ਪ੍ਰਭਾਵਾਦਦ੍ਭੁਤਾਦ੍ਭੂਮੇਃ ਸਲਿਲਸ੍ਯ ਚ ਤੇਜਸਃ
ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਅਜੋਕੇ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੌਮੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਮਾਨਸੇषੁ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਇਸ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੇ ਮਾਨਸ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਪੋष੍ਯ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨਭਿਗਮ੍ਯ ਚ
ਜੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ,
ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਾਦਿਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰਿष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਪੁਲਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ
ਅੱਗ-ਯਜ ਆਦਿ ਯਜਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ,
ਯਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਪਾਦੌ ਚ ਮਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਸਂਯਤਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਤੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਹਨ,
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਦੁਪਾਵृਤ੍ਤਃ ਸਂਤੁष੍ਟੋ ਯੇਨਕੇਨਚਿਤ੍
ਜੋ ਦਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ ਉਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ,
ਅਦਂਭਕੋ ਨਿਰਾਰਂਭੋ ਲਘ੍ਵਾਹਾਰੋ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ 4.1.6.
ਜੋ ਝੂਠ ਤੇ ਚਲਾਕੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਘੱਟ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ—
ਅਕੋਪਨੋऽਮਲਮਤਿਃ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨੁਸਰਨ੍ਧੀਰਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਬਚਦਾ, ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਪੱਕੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦਾ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿ ਨ ਵੈ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਕੁਦੇਸ਼ੇ ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ
ਉਹ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਮੰਦੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਃ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕੋऽਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਂਸ਼ਯਃ
ਪਰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ, ਪਾਪੀ, ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਤੇ ਸਦਾ ਸੰਦੇਹੀ ਹੋਵੇ—
ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਚ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਸਂਚਰਂਤਿ ਯੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਂ ਚਿਕੀਰ੍षੁਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਿਧਾਯੋਪੋषਣਂ ਗृਹੇ
ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृਤਪਾਰਣਕੋ ਹृष੍ਟੋ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨਿਯਮਧृਕ੍ਪੁਨਃ
ਪਾਰਣ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇष੍ਵਨ੍ਨਾਰ੍ਥੀ ਭੋਜ੍ਯ ਏਵ ਚ
ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਜੋ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮृषਿਭਿਰ੍ਦृष੍ਟਂ ਪਿਣ੍ਯਾਕੇਨ ਗੁਡੇਨ ਚ
ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੰਡੀਆਂ ਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਕਾਲੇਪ੍ਯਥਵਾ ਕਾਲੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ 4.1.6.
ਮੌਸਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ, ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨृਣਾਂ ਪਾਪਕृਤਾਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਪਾਪਸ੍ਯ ਸ਼ਮਨਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
षੋਡਸ਼ਾਂਸ਼ਂ ਸ ਲਭਤੇ ਯਃ ਪਰਾਥਂ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਹਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਕृਤਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਵਾਰਿਣਿ ਮਜ੍ਜਯੇਤ੍। ਮਜ੍ਜਯੇਚ੍ਚ ਯਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸੋष੍ਟਮਾਂਸ਼ਂ ਲਭੇਤ ਵੈ
ਕੁਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਕੇ, ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਯਮ ਦੇ ਲਈ ਡੁਬੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਅੱਠਵੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥੋਪਵਾਸਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸ਼ਿਰਸੋ ਮੁਂਡਨਂ ਤਥਾ। ਸ਼ਿਰੋਗਤਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਯਾਂਤਿ ਮੁਂਡਨਤੋ ਯਤਃ
ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰ ਮੁੰਡਵਾਉਣਾ ਵੀ; ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਪਾਪ, ਮੁੰਡਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਹ੍ਨਿ ਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋਹ੍ਨਃ ਪੂਰ੍ਵਵਾਸਰੇ
ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਉਥੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਸਂਗਾਤ੍ਤੀਰ੍ਥਾਂਗਮਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪੁਰੋਮਯਾ
ਤੀਰਥ ਦੇ ਮੌਕੇ ਕਰਕੇ, ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।
ਕਾਸ਼ੀਕਾਂਤੀ ਚ ਮਾਯਾਖ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯੋਧ੍ਯਾਦ੍ਵਾਰਵਤ੍ਯਪਿ
ਕਾਸ਼ੀ, ਕਾਂਤੀ, ਮਾਇਆ, ਅਯੋਧਿਆ ਅਤੇ ਦੁਆਰਵਤੀ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਃ ਸਰ੍ਵਃ ਕੇਦਾਰੋਪਿ ਤਤੋऽਧਿਕਃ
ਸ੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਸਭ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੇਦਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਗਾਦਪਿ ਤੀਰ੍ਥਾਗ੍ਰ੍ਯਾਦਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ 4.1.6.
ਪ੍ਰਯਾਗ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਧ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਮੁਕ੍ਤਿਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਕਾਸ਼ੀਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕਰਾਣਿ ਚ ਸ਼੍ਰਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਨ੍
ਹੋਰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਭਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਗਏ—
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ਧਰ੍ਮਨਿਰਤਾਨ੍ਵੈਸ਼੍ਯਾਨ੍ਸਨ੍ਮਾਰ੍ਗਵਰ੍ਤਿਨਃ
—ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਤੇ ਸੱਚੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵੈਸ਼।
ਅਗਸ੍ਤਿਰੁਵਾਚ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰ੍ਮੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਅਧੀਤ੍ਯਵੇਦਾਨ੍ਵਿਧਿਵਦਰ੍ਥਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ।. ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਰਾਣਾਨ੍ਯਧਿਗਮ੍ਯ ਚ
ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਕੇ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣ ਲਿਆ।