ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਕੋਪਯਤਾ ਪੂਰ੍ਵਮਸ੍ਮਦ੍ਗੋਤ੍ਰੇਣ ਕੇਨਚਿਤ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਸੀ।
ਅਥਵਾ ਸ ਕਥਂ ਮੇਰੁਸ੍ਤਥੋਚ੍ਚੈਃ ਸ੍ਪਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਮਯਾ
ਜਾਂ ਫਿਰ, ਮੇਰੂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਉਚਾਈ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਲੀਕਵਾਕ੍ਤ੍ਵਮਥਵਾ ਸਂਭਾਵ੍ਯਂ ਨਾਰਦੇ ਕਥਮ੍
ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਨਾਰਦ ਦੀ ਗੱਲ ਝੂਠ ਹੋਵੇ — ਪਰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ?
ਯੁਕ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤਵਿਚਾਰੋਥ ਮਾਦृਸ਼ੇਨੋਪਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਸਹੀ ਤੇ ਗਲਤ ਦੀ ਪਰਖ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਥਵਾ ਚਿਨ੍ਤਨੈਰੇਤੈਃ ਕਿਂਵ੍ਯਰ੍ਥੈਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਕਾਰਕਮ੍
ਫਿਰ, ਇਹ ਬੇਫ਼ਜ਼ੂਲ ਸੋਚਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਬਾਰੇ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
ਅਨਾਥਨਾਥਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥੋ ਹਿ ਗੀਯਤੇ
ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਦੇਵ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨੇष੍ਟਂ ਕਾਲਵਿਲਂਬਨਮ੍
ਇਹੀ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਢਿਲ੍ਹੀ ਜਾਂ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।
ਮੇਰੁਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਦਿਵਾਕਰਃ 4.1.1.
ਸੂਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਦੇ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਦ੍ਰਿਰ੍ਵਵृਧੇ ਸ ਮृਧੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਂਧਯ ਪਹਾੜ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਉਚਾਈ ਵਧਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਵਿਰੋਧੋ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਕੇਨਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨਿਰੁਧ੍ਯ ਬ੍ਰਾਧ੍ਨਮਧ੍ਵਾਨਂ ਕृਤਕृਤ੍ਯ ਇਵਾਦ੍ਰਿਰਾਟ੍
ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਐਸਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਯਮਦ੍ਯਯਮਕਰ੍ਤਾਸੌ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਮਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਔਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਵੇਗਾ।
ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਵਸ਼ ਕ੍ਤਿਂ ਸ਼ਕ੍ਤੋਪਿ ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਉਂਦਾ।
ਇਤਿ ਚਿਂਤਾਮਹਾਭਾਰਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਥੌ ਸ੍ਥਿਰੋਦ੍ਯਮਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਉਦਿਯਾਯੋਦਯਗਿਰੌ ਸ਼ੁਚਿਪ੍ਰਸृਮਰੈਃ ਕਰੈਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਗਿਆ।
ਸਂਵਰ੍ਧਯਨ੍ਸਤਾਂ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਕੁਰ੍ਵਂਸ੍ਤਾਮਸੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਉਹ ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵ੍ਯਂ ਕਵ੍ਯਂ ਭੂਤਬਲਿਂ ਦੇਵਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯਨ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭੋਗ ਤੇ ਹਵਨ ਦੀ ਰੀਤ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤਾਂ ਹृਦਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਂਸ੍ਤਮਸਃ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਉਹ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਅਤੇ ਬੋਲ ਵਿਚ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਭ੍ਯੁਦਿਤੇ ਜਾਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪੁਣ੍ਯਜਨੋਦਯਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਧਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਯਮਸ੍ਤਮਿਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਕਥਂ ਜੀਵੇਦ੍ਰਵਿਃ ਪੁਨਃ
ਸੂਰਜ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਾਮਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗ੍ਨੇਯੀਂ ਜ੍ਵਲਂਤੀਂ ਵਿਰਹਾਦਿਵ
ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਦੱਖਣੀ ਰਸਤਾ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਂਗ ਜਲਦਾ ਹੈ।
ਤਾਂਬੂਲੀਰਾਗਰਕ੍ਤੌष੍ਠੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤਬਕਸੁਸ੍ਤਨੀਮ੍
ਬੀੜੀ ਤੇ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ ਹੋਠ, ਅਤੇ ਅੰਗੂਰ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ।
ਮਲਯਾਨਿਲ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਕਵਰਾਂਬਰਾਮ੍
ਮਲਯ ਪਵਨ ਦੀ ਸੁਆਸ ਨਾਲ ਤੇ ਦੁਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ,
ਕਾਵੇਰੀਗੌਤਮੀਜਂਘਾਂ ਚੋਲਚੋਲਾਂ ਸ਼ੁਕਾਵृਤਾਮ੍ 4.1.2.
ਕਾਵੇਰੀ ਤੇ ਗੌਤਮੀ ਦਰਿਆ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਹਨ, ਚੋਲਾ ਤੇ ਚੋਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਤੋਤੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ,
ਸੁਕੋਮਲਮਹਾਰਾष੍ਟ੍ਰੀਵਾਗ੍ਵਿਲਾਸਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਨਰਮ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ,
ਸੁਦਕ੍ਸ਼ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਾਸ਼ਾਮਾਸ਼ਾਨਾਥਃ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਵਾਨ੍
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤੇ ਕਾਬਲ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ,
ਨ ਸ਼ੇਕੁਰਗ੍ਰਤੋ ਗਂਤੁਂ ਤਤੋऽਨੂਰੁਰ੍ਵ੍ਯਜਿਜ੍ਞਪਤ੍
ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਅਨੂਰੁਰ ਨੇ ਬੋਲਿਆ,
ਅਨੂਰੁਰੁਵਾਚ ਭਾਨੋ ਮਾਨੋਨ੍ਨਤੋ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੋ ਨਿਦ੍ਧ੍ਯਯ ਗਗਨਂ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਅਨੂਰੁਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਭਾਨੁ, ਵਿਂਧਯ ਪਹਾੜ ਮਾਣ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ.'
ਅਨ੍ਰੂਰੁਵਾਕ੍ਯਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸਵਿਤਾ ਹृਦ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਅਨੂਰੁਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸੂਰਃ ਸ਼ੂਰੋਪਿ ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਂਤਰੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿਸ੍ਥਿਤਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜਦ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?'