ਅਨਿਲਾਲੋਲ ਕਂਕੋਲ ਵਲ੍ਲੀਹਲ੍ਲੀ ਸਕਾਯਿਤਮ੍
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਉਂਦੀਆਂ ਕੰਕੋਲਾ ਬੇਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਲਤਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਮਂਦਾਂਦੋਲਿਤਕਰ੍ਪੂਰ ਕਦਲੀਦਲ ਸਂਜ੍ਞਯਾ
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਝੂਲ ਰਹੇ ਕਪੂਰ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਕੇਲੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ।
ਪੁਨ੍ਨਾਗਮਿਵ ਪੁਨ੍ਨਾਗਪਲ੍ਲਵੈਃਕਰਪਲ੍ਲਵੈਃ
ਪੁੰਨਾਗ ਦੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਵਿਦੀਰ੍ਣਦਾਡਿਮੈਃ ਸ੍ਵਾਂਤਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਂਤਂ ਤੁ ਰਾਗਵਤ੍
ਫੱਟੇ ਹੋਏ ਅਨਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਉਦੁਂਬਰੈਰਂਬਰਗੈਰਨਂਤਫਲਮਾਲਿਤੈਃ
ਉਥੇ ਉਡੁੰਬਰ ਤੇ ਜਾਮੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸਨ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਨਸੈਰ੍ਵਨਾਸਾਭੈਃ ਸ਼ੁਕਨਾਸੈਃ ਪਲਾਸ਼ਕੈਃ
ਉਥੇ ਕਠਲ, ਵਨਾਸਾ, ਸ਼ੁਕਨਾਸਾ ਅਤੇ ਪਲਾਸ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਸਨ।
ਕਦਂਬਵਾਦਿਨੋ ਨੀਪਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਂਟਕਿਤੈਰਿਵ
ਕਦੰਬ ਅਤੇ ਨੀਪ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਟਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਨਮੇਰੁਭਿਸ਼੍ਚ ਮੇਰੂਚ੍ਚਸ਼ਿਖਰੈਰਿਵ ਰਾਜਿਤਮ੍
ਨਮੇਰੂ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਟੇਤਟੇਪਟੁਵਟੈਰੁਚ੍ਚੈਃਪਟਕੁਟੀ ਵृਤਮ੍ 4.1.1.
ਹਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉੱਚੇ ਵਟਾਂ ਨੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਝੋਪੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਕਰਮਰ੍ਦੈਃ ਕਰੀਰੈਸ਼੍ਚ ਕਰਜੈਸ਼੍ਚਕਰਂਬਕੈਃ
ਕਰਮਰ, ਕਰੀਰ ਅਤੇ ਕਰੰਬਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਨੀਰਾਜਿਤਮਿਵੋਦ੍ਦੀਪੈਰਾਜਚਂਪਕਕੋਰਕੈਃ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੰਪਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਜਗ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਚਲਦਲੈਰੁਚ੍ਚੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕਾਂਚਨਕੇਤਕੈਃ
ਕਿਤੇ ਉੱਚੀਆਂ, ਕੰਬਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਕਿਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੇਤਕਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ।
ਕਰ੍ਕਂਧੁ ਬਂਧੁਜੀਵੈਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਜੀਵੈਰ੍ਵਿਰਾਜਿਤਮ੍ ੨੪ !। ਗਲਨ੍ਮਧੂ ਕਕੁਸੁਮੈਰ੍ਧਰਾਰੂਪਧਰਂਹਰਮ੍
ਕਰਕੰਦ, ਬੰਧੁਜੀਵ ਅਤੇ ਪੁਤ੍ਰਜੀਵ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਟਪਕਦੇ ਫੁੱਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਸਰ੍ਜਾਰ੍ਜੁਨਾਂਜਨੈਰ੍ਬੀਜੈਰ੍ਵ੍ਯਜਨੈਰ੍ਵੀਜ੍ਯਮਾਨਵਤ੍
ਸਾਲ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਅੰਜਨਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੰਖਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ।
ਅਮਂਦੈਃ ਪਿਚੁਮਂਦੈਸ਼੍ਚ ਮਂਦਾਰੈਃ ਕੋਵਿਦਾਰਕੈਃ
ਨਰਮ ਪਿਕੁਮੰਦ, ਮੰਦਾਰ ਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ।
ਉਦ੍ਦਂਡੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ੇਹੁਂਡੈਰੇਰਂਡੈਰ੍ਗੁਡਪੁष੍ਪਕੈਃ
ਉੱਚੇ ਸ਼ੇਹੁੰੜ, ਏਰੰੜ ਤੇ ਗੁੜਫੁੱਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
ਅਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸ਼ਲ੍ਲਕੀਭਿਰ੍ਦੇਵਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰੁਮੈਃ
ਅਕਸ਼, ਪਲਕਸ਼, ਸ਼ੱਲਕੀ, ਦੇਵਦਾਰੁ ਤੇ ਹਰਿਦ੍ਰੁ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ।
ਏਲਾਲਵਂਗ ਮਰਿਚਕੁਲੁਂ ਜਨਵਨਾਵृਤਮ੍ 4.1.1.
ਇਲਾਚੀ, ਲਵੰਗ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਤੇ ਕੁਲੁੰਜਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਾਕਸ਼ਂਖਵਨੈਰਮ੍ਯਂ ਚਦਨੈਰਕ੍ਤਚਂਦਨੈਃ
ਸ਼ਾਕ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲਾਂ, ਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ।
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਵਲ੍ਲੀਨਾਗਵਲ੍ਲੀਕਣਾਵਲ੍ਲੀਸ਼ਤਾਵृਤਮ੍
ਅੰਗੂਰ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ, ਨਾਗਵੱਲੀ ਤੇ ਕਣਾਵੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਾਂ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ।
ਭ੍ਰਮਦ੍ਭ੍ਰਮਰਮਾਲਾਭਿਰ੍ਮਾਲਤੀਭਿਰਲਂਕृਤਮ੍
ਮਾਲਤੀ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਭੰਭੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।
ਨਾਨਾਮृਗਗਣਾਕੀਰ੍ਣਂ ਨਾਨਾਪਕ੍ਸ਼ਿਵਿਨਾਦਿਤਮ੍
ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ।
ਤੁਚ੍ਛਸ਼੍ਰਿਯਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਭੂਮੀਃ ਪਰਿਹਾਯਾਗਤੈਰਿਵ
ਜਿਵੇਂ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸ਼ਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹੋਣ।
ਉਤ੍ਸृਜਂਤਮਿਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਵੈ ਪਤ੍ਰਪੁष੍ਪੈਰਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਮਤੀ ਭੇਟਾਂ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ।
ਅਥ ਸੂਰ੍ਯਸ਼ਤਾਭਾਸਂ ਨਭਸਿ ਦ੍ਯੋਤਿਤਾਂਬਰਮ੍
ਫਿਰ, ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਨੁਵਪੁਸ੍ਤੇਜੋ ਦੂਰੀਕृਤਦਰੀਤਮਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੇ ਸਾਰੀ ਹਨੇਰੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜਃਸਮੁਦ੍ਭੂਤ ਸਾਧ੍ਵਸਃ ਸਾਧੁਸ ਤ੍ਕ੍ਰਿਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਜੋਤ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਡਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮृਦੁਲਤਾਂ ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵੈਰੂਪ੍ਯੇਪਿ ਸ ਨਾਰਦਃ 4.1.1.
ਉਸ ਦੀ ਨਰਮੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ, ਨਾਰਦ—
ਗृਹਾਨਾਯਾਂਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਗੁਰੁਂਵਾऽਗੁਰੁਮੇਵ ਵਾ
ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ,
ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਃ ਸ਼ਿਰਾਃਸੋਪਿ ਵਿਨਮ੍ਰਤਰਕਂਧਰਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਗਰਦਨ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕਾ ਕੇ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।