ਤਪਃਕ੍ਰੋਧਸਮੁਤ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਕਾਸ਼ੀਵਿਰਹਜਨ੍ਮਨਾ
ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਤੋਂ, ਤੇ ਤਪ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
ਗਿਰਿਃ ਖਰ੍ਵਤਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਿਵਿਕ੍ਸ਼ੁਰਵਨੀਮਿਵ
ਪਹਾੜ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਪੁਨਰਾਗਮਨਂ ਚੇਨ੍ਮੇ ਤਾਵਤ੍ਖਰ੍ਵਤਰੋ ਭਵ
ਜੇ ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਾਸ਼ਾਂ ਸਨਾਥਾਮਕਰੋਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ।
ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮੁਨਿਵਰੇ ਵੇਪਮਾਨਸ੍ਤਦਾ ਗਿਰਿਃ
ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਹਾੜ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ।
ਅਦ੍ਯਾਜਾਤਃ ਪੁਨਰਹਂ ਨ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਯਦਗਸ੍ਤਿਨਾ 4.1.5.
ਅੱਜ ਮੈਂ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਅਰੁਣੋਪਿ ਚ ਤਤ੍ਕਾਲੇ ਕਾਲਜ੍ਞੋ ऽਸ਼੍ਵਾਨਕਾਲਯਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅਰੁਣਾ ਜੋ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਸਵੇਰ ਆਉਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਅਦ੍ਯ ਸ਼੍ਵੋ ਵਾ ਪਰਸ਼੍ਵੋ ਵਾਪ੍ਯਾਗਮਿਪ੍ਯਤਿ ਵੈ ਮੁਨਿਃ
ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਦ੍ਯਾਪਿ ਮੁਨਿਰਾਯਾਤਿ ਨਾਦ੍ਯਾਪਿਗਿਰਿਰੇਧਤੇ
ਅਜੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਵਿਵਰ੍ਧਿषਤਿ ਯੋ ਨੀਚਃ ਪਰਾਸੂਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਵਹਨ੍
ਜੋ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵਧਦਾ ਨਹੀਂ।
ਮਨੋਰਥਾ ਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੇਯੁਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਨਸ਼੍ਯਂਤ੍ਯਪਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਵਿਧਵਾਨਾਂ ਸ੍ਤਨਾ ਯਦ੍ਵਦ੍ਧृਦ੍ਯੇਵ ਵਿਲਯਂਤਿ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਤਨ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਵੇਤ੍ਕੂਲਂਕਪਾ ਯਦ੍ਵਦਲ੍ਪਵਰ੍षੇਣਕਨ੍ਨਦੀ
ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਅਵਿਜ੍ਞਾਯਾਨ੍ਯ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਸ੍ਵਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਨ ਤਤ੍ਯਾਜ ਚ ਤਂ ਤਾਪਂ ਕਾਸ਼ੀਵਿਰਹਜਂ ਪਰਮ੍
ਉਸਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲਾ ਗਹਿਰਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ।
ਉਦੀਚੀ ਦਿਕ੍ਸ੍ਪृਸ਼ਮਪਿ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਮ੍ 4.1.5.
ਉਹ ਮੁਨੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਲੋਪਾਮੁਦ੍ਰੇ ਨ ਸਾ ਮੁਦ੍ਰਾ ਕਾਪੀਹ ਜਗਤੀਤਲੇ
ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਕੋਈ ਮੋਹਰ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਬਾਂਦਰ ਨਹੀਂ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਕ੍ਵਚਿਜ੍ਜਲ੍ਪਨ੍ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਧਾਵਨ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਸ੍ਖਲਨ੍
ਕਦੇ ਖੜਾ, ਕਦੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਕਦੇ ਦੌੜਦਾ, ਕਦੇ ਥੱਕਦਾ ਜਾਂ ਡਿੱਗਦਾ,
ਤਤੋ ਵ੍ਰਜਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰੇ ਪੁਣ੍ਯਰਾਸ਼ਿਸ੍ਤਪੋਧਨਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਚੱਲਦਾ ਗਿਆ, ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖਿਆ।
ਵਿਜਿਤ੍ਯਭਾਨੁ ਨਾਭਾਨੁਂ ਦਿਵਾਪਿ ਸਮੁਦਿਤ੍ਵਰਾਮ੍
ਸੂਰਜ ਤੇ ਗੈਰ-ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰਾਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਦਦृਸ਼ੇ ਸੁਚਿਰਂ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਉਥੇ ਅਗਸਤ ਨੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਰਾਤ੍ਰਾਵਬ੍ਜੇषੁ ਸਂਕੋਚੋ ਦਰ੍ਸ਼ੇष੍ਵਬ੍ਜਃ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਮਲ ਸੁੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਚੰਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਖੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾਰਭ੍ਯ ਦਧਾਰੈਨਾਂ ਮਾਧਵੋ ਮਾਨਤਃ ਕਿਲ
ਜਦੋਂ ਮਾਧਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਕੋਲਰੂਪੇਣ ਤ੍ਰਾਸਯਂਤਂ ਮਹਾਸੁਰਮ੍
ਉਹ ਕੋਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਗਿਆ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਥ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ
ਫਿਰ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—
ਅਗਸ੍ਤਿਰੁਵਾਚ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਜੇ ਕਮਲਕੋਮਲਗਰ੍ਭ ਗੌਰਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ਪ੍ਰਸੀਦ ਸਤਤਂ ਨਮਤਾਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯੇ ।। 4.1.5.
ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੂਧ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਨਰਮ ਗਰਭ ਵਾਲੀ, ਗੌਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਦਾ ਨਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਸਰੇ, ਮੇਹਰ ਕਰ।
ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੀਰੁਪੇਂਦ੍ਰਸਦਨੇ ਮਦਨੈਕਮਾਤਰ੍ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਸਿ ਚਂਦ੍ਰਮਸਿ ਚਂਦ੍ਰਮਨੋਹਰਾਸ੍ਯੇ। ਸੂਰ੍ਯੇ ਪ੍ਰਭਾਸਿ ਚ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਿਤਯੇ ਪ੍ਰਭਾਸਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ਪ੍ਰਸੀਦ ਸਤਤਂ ਨਮਤਾਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯੇ
ਤੂੰ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਮਾਂ ਹੈਂ, ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦਨੀ ਹੈਂ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਮਨਮੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈਂ; ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਚਮਕ ਹੈਂ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈਂ—ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਦਾ ਨਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਸਰੇ, ਮੇਹਰ ਕਰ।
ਤ੍ਵਂ ਜਾਤਵੇਦਸਿ ਸਦਾ ਦਹ੍ਨਾਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵੇਧਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਜਗਦਿਦਂ ਵਿਵਿਧਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍
ਤੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਮੇਤਦਮਲੇ ਹਰਤੇ ਹਰੋਪਿ ਤ੍ਵਂ ਪਾਸਿ ਹਂਸਿ ਵਿਦਧਾਸਿ ਪਰਾਵਰਾਸਿ
ਤੇਰੇ ਛੱਡਣ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਵੀ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀ, ਤੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ, ਤੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀ, ਤੂੰ ਉੱਚੀ ਤੇ ਹੇਠੀ ਹੈਂ।
ਸ਼ੂਰਃ ਸ ਏਵ ਸ ਗੁਣੀ , ਬੁਧਃ ਧਨ੍ਯੋ ਮਾਨ੍ਯਃ ਸ ਏਵ ਕੁਲਸ਼ੀਲ ਕਲਾਕਲਾਪੈਃ
ਉਹੀ ਸੂਰਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਗੁਣਵਾਨ, ਉਹੀ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਉਹੀ ਨਸੀਬ ਵਾਲਾ, ਉਹੀ ਆਦਰਯੋਗ—ਉਹੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਚਰਿਤਰ ਤੇ ਸਭ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।