ਕ੍ਵ ਕਾਸ਼ਿਕਾ ਵਿਸ਼੍ਵਪਦਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕਾ ਕ੍ਵ ਕਾਰ੍ਯਮਨ੍ਯਤ੍ਪਰਿਤੋਤਿਦੁਃਖਮ੍
ਕਾਸੀ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਰਾਹ ਚਾਨਣੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ; ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੇ ਅਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਕਾਸ਼ੀਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀਂ ਕृਤਪੁਣ੍ਯਰਾਸ਼ਿਂ ਹਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸृਜੇਨ੍ਨਰਃ ਕਿਮ੍
ਚਮਕਦਾਰ ਕਾਸੀ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਢੇਰ ਹੈ ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਕਿਉਂ ਛੱਡੇ?
ਨਰੋ ਨ ਰੋਗੀ ਯਦਿਹਾਵਿਹਾਯ ਸਹਾਯਭੂਤਾਂ ਸਕਲਸ੍ਯ ਜਂਤੋਃ
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਰੋਗੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਪਾਪਾਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਰ੍ਦੁਰਾਪਾਂ ਗਂਗਾਂ ਸਦਾਪਾਂ ਭਵਪਾਸ਼ਸ਼ਾਪਾਮ੍
ਗੰਗਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਭਵ-ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤੇਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਹਂਹੋ ਕਿਮਂਹੋ ਨਿਚਿਤਾਃ ਪ੍ਰਲਬ੍ਧਾ ਬਂਹੀਯਸਾਯਾਸ ਭਰੇਣ ਕਾਸ਼ੀਮ੍
ਹੈਰਾਨੀ! ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਝੰਝਟ ਨਾਲ ਕਾਸੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡਦੇ ਹਨ?
ਅਹੋ ਜਨਾਨਾਂ ਜਡਤਾ ਵਿਹਾਯ ਕਾਸ਼ੀਂ ਯਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਯਂਤਿ ਚੇਤਃ 4.1.5.
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ—ਕਾਸੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਰੇਰੇ ਭਵੇ ਸ਼ੋਕਜਲੈਕਪੂਰ੍ਣੇ ਪਾਪੇਸ੍ਮਲੋਕਾਃ ਪਤਿਤਾਬ੍ਧਿਮਧ੍ਯੇ
ਹੈਰਾਨੀ! ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਨਾਸ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਨ ਸਤ੍ਪਥੇਨਾਪਿ ਨ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦਾਨੈਰ੍ਨਵਾ ਨੈਵ ਤਪੋਭਿਰੁਗ੍ਰੈਃ
ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਨਾਲ, ਨਾ ਜੋਗ ਨਾਲ, ਨਾ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਕਠੋਰ ਤਪ ਨਾਲ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਸਂਪਤ੍ਤਿਭਰੈਃ ਕਿਲੋਹ੍ਯਤੇਪ੍ਯਰ੍ਥੋ ਹਿ ਕਾਮੈਰ੍ਬਹੁਦਾਨਭੋਗਕੈਃ
ਧਰਮ ਤਾਂ ਧਨ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਧਨ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਤੇ ਭੋਗ ਨਾਲ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਹਿ ਯਥਾऽਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਤਥਾਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਿਭਿਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਅਵਿਮੁਕਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਹੋਵਾਚੇਤਿ ਜਾਬਾਲਿਰਾਰੁਣੇਸਿਰਿਡਾਮਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਇਰੀਡਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਰੁਣੇਯ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਸਾ ਸੁषੁਮ੍ਣਾ ਪਰਾਨਾਡੀ ਤ੍ਰਯਂ ਵਾਰਾਣਸੀਤ੍ਵਸੌ
ਉਹ ਸੁਸ਼ੁਮਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਨਾਡੀ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਨਾਡੀਆਂ ਹੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਹਨ।
ਤਾਰਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵ੍ਯਾਚष੍ਟੇ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਭਵਂਤਿ ਹਿ
ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨਂਤਕਾਲੇऽਤ੍ਰ ਤਾਰਕਸ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਤਃ
ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਤਾਰਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਵਿਮੁਕ੍ਤਸਮਂਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਨਾਵਿਮੁਕ੍ਤਸਮਾ ਗਤਿਃ
ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯੋਨ੍ਯਤ੍ਰ ਕੁਰੁਤੇ ਰਤਿਮ੍ 4.1.5.
ਅਵਿਮੁਕਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਥਂ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮੁਨਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪ੍ਰਭਾਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਤਃ ਪੁਰਾਣਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਈ।
ਸ਼੍ਰੀਕਾਲਰਾਜਂ ਚ ਤਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਾਮਾਸ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ੍ਯਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਲਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਰੱਖੀ।
ਹਾ ਕਾਲਰਾਜਪ੍ਰਤਿ ਭੂਤਮਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯष੍ਟਮਿਪ੍ਰਤ੍ਯਵਨੀਸੁਤਾਰ੍ਕਮ੍
ਹਾਏ ਕਾਲਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ; ਭੂਤ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੂਰਜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ।
ਹਾ ਕਾਲਭੈਰਵ ਭਵਾਨਭਿਤੋ ਭਯਾਰ੍ਤਾਨ੍ਮਾਭੈष੍ਟ ਚੇ ਤਿਭਣਨੈਃ ਸ੍ਵਕਰਂ ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯ
ਹਾਏ ਕਾਲਭੈਰਵ, ਤੁਸੀਂ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਹੋ—ਜੋ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਹ ਡਰੋ ਨਾ! ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਵਧਾਇਆ।
ਹੇ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਜ ਰਜਨੀਕਰ ਚਾਰੁਮੂਰ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਪੂਰ੍ਣਭਦ੍ਰਸੁਤਨਾਯਕ ਦਂਡਪਾਣੇ
ਹੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਪੂਰਨਭਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੰਡ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ—
ਤ੍ਵਮਨ੍ਨਦਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਿਲ ਜੀਵਦਾਤਾ ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਦਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਿਲ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦੋਪਿ
ਤੁਸੀਂ ਅੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।
ਗਣੌ ਤ੍ਵਦੀਯੌ ਕਿਲ ਸਂਭ੍ਰਮੋਦ੍ਭ੍ਰਮਾਵਤ੍ਰਸ੍ਥਵृਤ੍ਤਾਂਤ ਵਿਚਾਰਕੋਵਿਦੌ
ਤੁਾਡੇ ਦੋ ਸਹਾਇਕ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਲਫਿਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਾਵਲੀ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਪ੍ਰਭੋ ਢੁਂਢਿਵਿਨਾਯਕ ਤ੍ਵਂ ਵਾਚਂ ਮਦੀਯਾਂ ਤੁਰਟਾਮ੍ਯਨਾਥਵਤ੍ ।। ਤ੍ਵਤ੍ਸ੍ਥਾਃ ਸਮਸ੍ਤਾਃ ਕਿਲ ਵਿਘ੍ਨਪੂਗਾਃ ਕਿਮਤ੍ਰ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਵਦਾਸ੍ਥਿਤੋਹਮ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਢੂੰਢੀ ਵਿਨਾਇਕ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ! ਮੈਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹਨ—ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਪੀੜਤ ਹਾਂ?
ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤ੍ਵਮੀ ਪਂਚ ਵਿਨਾਯਕਾਸ਼੍ਚ ਚਿਂਤਾਮਣਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਪਰ੍ਦਿਨਾਮਾ
ਇਹ ਪੰਜ ਵਿਨਾਇਕ ਤੇ ਚਿੰਤਾਮਣੀ, ਜੋ ਕਪਰਦਿਨਾਮਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣਨ।
ਪਰਾਪਵਾਦੋ ਨ ਮਯਾ ਕਿਲੋਕ੍ਤਃ ਪਰਾਪਕਾਰੋਪਿ ਮਯਾ ਕृਤੋ ਨ 4.1.5.
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਗਂਗਾ ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਪਰਿਸੇਵਿਤਾ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੀਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥੋਪਿ ਸਦਾ ਵਿਲੋਕਿਤਃ
ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨਵੇਂ ਵੇਲੇ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਹਾਰਿਆ ਹੈ।
ਮਾਤਰ੍ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਭਵਾਨਿਮਂਗਲੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠੇਸ਼ਿਸੌਭਾਗ੍ਯਵਿਧਾਨਸੁਂਦਰਿ
ਹੇ ਮਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਭਵਾਨੀ, ਮੰਗਲਮਈ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਭਾਗ ਦਿੰਦੀ ਸਹਚਰੀ—
ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯ ਏਤਾ ਕਿਲਕਾਸ਼ਿਦੇਵਤਾਃ ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤੁ ਨ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਮਹਂ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਤਃ
ਇਹ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਗਵਾਹ ਬਣਨ; ਉਹ ਸੁਣਨ—ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ।
ਦਧੀਚਿਰਸ੍ਥੀਨਿ ਨ ਕਿਂ ਪੁਰਾ ਦਦੌ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਂ ਕਿਂ ਨ ਦਦੇऽਰ੍ਥਿਨੇ ਬਲਿਃ
ਕੀ ਦਧੀਚਿ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ? ਕੀ ਬਲੀ ਨੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਜਗਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ?