਕਸਂਬਂਧੋ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸਵਿਤੁਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਸਵਿਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੋਲੀ ਹੋਈ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਵੇਣੈਵ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਵਸ਼ੀ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੇ ਸਭ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ।
ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ ਚਾਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਰਨ੍ਯਦ੍ਭੁਵਨਸਰ੍ਜਨੇ
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਜਗਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੋਗਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ।
ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੇਦਪਾਠਾਨ੍ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪਠਨਾਦਪਿ
ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯੇਵ ਪਰਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯੇਵ ਪਰਃਸ਼ਿਵਃ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ; ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ਿਵ ਹੈ।
ਦੇਵਤ੍ਰਯਂ ਸ ਭਗਵਾਨਂਸ਼ੁਮਾਲੀ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਜੋ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਹੀ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਕਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸਤਤਮਸ੍ਮਲ੍ਲੋਕਨਿਵਾਸਿਨਃ 4.1.9.
ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏषੋ ਹ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ੋਨੁ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪੂਰ੍ਵੋ ਹ ਜਾਤਃ ਸ ਉ ਗਰ੍ਭੇ ਅਂਤਃ
ਇਹ ਹੀ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ; ਉਹ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।
ਸਦੈਵਮੁਪਤਿष੍ਠੇਰਨ੍ਸੌਰਸੂਕ੍ਤੈਰਤਂਦ੍ਰਿਤਾਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੂਕਤਾਂ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੁष੍ਯਾਰ੍ਕੇਪ੍ਯਥ ਹਸ੍ਤਾਰ੍ਕੇ ਮੂਲਾਰ੍ਕੇਪ੍ਯਥਵਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਏ, ਚਾਹੇ ਪੁਸ਼ਿਆਰਕ, ਹਸਤਾਰਕ ਜਾਂ ਮੂਲਾਰਕ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ,
ਪੌषੇ ਮਾਸ੍ਯਰ੍ਕਦਿਵਸੇ ਯਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਭਾਸ੍ਕਰੋਦਯੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਾਨੇਕਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਸ਼ਰਧਾ, ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ,
ਅਯਨੇ ਵਿषੁਵੇ ਚਾਪਿ षਡਸ਼ੀਤਿਮੁਖੇषੁ ਵਾ
ਅਯਨ, ਵਿਸ਼ੁਵ ਜਾਂ ਛਿਆਸੀ ਤਿਥੀਆਂ ਦੇ ਸੰਧੀ ਸਮੇਂ,
ਤਿਲਾਞ੍ਜੁਹ੍ਵਤਿ ਸਾਜ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯਂਤਿ ਚ
ਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਮਹਾਪੂਜਾਂ ਚ ਯੇ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਮਹਾਮਂਤ੍ਰਾਞ੍ਜਪਂਤਿ ਚ
ਜੋ ਮਹਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਨ ਦਰਿਦ੍ਰਾ ਨ ਚ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਨ ਵ੍ਯਾਧਿ ਪਰਿਪੀਡਿਤਾਃ
ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ।
ਸਂਕ੍ਰਮੇषੁ ਨ ਯੈਰ੍ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਸ੍ਨਾਤਂ ਤੀਰ੍ਥਵਾਰਿषੁ 4.1.9.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ 'ਤੇ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹਾਇਆ ਨਹੀਂ—
ਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਪ੍ਰਤਿਦ੍ਵਾਰਂ ਵਿਹੀਨ ਨਯਨਾਨਨਾਃ
ਉਹ ਹਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋਏ।
ਸਮਂ ਕृष੍ਣਲਕੇਨਾਪਿ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਾਂਚਨਂ ਕृਤੀ
ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਕ ਕਾਲਾ ਦਾਣਾ ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ—
ਸਰ੍ਵਂ ਗਂਗਾਸਮਂ ਤੋਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹਰ ਪਾਣੀ ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਹਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤਂ ਜਪ੍ਤਂ ਹੁਤਂ ਸ੍ਨਾਤਂ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਸਦਨੁष੍ਠਿਤਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ, ਜਪ, ਹਵਨ ਜਾਂ ਸਨਾਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—
ਰਵਿਵਾਰੇ ਸਂਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚੇਦੁਪਰਾਗੋऽਥਵਾਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਰਵਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਵੇ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਣ ਹੋਵੇ—
ਭਾਨੁਵਾਰੋ ਯਦਾ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮਥ ਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਰਵਿਵਾਰ ਛੇਵੀਂ ਜਾਂ ਸੱਤਵੀਂ ਤਿਥੀ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—
ਹਂਸੋ ਭਾਨੁਃ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਸ੍ਤਪਨਸ੍ਤਾਪਨੋ ਰਵਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਹੰਸਾ, ਭਾਨੁ, ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁ, ਤਪਨ, ਤਾਪਨ, ਰਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੋ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਤਾ ਮਾਰ੍ਤਂਡੋ ਮਿਹਿਰੋਂऽਸ਼ੁਮਾਨ੍
ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਤਾ, ਮਾਰਤੰਡ, ਮਿਹਿਰ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਹੈ—