ਜਾਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਗਮਾਲਾਪੈਃ ਕਦਾਚਿਚ੍ਚਿਤ੍ਰਵਸ੍ਤੁਭਿਃ
ਕਦੇ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਅਜਬ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ।
ਪੁष੍ਪਾਵਚਯਨੈਰ੍ਜਾਤੁ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਾਰਿਖੇਲਨੈਃ
ਕਦੇ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਨਾਲ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ।
ਮੈਨਾਕੇਨਾਰ੍ਚਿਤੌ ਜਾਤੁ ਮੇਨਯਾ ਜਾਤੁ ਪੂਜਿਤੌ
ਕਦੇ ਮੈਨਾਕਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ, ਕਦੇ ਮੇਨਾ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ।
ਜਾਤੁ ਦ੍ਯੂਤਵਿਨੋਦੇਨ ਗਤਿਗੋष੍ਠ੍ਯਾ ਕਦਾਚਨ 1.3.2.17.
ਕਦੇ ਜੂਆ ਖੇਡ ਕੇ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਕਦੇ ਚਲਦੇ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ।
ਦ੍ਯੂਤਨਿਰ੍ਜਿਤਮਾਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਪਤ੍ਯੁਰੁਤ੍ਸਂਗਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਗਈ।
ਇਤਿ ਤੌ ਪਿਤਰੌ ਚਰਾਚਰਾਣਾਂ ਨਿਵਸਂਤੌ ਕਨਕਾਚਲਾਦਿਕੇषੁ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ।
ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨਪਾਨੈਸ੍ਸਾ ਤਤ੍ਰ ਪਰ੍ਯ੍ਯਤਰ੍ਪਯਤ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਜਾਤੁ ਸਂਧ੍ਯਾਨੁਸਂਧਾਨਮੁਕੁਲੀਕृਤਲੋਚਨਮ੍
ਕਦੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।
ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਨੂਨਮਧੁਨਾ ਕਾਪਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹੁਣ ਕੋਈ ਸੁਭਾਗਨ ਔਰਤ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਥਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯਤੇ ਪੁਂਸਾਂ ਕੁਟਿਲਾ ਮਾਨਸੀ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਟੇਢੀ ਹਾਲਤ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਮਯਿ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਮੇਵਾਸ੍ਯ ਮਨ੍ਯੇ ਮਨਸਿ ਚੇਦ੍ਰਹਃ
ਜੇ ਅੱਜ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹੀ ਸਹੀ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿ ਤੇ ਦਾਸਸ੍ਤਪੋਭਿਃ ਕ੍ਰੀਤ ਇਤ੍ਯਪਿ
ਅੱਜ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ — ਉਹ ਐਸਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਮਾਨਾਨੁਰਾਗੇषੁ ਨਾਰੀਣਾਂ ਮੂਢਚੇਤਸਾਮ੍
ਭਟਕੀਆਂ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਜਾਂ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਇਤਿ ਪ੍ਰਣਯਰੋषੇਣ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਕਲੁषਚੇਤਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਲਝ ਗਿਆ।
ਵਾष੍ਪਵਾਰਿਪ੍ਲਵੇ ਤਸ੍ਯਾ ਆਤਾਮ੍ਰੇ ਚ ਵਿਲੋਚਨੇ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਰੋਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚਲ ਪਈ।
ਯਤ੍ਤਸ੍ਯਾਧੀਨਤਿਲਕਂ ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਯੁਗਮਭਜ੍ਯਤ 1.3.2.18.
ਉਸ ਦੀ ਭੌਂਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਟਿਲਕ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਟੁੱਟ ਗਈ।
ਅਂਤਰ੍ਮਨ੍ਯੁਭਰੇਣਾਸ੍ਯਾਃ ਕਂਪਤੇ ਸ੍ਮਾਧਰਚ੍ਛਦਃ
ਅੰਦਰਲੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹੋਠ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ।
ਅਤੀਵ ਰਜ੍ਯਮਾਨੇ ਤਤ੍ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਗਂਡਮਂਡਲਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
ਅਂਤਰ੍ਵੇਪਧੁਤੌ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਕਂਪਾਤੇ ਪਯੋਧਰੌ
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਬਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਿਨੇ ਵੀ ਹਿਲਣ ਲੱਗੇ।
ਅਚਿਂਤਯਚ੍ਚ ਸਂਭੂਯ ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਭਾਵਤੋ ਨਨੁ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਸੀਬ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਦੈषਾ ਕ੍ਵਾਪਿ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕਿਮਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਯੇਕਯਾ ਮਮ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਹੈ?
ਨਿਮੀਲਿਤਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯੇਵਾਸ੍ਯ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਨਿਭृਤਂ ਮਯਾ
ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਵਤ੍ਸੌ ਤੁ ਵਰ੍ਧਯਤ੍ਯੇਵ ਗਂਗੇਯਮਤਿਵਤ੍ਸਲਾ
ਪਰ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦਾਸ਼ੁ ਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯ ਸਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਤੁਰੰਤ ਹਟ ਗਈ।
ਚਲਾਵਤੀ ਮਾਲ੍ਯਵਤੀ ਮਾਲਿਨੀ ਵਿਜਯਾ ਜਯਾ
ਚਲਾਵਤੀ, ਮਾਲਯਵਤੀ, ਮਾਲਿਨੀ, ਵਿਜਯਾ ਤੇ ਜਯਾ—
ਤਤ੍ਰ ਸਾਪਿ ਗਿਰੀਨ੍ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਵਨਾਨਿ ਨਗਰਾਣਿ ਚ 1.3.2.18.
ਉਥੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ।
ਭ੍ਰਮਂਤੀ ਸਹ੍ਯਪਾਦੇषੁ ਦ੍ਰਾਵਿਡਾਖ੍ਯੇ ਸੁਨੀਵृਤਿ
ਸਹਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ, ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਨਾਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਤੇ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ।
ਦृਸ਼੍ਯੋऽਯਂ ਨਾਤਿਦੂਰੇਣ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਸਕਲਾਰੁਣਃ
ਵੇਖੋ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਲਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਉਪਤ੍ਯਕਾਸੁ ਚੈਤਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਤਾਪਸਾਸ਼੍ਰਮਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿਚ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਗਤ੍ਵਾ ਨਿਰੂਪਯਾਮਸ੍ਤਾਨਿਮਾਨ੍ਪੁਣ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ਵਯਮ੍
ਆਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਚੱਲੀਏ।