ਅਸ਼੍ਰੌषੀਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਗਣੈਃ ਸ਼ੀਰ੍षਾਸਖਂਡਨਮ੍
ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਾਖਸ਼ ਦਾ ਸਿਰ ਗਣਿਆਂ ਨੇ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਦਂਤਘਾਤਂ ਰਵੇਃ ਪਾਣਿਪਾਟਨਂ ਜਾਤਵੇਦਸਃ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੰਦ ਤੋੜੇ ਗਏ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਾ ਚ ਦੇਵੀ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਲੇਭੇ ਹਿਮਵਤੋ ਗृਹੇ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਮੁੜ ਹਿਮਾਵਤ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।
ਦੇਵਃ ਸ੍ਥਾਣੁਵਨੇ ਤਾਂ ਚ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਪਰਂ ਰਹਃ 1.3.2.17.
ਦੇਵਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਠਾਣੂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।
ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਂ ਚ ਤਂ ਦੇਵਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਯਾਤਂ ਗਣੈਃ ਸਹ
ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਗਣਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕਿਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਉਪਯਮ੍ਯਾਥ ਤਾਂ ਦੇਵੋ ਵृਤ੍ਤਾਂਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਖਂਡਿਭਿਃ
ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵੈਧਵ੍ਯਖਿਨ੍ਨਯਾ ਰਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾ ਸ਼ੈਲਨਂਦਿਨੀ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਮੇਨਯਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਚ ਹਿਮਭੂਭृਤਾ
ਮੁੜ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮੇਨਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਵੀ।
ਤਦਾ ਸ਼ੁਂਭਨਿਸ਼ੁਂਭਾਖ੍ਯੌ ਲੇਭਾਤੇ ਵੇਧਸੋ ਵਰਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਾਤਤ੍ਰਾਸੈਃ ਸੁਪਰ੍ਵਭਿਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਮਾਭੈष੍ਟ ਭਦ੍ਰ ਕਾਲੇਨ ਤਥਾ ਪ੍ਰਤਿਵਿਧੀਯਤੇ
ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਡਰ ਨਾ ਕਰ; ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਦਤ੍ਤਾਭਯਾਨ੍ਮੁਕੁਂਦਾਦੀਨ੍ਵਿਸृਜ੍ਯਾਂਧਕਸੂਦਨਃ
ਅੰਧਕਾਸੂਦਨ ਨੇ ਮੁਕੁੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਰ੍ਮਲਕ੍ਸ਼੍ਯੇਣ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਕਾਲੀਤਿ ਨਿਂਦਿਤਾ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਲੁਕਵੇਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ 'ਕਾਲੀ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਯਤ੍ਰੋਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਵਤੀ ਚਰ੍ਮ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ 1.3.2.17.
ਉਥੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਚਮੜਾ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾ ਚ ਤ੍ਵਕ੍ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਾਲੀ ਵਿਂਧ੍ਯਾਦ੍ਰਿਵਾਸਿਨੀ
ਉਹ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਸੀ, ਕਾਲੀ ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਦੀ ਸੀ।
ਦੇਵੀ ਚ ਗੌਰੀ ਸ਼ਿਖਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਮਨੋਹਰੇ
ਉਹੀ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਗੌਰੀ ਵੀ ਸੀ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਦੌਰ੍ਹृਦਵਤੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਸੂਤ ਪਾਰ੍ਵਤੀ
ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਤੌ ਚਾਗਮਵਿਦਃ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਨਾਰਾਯਣਚਤੁਰ੍ਮੁਖੌ
ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਰਾਯਣ ਤੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਵਰ੍ਧਮਾਨੌ ਚ ਤੌ ਬਾਲੌ ਪਿਤ੍ਰੋਰਾਲੋਕਮਾਨਯੋਃ
ਉਹ ਦੋ ਬੱਚੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ।
ਜਾਤੁ ਵੀਣਾਨਿਨਾਦੇਨ ਕਦਾਚਿਚ੍ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਨੈਃ
ਕਦੇ ਵੀਣਾ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ।
ਜਾਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਗਮਾਲਾਪੈਃ ਕਦਾਚਿਚ੍ਚਿਤ੍ਰਵਸ੍ਤੁਭਿਃ
ਕਦੇ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਅਜਬ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ।
ਪੁष੍ਪਾਵਚਯਨੈਰ੍ਜਾਤੁ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਾਰਿਖੇਲਨੈਃ
ਕਦੇ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਨਾਲ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ।
ਮੈਨਾਕੇਨਾਰ੍ਚਿਤੌ ਜਾਤੁ ਮੇਨਯਾ ਜਾਤੁ ਪੂਜਿਤੌ
ਕਦੇ ਮੈਨਾਕਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ, ਕਦੇ ਮੇਨਾ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ।
ਜਾਤੁ ਦ੍ਯੂਤਵਿਨੋਦੇਨ ਗਤਿਗੋष੍ਠ੍ਯਾ ਕਦਾਚਨ 1.3.2.17.
ਕਦੇ ਜੂਆ ਖੇਡ ਕੇ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਕਦੇ ਚਲਦੇ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ।
ਦ੍ਯੂਤਨਿਰ੍ਜਿਤਮਾਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਪਤ੍ਯੁਰੁਤ੍ਸਂਗਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਗਈ।
ਇਤਿ ਤੌ ਪਿਤਰੌ ਚਰਾਚਰਾਣਾਂ ਨਿਵਸਂਤੌ ਕਨਕਾਚਲਾਦਿਕੇषੁ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ।
ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨਪਾਨੈਸ੍ਸਾ ਤਤ੍ਰ ਪਰ੍ਯ੍ਯਤਰ੍ਪਯਤ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਜਾਤੁ ਸਂਧ੍ਯਾਨੁਸਂਧਾਨਮੁਕੁਲੀਕृਤਲੋਚਨਮ੍
ਕਦੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।
ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਨੂਨਮਧੁਨਾ ਕਾਪਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹੁਣ ਕੋਈ ਸੁਭਾਗਨ ਔਰਤ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਥਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯਤੇ ਪੁਂਸਾਂ ਕੁਟਿਲਾ ਮਾਨਸੀ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਟੇਢੀ ਹਾਲਤ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ?