ਯੋ ਲੁਬ੍ਧਃ ਪਿਸ਼ੁਨਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਦਾਂਭਿਕੋ ਵਿषਯਾਤ੍ਮਕਃ
ਜੋ ਲਾਲਚੀ, ਚੁਗਲਖੋਰ, ਕਠੋਰ, ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ—
ਨ ਸ਼ਰੀਰ ਮਲ ਤ੍ਯਾਗਾਨ੍ਨਰੋ ਭਵਤਿ ਨਿਰ੍ਮਲਃ
ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੈਲ ਹਟਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਜਾਯਂਤੇ ਚ ਮ੍ਰਿਯਂਤੇ ਚ ਜਲੇष੍ਵੇਵ ਜਲੌਕਸਃ
ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿषਯੇष੍ਵਤਿ ਸਂਰਾਗੋ ਮਾਨਸੋ ਮਲ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਮਾਨਸਿਕ ਮੈਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਮਂਤਰ੍ਗਤਂ ਦੁष੍ਟਂ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨਾਨ੍ਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਬੁਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਦਾਨਮਿਜ੍ਯਾਤਪਃਸ਼ੌਚਂ ਤੀਰ੍ਥਸੇਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਥਾ
ਦਾਨ, ਯਜ, ਤਪ, ਸਫ਼ਾਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ—
ਨਿਗृਹੀਤੇਂਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਮੋ ਯਤ੍ਰੈਵ ਚ ਵਸੇਨ੍ਨਰਃ 4.1.6.
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—
ਜ੍ਞਾਨਪੂਤੇ ਜ੍ਞਾਨਜਲੇ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਮਲਾਪਹੇ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਦੀ ਮੈਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਮਾਨਸਂ ਤੀਰ੍ਥਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਨਸ ਤੀਰਥ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਯਥਾ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯੋਦ੍ਦੇਸ਼ਾਃ ਕੇਚਿਨ੍ਮੇਧ੍ਯਤਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵਧੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਪ੍ਰਭਾਵਾਦਦ੍ਭੁਤਾਦ੍ਭੂਮੇਃ ਸਲਿਲਸ੍ਯ ਚ ਤੇਜਸਃ
ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਅਜੋਕੇ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੌਮੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਮਾਨਸੇषੁ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਇਸ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੇ ਮਾਨਸ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਪੋष੍ਯ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨਭਿਗਮ੍ਯ ਚ
ਜੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ,
ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਾਦਿਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰਿष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਪੁਲਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ
ਅੱਗ-ਯਜ ਆਦਿ ਯਜਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ,
ਯਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਪਾਦੌ ਚ ਮਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਸਂਯਤਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਤੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਹਨ,
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਦੁਪਾਵृਤ੍ਤਃ ਸਂਤੁष੍ਟੋ ਯੇਨਕੇਨਚਿਤ੍
ਜੋ ਦਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ ਉਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ,
ਅਦਂਭਕੋ ਨਿਰਾਰਂਭੋ ਲਘ੍ਵਾਹਾਰੋ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ 4.1.6.
ਜੋ ਝੂਠ ਤੇ ਚਲਾਕੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਘੱਟ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ—
ਅਕੋਪਨੋऽਮਲਮਤਿਃ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨੁਸਰਨ੍ਧੀਰਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਬਚਦਾ, ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਪੱਕੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦਾ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿ ਨ ਵੈ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਕੁਦੇਸ਼ੇ ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ
ਉਹ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਮੰਦੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਃ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕੋऽਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਂਸ਼ਯਃ
ਪਰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ, ਪਾਪੀ, ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਤੇ ਸਦਾ ਸੰਦੇਹੀ ਹੋਵੇ—
ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਚ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਸਂਚਰਂਤਿ ਯੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਂ ਚਿਕੀਰ੍षੁਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਿਧਾਯੋਪੋषਣਂ ਗृਹੇ
ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृਤਪਾਰਣਕੋ ਹृष੍ਟੋ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨਿਯਮਧृਕ੍ਪੁਨਃ
ਪਾਰਣ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇष੍ਵਨ੍ਨਾਰ੍ਥੀ ਭੋਜ੍ਯ ਏਵ ਚ
ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਜੋ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮृषਿਭਿਰ੍ਦृष੍ਟਂ ਪਿਣ੍ਯਾਕੇਨ ਗੁਡੇਨ ਚ
ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੰਡੀਆਂ ਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਕਾਲੇਪ੍ਯਥਵਾ ਕਾਲੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ 4.1.6.
ਮੌਸਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ, ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨृਣਾਂ ਪਾਪਕृਤਾਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਪਾਪਸ੍ਯ ਸ਼ਮਨਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
षੋਡਸ਼ਾਂਸ਼ਂ ਸ ਲਭਤੇ ਯਃ ਪਰਾਥਂ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਹਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਕृਤਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਵਾਰਿਣਿ ਮਜ੍ਜਯੇਤ੍। ਮਜ੍ਜਯੇਚ੍ਚ ਯਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸੋष੍ਟਮਾਂਸ਼ਂ ਲਭੇਤ ਵੈ
ਕੁਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਕੇ, ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਯਮ ਦੇ ਲਈ ਡੁਬੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਅੱਠਵੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।