ਯਥਾ ਕਦਂਬਕੁਸੁਮਂ ਕਿਂਜਲ੍ਕੈਃ ਸਰ੍ਵਤੋਵृਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਦੰਬਾ ਦਾ ਫੁੱਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਦੂਰਾਦ੍ਰਵਿਂ ਸ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਧृਤਤਾਮਰਸਦ੍ਵਯਮ੍ 4.1.9.
ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਦੋ ਕਮਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰੇਣੈਕਚਕ੍ਰੇਣ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਿਯੁਤੇਨ ਚ
ਇਕ ਅਜੋਕੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ,
ਅਪ੍ਸਰੋਮੁਨਿਗਂਧਰ੍ਵ ਸਰ੍ਪਗ੍ਰਾਮਣਿ ਨੈਰ੍ऋਤੈਃ
ਅਪਸਰਾ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਾਮਂਦੇਵੋਪਿ ਭ੍ਰੂਭਂਗੇਨਾਨੁਮਨ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਨਮਸਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੌਂਹ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਕ੍ਰਾਂਤੇ ਦ੍ਯੁਮਣੌ ਦੂਰਂ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰ੍ਮਾਤਿਸ਼ਰ੍ਮਵਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸੀ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਾਚਕ੍ਸ਼ਾਥਾਂ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ
ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸੋ।
ਸ਼ृਣੁ ਦ੍ਵਿਜ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਤ੍ਵਯ੍ਯਕਥ੍ਯਂ ਨ ਕਿਂਚਨ
ਸੁਣੋ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਨਿਯਂਤਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਯ ਏਕਃਕਾਰਣਂ ਪਰਮ੍
ਉਹੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅਕੈਲਾ ਸਰਵੋਚ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਕ ਹੈ।
ਆਵਿਰ੍ਭਾਵ ਤਿਰੋਭਾਵੌ ਯਦ੍ਭੂਨਰ੍ਤਨਵਰ੍ਤਿਨੌ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਜੋ ਉਪਜ ਅਤੇ ਲੀਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹੈ।
ਯੋਸਾਵਾਦਿਤ੍ਯਪੁਰੁषਃ ਸੋਸਾਵਹਮਿਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਸੂਰਜ ਦਾ ਜੋ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਮਿਮਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ 4.1.9.
ਹੇ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਦ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਪਲਭ੍ਯ ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਂ ਨੋਪਤਿष੍ਠੇਤ ਯਃ ਪਰਾਮ੍
ਜੋ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਵੀ ਸਰਵੋਚ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਜਪਂਸ੍ਤਿष੍ਠੇਦ੍ਯਾਵਦਰ੍ਧੋਦਯੋ ਰਵੇਃ
ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੱਧਾ ਉਗਣ ਤੱਕ ਸਵੇਰ ਦੀ ਜਪ ਕਰਦਾ ਰਹੇ।
ਸਾਦਿਤ੍ਯਾਂ ਮਧ੍ਯਮਾਂ ਸਂਧ੍ਯਾਂ ਜਪੇਦਾਦਿਤ੍ਯਸਂਮੁਖਃ
ਉਹ ਮੱਧਿਆਨ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਜਪੇ।
ਕਾਲੇ ਫਲਂਤ੍ਯੋषਧਯਃ ਕਾਲੇ ਪੁष੍ਪਂਤਿ ਪਾਦਪਾਃ
ਉਦਿਆਂ ਸਮੇਂ ਪੌਦੇ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਸਮੇਂ ਤੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਂਦੇਹਦੇਹਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਮੁਦਯਾਸ੍ਤਮਯੇ ਰਵਿਃ
ਮੰਦੇਹਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀਮਂਤ੍ਰਤੋਯਾਢ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤਂ ਯੇਨਾਂਜਲਿਤ੍ਰਯਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਅੰਜਲੀ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ—
ਕਿਂ ਕਿਂ ਨ ਸਵਿਤਾ ਸੂਤੇ ਕਾਲੇ ਸਮ੍ਯਗੁਪਾਸਿਤਃ
ਸਮੇਂ ਤੇ ਠੀਕ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਵਿਤਾ ਕੀ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ?
ਮਿਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰ ਕਲਤ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਮਿੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਖੇਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੌਲਤ—
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਸੁਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਮੀਮਾਂਸਾਤਿਗਰੀਯਸੀ
ਅਠਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਮਾਂਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰੀ ਹੈ।
ਤਤੋਪਿ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇਭ੍ਯੋ ਗੁਰ੍ਵੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜ 4.1.9.
ਫਿਰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਹੇ ਦੂਜੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਵੈਦ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਸਰ੍ਵਮਂਤ੍ਰੇषੁ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਣਵਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਓਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਨ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਸਮੋ ਮਂਤ੍ਰੋ ਨ ਕਾਸ਼ੀ ਸਦृਸ਼ੀ ਪੁਰੀ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਵੇਦਜਨਨੀ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪ੍ਰਸੂਃ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ; ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਵਾਚ੍ਯਵਾਚਕਸਂਬਂਧੋ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸਵਿਤੁਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਸਵਿਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੋਲੀ ਹੋਈ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਵੇਣੈਵ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਵਸ਼ੀ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੇ ਸਭ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ।
ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ ਚਾਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਰਨ੍ਯਦ੍ਭੁਵਨਸਰ੍ਜਨੇ
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਜਗਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੋਗਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ।
ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੇਦਪਾਠਾਨ੍ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪਠਨਾਦਪਿ
ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯੇਵ ਪਰਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯੇਵ ਪਰਃਸ਼ਿਵਃ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ; ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ਿਵ ਹੈ।