ਯਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪਤਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵੈਕੁਂਠਾਦੇਤ੍ਯ ਮਾਨਵਾਨ੍
ਜਿੱਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਖੁਦ ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਭਿਃ ਪਰਿਪਠ੍ਯੇਤੇ ਸਿਤਾऽਸਿਤ ਸਰਿਦ੍ਵਰੇ
ਚਿੱਟੀਆਂ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਦੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵਲੋਕਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਦੁਮਾਲੋਕਵਰਾਤ੍ਪੁਨਃ ਤਪੋਜਨਮਹਰ੍ਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਵਾਸਿਨਃ
ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ, ਉਮਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਤੋਂ, ਤਪੋ ਲੋਕ, ਜਨ ਲੋਕ, ਮਹਰ ਲੋਕ ਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਫਿਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਚਲਾ ਹਿਮਵਨ੍ਮੁਖ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਾਦਯੋ ਨਗਾਃ
ਹਿਮਾਲਾ ਅਟੱਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਪਵ੍ਰੱਖ ਆਦਿ ਰੁੱਖ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਦਿਗਂਗਨਾਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਂਤਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰਯਾਗਾਨਿਲਾਨਪਿ
ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦਿਯਾਗਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਰਜਃ ਪੁਨਃ
ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਧੂੜ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਮਜ੍ਜਾਗਤਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਬਹੁਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਾਨ੍ਯਪਿ 4.1.7.
ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਪਾਪ, ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਚ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਇੱਥੇ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਸਮ੍ਯਗਰ੍ਥਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਪਰਮ੍
ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਤੇ ਧਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿ ਪਾਪਾਨਿ ਤਾਵਦ੍ਗਰ੍ਜਂਤਿ ਦੇਹਿषੁ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਤਕ ਗੂੰਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਪਦਂ ਸਦਾ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਸੂਰਯਃ
ਸੰਤ ਜਣੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਰਜੋ ਰੂਪਾ ਤਮੋਰੂਪਾ ਕਲਿਂਦਜਾ
ਸਰਸਵਤੀ ਧੂੜ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿੰਦਜਾ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਇਯਂ ਵੇਣੀਹਿ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਣੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਯਾਸ੍ਯਤਃ
ਇਹ ਗੁੰਝੀ ਹੋਈ ਧਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਬਿਨਾ ਪੜ੍ਹੀ ਦੀ ਮਾਰਗ ਹੈ।
ਕਾਸ਼ੀਤਿ ਕਾਚਿਦਬਲਾ ਭੁਵਨੇषੁ ਰੂਢਾ ਲੋਲਾਰ੍ਕ ਕੇਸ਼ਵਵਿਲੋਲਵਿਲੋਚਨਾ
ਕਈ ਕੁੜੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਚਲ ਹਨ, ਖੇਸ਼ਵ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਉਲਝੀਆਂ।
ਅਗਸ੍ਤਿਰੁਵਾਚ ਤੀਰ੍ਥਰਾਜਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥੈਃ ਸਂਸੇਵਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਯਾਗ—
ਪਾਪਿਨਾਂ ਯਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਾਨ੍ਯਹੋ
ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਵਾਹ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ!
ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਗੁਣਾਨ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਜਃ ਸੁਧੀਃ
ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਗੁਣ ਜਾਣ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ—
ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਏਵ ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ ਦੇਹਲਿਵਿਨਾਯਕਮ੍ 4.1.7.
ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਨਿਵੇਦ੍ਯਮੋਦਕਾਨ੍ਪਂਚ ਵਂਚਯਂਤਂ ਨਿਜਂ ਜਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਮਿਠੇ ਲੱਡੂ ਭੇਟ ਕੀਤੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠੀ ਉਮੈਦ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ।
ਆਗਤ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਮੁਦਗ੍ਵਹਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਰਂਗਿਣੀਂ ਸਃ
ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਪਰ ਵਹਿੰਦੀ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸਚੈਲਮਾਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਜਲੇऽਮਲੇऽਮਲੇऽਵਿਲਂਬਮਾਲਂਬਿਤ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਿਃ
ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਠਹਿਰਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਾਫ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਧਾਯ ਚ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ ਹਿ ਪਂਚਤੀਰ੍ਥਿਕਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਮਾਰਾਧ੍ਯ ਤਤੋ ਯਥਾਸ੍ਵਮ੍
ਪੰਜ ਤੀਰਥ ਕਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ—
ਨ ਸ੍ਵਃ ਪੁਰੀ ਸਾ ਤ੍ਵਨਯਾ ਪੁਰਾਸਮਂ ਸਮਂਜਸਾਪਿ ਪ੍ਰਤਿਸਾਮ੍ਯਮਾਵਹੇਤ
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ, ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
ਪਯੋਪਿ ਯਤ੍ਰਤ੍ਯਮਚਿਂਤ੍ਯਵੈਭਵਂ ਦਿਵਿਸ੍ਥਿਤਾ ਸਾਧੁਸੁਧਾਪ੍ਯਤੋਮੁਧਾ
ਇਥੇ ਦੂਧ ਦੀ ਚਮਕ ਅਜੋਕੇ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਦੂਧ ਇਥੇ ਖੁਲ੍ਹਾ ਤੇ ਬੇਹਿਸਾਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਮਯਾਸ਼੍ਚਿਂਤਨਯਾ ਨ ਯੇਸ਼ਿਤੁਰ੍ਜਨਾਮਨਾਗ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਨਾ ਪਿਨਾਕਿਨਾ
ਇਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਨਾ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ, ਸਿਵਾਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੋ ਧਨੁਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਭਗਤ ਨਹੀਂ।
ਨ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਕੈਃ ਕਿਲ ਕਾਸ਼ਿਕੇਯਂ ਜਂਤੋਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਤ੍ਰ ਯਤੋਂਤਕਾਲੇ
ਇਹ ਕਾਸੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੌਣ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਇਥੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ—
ਸਂਸਾਰਿਚਿਂਤਾਮਣਿਰਤ੍ਰ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਤਾਰਕਂ ਸਜ੍ਜਨਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਮ੍
ਇਥੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਰਤਨ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਕਮਲ ਵਿਚ ਤਾਰਣ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਮਹਾਪੀਠ ਮਣਿਸ੍ਤਚ੍ਚਰਣਾਬ੍ਜਯੋਃ 4.1.7.
ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਮਹਾਂ ਆਸਨ, ਤੇ ਰਤਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ—
ਜਰਾਯੁਜਾਂਡਜੋਦ੍ਭਿਜ੍ਜਾਃ ਸ੍ਵੇਦਜਾਹ੍ਯਤ੍ਰ ਵਾਸਿਨਃ
ਇਥੇ ਜਿਹੜੇ ਜਣਨ ਤੋਂ, ਅੰਡੇ ਤੋਂ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜਾਂ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਮਮ ਜਨ੍ਮ ਵृਥਾਜਾਤਂ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਜਡਾਤ੍ਮਨਃ
ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਕਰਤੂਤ ਮਾੜੇ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੀ ਅਕਲ ਮੰਦ ਹੈ।
ਪੁਨਃਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਤਿਥੀਕृਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰਯੋਃ
ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।