ਆਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਮੁਨੀਨ੍ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ ਸਬਾਲਵृਦ੍ਧਾਨਪਿ ਤਤ੍ਰਵਾਸਿਨਃ
ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ—
ਪ੍ਰੋषਿਤਸ੍ਯ ਪਰਿਤੋਪਿ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਨੀਚਵਰ੍ਤ੍ਮਪਰਿਵਰ੍ਤਿਨੋਪਿ ਵਾ
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਨੀਵੀਂ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਪਿਆ ਹੋਵੇ—
ਵਰਂ ਹਿ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਤृਣਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਕਾਸ਼੍ਚਰਂਤਿ ਪਾਪਂ ਨ ਚਰਂਤਿ ਨਾਨ੍ਯਤਃ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਘਾਸ, ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਬੂਟੇ ਵੀ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣ, ਇਹ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਪ ਇੱਥੇ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।
ਅਸਿਂ ਹ੍ਯੁਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਪੁਨਃਪੁਨਰ੍ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਮਾਲਾਃ ਪਰਿਤੋ ਵਿਲੋਕਯਨ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਛੂਹ ਕੇ, ਮੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਨਿਹਾਰਿਆ।
ਸ੍ਵੈਰਂ ਹਸਂਤ੍ਵਦ੍ਯ ਵਿਧਾਯ ਤਾਲਿਕਾਂ ਮਿਥਃਕਰੇਣਾਪਿ ਕਰਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ
ਅੱਜ ਉਹ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਹੱਸਣ, ਹੱਥ ਤਾਲੀਆਂ ਮਾਰਣ ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਲੈਣ।
ਇਤ੍ਥਂ ਵਿਲਪ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ ਮੁਨਿਸ੍ਤ੍ਵਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਰੌਂਚਯੁਗ੍ਮਵਦਹੋ ਅਬਲਾਸਹਾਯਃ 4.1.5.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਵਿੱਛੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼ਿਵਸ਼ਿਵੇਤਿ ਸ਼ਿਵੇਤਿ ਚੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਵਃਪ੍ਰਿਯੇਤਿ ਕਠਿਨਾਹਿ ਦਿਵੌਕਸਸ੍ਤੇ
ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, 'ਸ਼ਿਵਾ, ਸ਼ਿਵਾ' ਤੇ 'ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ' ਆਖਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ।
ਯਾਵਦ੍ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਤ੍ਰਿਚਤੁਰਾਣਿ ਪਦਾਨਿ ਖੇਦਾਤ੍ਸ੍ਵੇਦੋਦਬਿਂਦੁਕਣਿਕਾਂਚਿਤਭਾਲਦੇਸ਼ਃ
ਉਹ ਜਦ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਕਦਮ ਚਲਿਆ, ਥਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਆ ਗਈਆਂ।
ਤਪੋਯਾਨਮਿਵਾਰੁਹ੍ਯ ਨਿਮੇषਾਰ੍ਧੇਨ ਵੈ ਮੁਨਿਃ
ਤਪ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਅੱਖ ਦੇ ਝਪਕਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਚਕਂਪੇ ਚਾਚਲਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵਾਗ੍ਰਸ੍ਥਿਤਮ ਮੁਨਿਮ੍
ਜਦ ਪਹਾੜ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ।
ਤਪਃਕ੍ਰੋਧਸਮੁਤ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਕਾਸ਼ੀਵਿਰਹਜਨ੍ਮਨਾ
ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਤੋਂ, ਤੇ ਤਪ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
ਗਿਰਿਃ ਖਰ੍ਵਤਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਿਵਿਕ੍ਸ਼ੁਰਵਨੀਮਿਵ
ਪਹਾੜ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਪੁਨਰਾਗਮਨਂ ਚੇਨ੍ਮੇ ਤਾਵਤ੍ਖਰ੍ਵਤਰੋ ਭਵ
ਜੇ ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਾਸ਼ਾਂ ਸਨਾਥਾਮਕਰੋਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ।
ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮੁਨਿਵਰੇ ਵੇਪਮਾਨਸ੍ਤਦਾ ਗਿਰਿਃ
ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਹਾੜ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ।
ਅਦ੍ਯਾਜਾਤਃ ਪੁਨਰਹਂ ਨ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਯਦਗਸ੍ਤਿਨਾ 4.1.5.
ਅੱਜ ਮੈਂ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਅਰੁਣੋਪਿ ਚ ਤਤ੍ਕਾਲੇ ਕਾਲਜ੍ਞੋ ऽਸ਼੍ਵਾਨਕਾਲਯਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅਰੁਣਾ ਜੋ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਸਵੇਰ ਆਉਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਅਦ੍ਯ ਸ਼੍ਵੋ ਵਾ ਪਰਸ਼੍ਵੋ ਵਾਪ੍ਯਾਗਮਿਪ੍ਯਤਿ ਵੈ ਮੁਨਿਃ
ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਦ੍ਯਾਪਿ ਮੁਨਿਰਾਯਾਤਿ ਨਾਦ੍ਯਾਪਿਗਿਰਿਰੇਧਤੇ
ਅਜੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਵਿਵਰ੍ਧਿषਤਿ ਯੋ ਨੀਚਃ ਪਰਾਸੂਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਵਹਨ੍
ਜੋ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵਧਦਾ ਨਹੀਂ।
ਮਨੋਰਥਾ ਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੇਯੁਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਨਸ਼੍ਯਂਤ੍ਯਪਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਵਿਧਵਾਨਾਂ ਸ੍ਤਨਾ ਯਦ੍ਵਦ੍ਧृਦ੍ਯੇਵ ਵਿਲਯਂਤਿ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਤਨ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਵੇਤ੍ਕੂਲਂਕਪਾ ਯਦ੍ਵਦਲ੍ਪਵਰ੍षੇਣਕਨ੍ਨਦੀ
ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਅਵਿਜ੍ਞਾਯਾਨ੍ਯ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਸ੍ਵਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਨ ਤਤ੍ਯਾਜ ਚ ਤਂ ਤਾਪਂ ਕਾਸ਼ੀਵਿਰਹਜਂ ਪਰਮ੍
ਉਸਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲਾ ਗਹਿਰਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ।
ਉਦੀਚੀ ਦਿਕ੍ਸ੍ਪृਸ਼ਮਪਿ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਮ੍ 4.1.5.
ਉਹ ਮੁਨੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਲੋਪਾਮੁਦ੍ਰੇ ਨ ਸਾ ਮੁਦ੍ਰਾ ਕਾਪੀਹ ਜਗਤੀਤਲੇ
ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਕੋਈ ਮੋਹਰ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਬਾਂਦਰ ਨਹੀਂ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਕ੍ਵਚਿਜ੍ਜਲ੍ਪਨ੍ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਧਾਵਨ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਸ੍ਖਲਨ੍
ਕਦੇ ਖੜਾ, ਕਦੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਕਦੇ ਦੌੜਦਾ, ਕਦੇ ਥੱਕਦਾ ਜਾਂ ਡਿੱਗਦਾ,
ਤਤੋ ਵ੍ਰਜਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰੇ ਪੁਣ੍ਯਰਾਸ਼ਿਸ੍ਤਪੋਧਨਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਚੱਲਦਾ ਗਿਆ, ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖਿਆ।
ਵਿਜਿਤ੍ਯਭਾਨੁ ਨਾਭਾਨੁਂ ਦਿਵਾਪਿ ਸਮੁਦਿਤ੍ਵਰਾਮ੍
ਸੂਰਜ ਤੇ ਗੈਰ-ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।