ਤਦੈषਾ ਕ੍ਵਾਪਿ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕਿਮਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਯੇਕਯਾ ਮਮ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਹੈ?
ਨਿਮੀਲਿਤਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯੇਵਾਸ੍ਯ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਨਿਭृਤਂ ਮਯਾ
ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਵਤ੍ਸੌ ਤੁ ਵਰ੍ਧਯਤ੍ਯੇਵ ਗਂਗੇਯਮਤਿਵਤ੍ਸਲਾ
ਪਰ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦਾਸ਼ੁ ਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯ ਸਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਤੁਰੰਤ ਹਟ ਗਈ।
ਚਲਾਵਤੀ ਮਾਲ੍ਯਵਤੀ ਮਾਲਿਨੀ ਵਿਜਯਾ ਜਯਾ
ਚਲਾਵਤੀ, ਮਾਲਯਵਤੀ, ਮਾਲਿਨੀ, ਵਿਜਯਾ ਤੇ ਜਯਾ—
ਤਤ੍ਰ ਸਾਪਿ ਗਿਰੀਨ੍ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਵਨਾਨਿ ਨਗਰਾਣਿ ਚ 1.3.2.18.
ਉਥੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ।
ਭ੍ਰਮਂਤੀ ਸਹ੍ਯਪਾਦੇषੁ ਦ੍ਰਾਵਿਡਾਖ੍ਯੇ ਸੁਨੀਵृਤਿ
ਸਹਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ, ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਨਾਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਤੇ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ।
ਦृਸ਼੍ਯੋऽਯਂ ਨਾਤਿਦੂਰੇਣ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਸਕਲਾਰੁਣਃ
ਵੇਖੋ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਲਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਉਪਤ੍ਯਕਾਸੁ ਚੈਤਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਤਾਪਸਾਸ਼੍ਰਮਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿਚ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਗਤ੍ਵਾ ਨਿਰੂਪਯਾਮਸ੍ਤਾਨਿਮਾਨ੍ਪੁਣ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ਵਯਮ੍
ਆਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਚੱਲੀਏ।
ਏਵਮਾਹ੍ਰਾਦਯਤ੍ਯਾਲਿ ਕ੍ਰਮੇਣ ਗਿਰਿਨਂਦਿਨੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਿੱਤਰ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਲੂਤਾਸ੍ਤਂਤੂਨ੍ਨਯਂਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕੁਮ੍ਭੀਰਾਃ ਸ਼ੈਵਲਾਨ੍ਯਪਿ
ਇਥੇ ਗੋਹਾਂ ਧਾਗੇ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮਗਰਮੱਛ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘਾਸ ਵੀ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਰਂਤ੍ਯਵਕਰਾਨ੍ਵਾਲੈਸ਼੍ਚਮਰਾਃ ਸ੍ਫੀਤਰੋਮਭਿਃ
ਚਮਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਆਪਣੀ ਮੋਟੀ ਲੱਕੜੀ ਵਾਲੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਕਚਰਾ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਨਰਾਃ ਫਲਪੁष੍ਪਾਣਿ ਮਧੁਪਤ੍ਰਾਣਿ ਭਲ੍ਲੁਕਾਃ
ਬਾਂਦਰ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰੀਛ ਮਿੱਠੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਕੋਲੂਕੈਃ ਸ਼ੁਕਸ਼੍ਯੇਨੈਰ੍ਮृਗਵ੍ਯਾਘ੍ਰੈਰ੍ਹਰਿਦ੍ਵਿਪੈਃ
ਕੋਇਲਾਂ, ਉਲੂ, ਤੋਤਾ, ਬਾਜ, ਹਿਰਣ, ਬਾਘ ਤੇ ਹਰੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ।
ਹੂਯਮਾਨਪੁਰਾਡਾਸ਼ਦ੍ਰਵ੍ਯਸੌਰਭ੍ਯਹਾਰਿਣੀ 1.3.2.18.
ਪੁਰਾਣੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਠਂਤਿ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯਂ ਯਤ੍ਰ ਵਾਯਸਵੈਰਿਣਃ
ਉਥੇ ਕਾਂਵਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਏ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਕਸ਼ਾਲਿषੁ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾਸ਼੍ਚਰਂਤਿ ਚ ਤਥੈਵ ਗਾਃ
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਚਾਵਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਘ ਵੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵੀ।
ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਚ ਸ਼ੋਭਨੇ ਦੇਸ਼ੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਪੁਣ੍ਯਮਨੋਹਰੇ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਸੋਹਣੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਥਾਂ ਤੇ,
ਅਧਸ੍ਤਾਤ੍ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਤ੍ਵਗਾਸਨੇ
ਸੱਤ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਤੇ ਬੈਠਾ,
ਸ਼ਾਲਿਸ਼ੂਕਾਰੁਣਾਭਾਭਿਰ੍ਜਟਾਭਿਰ੍ਭਸ੍ਮਪਾਂਡੁਰਮ੍
ਚਾਵਲ ਦੀ ਪੂੰਛ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਜਟਾਵਾਂ, ਤੇ ਰਾਖ ਨਾਲ ਪੀਲਾ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ,
ਨਾਸਾਗ੍ਰਨਿਸ਼੍ਚਲਦृਸ਼ਂ ਸਮਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਿਤਾਧਰਮ੍
ਨੱਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਹੋਠ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਖੁਲ੍ਹੇ,
ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਨਿਰ੍ਣੇਜਨਤੋ ਹ੍ਯਂਤ੍ਯਸ਼੍ਯਾਨਦਸ਼ਾਂਚਲੇ
ਅੰਦਰਲੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਆਖਰੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਹੱਦ ਤੇ,
षਡ੍ਵਰ੍ਗਹਿਂਸ੍ਰਬਂਧਾਯ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਂ ਵਾਗੁਰਾਮਿਵ ਕृਤੋਚਿਤੋਪਚਾਰਾ ਸਾ ਤਮਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਤ੍ਤਪੋਧਨਮ੍
ਛੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਜਾਲ ਵਾਂਗ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਕੋਲ ਗਈ।
ਸ ਚਾਹਾਰੁਣਸ਼ੈਲੋऽਯਂ ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇषੁ ਪੂਜਿਤਃ 1.3.2.18.
ਇਹ ਅਰੁਣਾ ਪਹਾੜ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਜਯਾਦੀਨਾਂ ਮੁਖੇਨੈਨਾਮੁਮਾਂ ਵਿਦਨ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿਜਯਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਉਮਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਿਆ।
ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਤਿਥ੍ਯਾਮਿਮਾਂ ਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੰਦ, ਮੂਲ, ਫਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕੀਤਾ।
ਜ੍ਯੋਤਿਃਸ੍ਤਮ੍ਭਸ੍ਯ ਸਂਭੂਤਿਮਾਰਭ੍ਯਾਨੁਕ੍ਰਮੇਣ ਸਃ
ਜੋਤੀ ਦੇ ਸਤੰਭ ਦੀ ਉਪਪਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰੇਃ ਪੂਰ੍ਵਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਸ੍ਥਲੀਸ਼੍ਵਰਮਿਤਿ ਸ੍ਥਲਮ੍
ਸ਼ੋਣ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਸਥਲੀਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਪਰਮੇष੍ਠ੍ਯਾਦਿ ਗੀਰ੍ਵਾਣ ਨਿਬਿਡੀਕृਤੇ
ਉਥੇ ਵੈਕੁੰਠ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।