ਸੁਚਿਰਂ ਨਰਕਾਨ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਦਿਰਾਪਾਨਲਂਪਟਾਃ
ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਦੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਅਤਏਵ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਗਾਥੇਤਿ ਪਰਿਗੀਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਾਥਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਮਾਂਸਂ ਕ੍ਵ ਸ਼ਿਵੇ ਭਕ੍ਤਿਃ ਕ੍ਵ ਮਦ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਚਨਮ੍ 4.1.3.
ਕਿੱਥੇ ਮਾਸ, ਕਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ? ਕਿੱਥੇ ਮਦਰਾ, ਕਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ?
ਵਿਨਾ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦਂ ਹਿ ਭ੍ਰਾਂਤਿਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭਟਕਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦੀ।
ਇਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਚਰਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚੋਪਿ ਮੁਨੀਨਿਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਮੁਨੀ ਵਰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਣੈਤੇ ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚੋਪ੍ਯਤ੍ਰਵਾਸਿਨਃ
ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਇਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ—
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯੋ ਵਸੇਤ੍ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਜੋ ਇਥੇ ਦੇ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤਰਹਸ੍ਯਜ੍ਞਾ ਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਜ੍ਞਾਨਿ ਨੋ ਨਰਾਃ
ਜੋ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦਾ ਰਾਜ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਪਰਾ ਦੇਵਾ ਯਾਵਦ੍ਯਾਂਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਮੁਨੇਃ
ਦੇਵਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਰਸੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਕਂਠੇ ਕਂਠਮਾਧਾਯ ਨਿਸ਼੍ਚਲਃ ੬੭ ਕਂਡੂਯਮਾਨਾ ਵਰਟਾ ਸ੍ਵਚਂਚੁਪੁਟਕੋਟਿਭਿਃ
ਸਾਰਸ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਗਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੋਚ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਖੜਾ ਹੈ; ਜਦ ਕਿ ਜੋਂਕਾਂ ਆਪਣੀ ਚੋਚ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਰੋਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਰੁਦ੍ਧ੍ਯਮਾਨ ਚਕ੍ਰੇਣ ਚਕ੍ਰੀਕ੍ਰੇਂਕਿਤਭਾषਣੈਃ
ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਧਾਰਕ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੋਲ ਚੱਕਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨੀਤ ਹੈ।
ਕਲਕਂਠਃ ਕਿਲੋਤ੍ਕਂਠਂ ਮਂਜੁਗੁਂਜਤਿ ਕੁਂਜਗਃ 4.1.3.
ਕਾਲੀ ਗਲ ਵਾਲਾ ਕੋਕਿਲ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ।
ਕੇਕੀਕੇਕਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮੌਨਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਦ੍ਭਯਾਤ੍
ਮੋਰ, ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਖੜਾ ਹੈ।
ਪਠਂਤੀ ਸਾਰਿਕਾਸਾਰਂ ਸ਼ੁਕਂਸਂਬੋਧਯਤ੍ਯਹੋ
ਮਾਦਾ ਸਾਰਿਕਾ ਸਾਰਿਕਾ ਦਾ ਗੀਤ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੋਕਿਲਃ ਕੋਮਲਾਲਾਪੈਃ ਕਲਯਨ੍ਕਿਲਕਾਕਲੀਮ੍
ਕੋਇਲ ਆਪਣੀ ਨਰਮ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਰਾਗ ਛੇੜਦੀ ਹੈ।
ਮृਗਾਣਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਿਤ੍ਥਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚੇष੍ਟਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍
ਜਦੋਂ ਜੰਨਤ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—
ਵਰਮੇਤੇਪਕ੍ਸ਼ਿਮृਗਾਃ ਪਸ਼ਵਃ ਕਾਸ਼ਿਵਾਸਿਨਃ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਛੀ, ਹਿਰਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਹੋਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਕਾਸ਼ੀਸ੍ਥੈਃ ਪਤਿਤੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯਾ ਨ ਵਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਿਣਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਈਏ।
ਵਰਂ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰੀ ਵਾਸੋ ਮਾਸੋਪਵਸਨਾਦਿਭਿਃ
ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਉਪਵਾਸ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਪ ਕਰਣ ਨਾਲੋਂ ਕਾਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਸ਼ਸ਼ਕੈਰ੍ਮਸ਼ਕੈਃ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਯਤ੍ਪਦਂ ਹੇਲਯਾਪ੍ਯਤੇ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਥਾਂ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਮੱਛਰ ਵੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ—
ਵਰਂ ਵਾਰਾਣਸੀਰਂਕੋ ਨਿਃਸ਼ਂਕੋਯੋ ਯਮਾਦਪਿ
ਯਮ ਦੇ ਡਰ ਹੇਠ ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰ ਡੱਡੂ ਹੋਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਦਿਵਸਾष੍ਟਾਂਸ਼ੇषਪਦਮੈਂਦ੍ਰਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ 4.1.3.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਅਠਵਾਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦਾ ਰਾਜ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਰ੍ਧਦ੍ਵਯਨਾਸ਼ੇਪਿ ਕਾਸ਼ੀਸ੍ਥੋ ਯੋ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਪਰ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੋ ਪਰਾਰਧਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਤ੍ਸੁਖਂ ਕਾਸ਼ਿਵਾਸੇਤ੍ਰ ਨ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਮਂਡਪੇ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦਾ ਸੁਖ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਜਨ੍ਮਾਂਤਰਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਮੁਪਾਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੰਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—
ਲਬ੍ਧੋਪਿ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਨੋ ਯਾਯਾਦ੍ਯਦਿ ਕੁਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਜੇ ਤ੍ਰਿਨੈਨਾ ਰੁੱਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ, ਪਾਈ ਹੋਈ ਸਿੱਧੀ ਵੀ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਖ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖ—ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਲਕੜਾਂ ਹਨ।
ਆਲਸ੍ਯੇਨਾਪਿ ਯੋ ਯਾਯਾਦ੍ਗृਹਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਲਯਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਆਲਸੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵੈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ—
ਯਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵੋਤ੍ਤਰਵਾਹਿਨ੍ਯਾਂ ਯਾਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ
ਜੋ ਉੱਤਰ ਵਹਿੰਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵੈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਸ੍ਵਰ੍ਧੁਨੀ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਨਾਨਾਦਾਚਮਨਾਦਪਿ
ਸਵਰਗ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਛੂਹਣ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ—