ਅਹਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵਦਾਗ੍ਰਸ੍ਥਂ ਨਰਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਂਯੁਗੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਰਦ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
ਅਥ ਚੇਦਸ੍ਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪੌਤ੍ਰਮੁਚ੍ਚਸ੍ਥਂ ਵਚ੍ਮਿ ਹਂਤ ਕਃ
ਜੇ ਤੇਰਾ ਪੌਤਰਾ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਕਹਿ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
ਉਪਸृਤ੍ਯ ਤਤੋ ਭੀਮੋ ਬਰ੍ਬਰੀਕਮਪृਚ੍ਛਤ
ਫਿਰ ਭੀਮ ਬਰਬਰੀਕ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸਵ੍ਯਤਃ ਪਂਚਵਕ੍ਤ੍ਰਃ ਸ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚੈਕਵਕ੍ਤ੍ਰਤਃ ।। 1.2.66.
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਸਨ; ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸੀ।
ਸਵ੍ਯਤੋ ਦਸ਼ਹਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਧृਤਸ਼ੂਲਾਦ੍ਯੁਦਾਯੁਧਃ
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਰਛੇ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸੀ।
ਸਵ੍ਯਤਸ਼੍ਚ ਜਟਾਧਾਰੀ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਮੁਕੁਟੋਚ੍ਚਯਃ
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਜਟਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ; ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਚਾ ਮੁਕੁਟ ਸੀ।
ਸਵ੍ਯਤਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਧਾਰੀ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਕੌਸ੍ਤੁਭਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ; ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ।
ਈਦृਸ਼ੋ ਮੇ ਨਰੋ ਦृष੍ਟੋ ਨ ਚਾਨ੍ਯੋ ਯੋ ਜਘਾਨ ਤਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਰਦ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਸਸ੍ਵਨੁਰ੍ਦੇਵਵਾਦ੍ਯਾਨਿ ਸਾਧੁਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਵੈ ਜਗੁਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਜੇ ਵੱਜੇ, ਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਈਆਂ, 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!'
ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਾਭਵਦ੍ਭੀਮੋ ਨਿਸ਼੍ਵਾਸਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਮੁਂਚਤ
ਭੀਮ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
ਕੁਰੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਏਹੀਤਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਸਸ੍ਮਾਰ ਕਾਸ਼੍ਯਪਿਮ੍
ਹੇ ਕੁਰੁਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇੱਥੇ ਆ! ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਭੀਮੇਨ ਸਹਿਤੋ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਪ੍ਰਯਾਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍
ਭੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਲਂਕਾਸਮੀਪੇ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਸਰਃ ਕृष੍ਣੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ
ਲੰਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਝੀਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ:
ਯਦਿ ਸ਼ੂਰੋऽਸਿ ਤਚ੍ਛੀਘ੍ਰਮਾਨਯਾਸ੍ਯਤਲਾਨ੍ਮृਦਮ੍ 1.2.66.
ਜੇ ਤੂੰ ਸੂਰਮਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਲਿਆ।
ਯੋਜਨਂ ਵਾਯੁਜਵਾਦ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਨਧੋ ਨਾਂਤਮਪਸ਼੍ਯਤ
ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਚੱਲ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਤਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।
ਅਗਾਧਮੇਤਤ੍ਸੁਮਹਤ੍ਸਰਃ ਕੈਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਹਾਬਲੈਃ
ਇਹ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਅਥਾਹ ਹੈ, ਕੁਝ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ।
ਸ੍ਵੇਨਾਂਗੁष੍ਠੇਨ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਤਦਰ੍ਧਾਰ੍ਧਮਜਾਯਤ
ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅੱਧਾ ਫੇਰ ਅੱਧਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਤਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕਿਮਿਦਂ ਕृष੍ਣ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਨ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ
ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਦੈਤ ਸੀ।
ਸ਼ਿਰਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਾਲੁਕ੍ਯਖਂਡਮੇਤਦ੍ਵृਕੋਦਰ
ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਇਹ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਤਾਲੂ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹੈ।
ਵਿਧृਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਯੈਸ੍ਤੇ ਤੁ ਸਰੋਗੇਯਾਭਿਧਾਃ ਸੁਰਾਃ
ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੋਗੇਯਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤੇ ਹਿ ਵਿਸ਼੍ਵਰਿਪਵੋ ਨਿਹਤਾਃ ਸ੍ਯੁਰੁਪਾਯਤਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੈਰੀ ਇਕ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।
ਤਤੋ ਭੀਮਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਹ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਵृਦ੍ਧਿਭਿਃ
ਫਿਰ ਭੀਮ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਨ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ ਭਵਾਨ੍ਨਾਥ ਬਾਲਿਸ਼ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ 1.2.66.
ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਮੈਰੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।
ਰਣਾਜਿਰਂ ਭੂਯ ਏਤ੍ਯ ਬਰ੍ਬਰੀਕਂ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਰਬਰੀਕ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਪੂਜਿਤਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕੈਸ੍ਤ੍ਵਂ ਯਚ੍ਛਂਸ੍ਤੇषਾਂ ਵਰਾਨ੍ਵृਤਾਨ੍
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦਿੰ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਹਿਸ੍ਥਲ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਵਾਸੀ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਚ ਯਤ੍
ਇਥੇ ਇਸ ਥਾਂ ਵੱਸੋ; ਜੋ ਕੁਝ ਗਲਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ।
ਵਾਸੁਦੇਵੋऽਪਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਮਕਾਰਯਤ੍ ਸ੍ਤਵਂ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਤੁष੍ਯਤਿ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਟ੍
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਉਪਰਲੇ ਪੂਰੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਸਤੁਤੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨੇਨ ਯਃ ਸੁਹृਦਯਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇऽਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਕੇ ਸ਼ਤਦੀਪੈਃ ਪੂਰਿਕਾਭਿਃ ਸਂਸ੍ਤਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸੌ ਦੀਵੇ ਤੇ ਪੂਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਭਾਵਨ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਯਜਯ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਕੋਟਿਪਰਿਵਾਰ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਾਭਿਧਾਨ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਜ ਜਯ ਭੂਭਾਰਹਰਣਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ ਲਘੁਸ਼ਾਪਪ੍ਰਾਪ੍ਤਨੈਰ੍ऋਤਿਯੋਨਿਸਂਭਵ ਜਯ ਕਾਮਕਟਂਕਟਾਕੁਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜਹਂਸ ਜਯ ਘਟੋਤ੍ਕਚਾਨਂਦਵਰ੍ਧਨ ਬਰ੍ਬਰੀਕਾਭਿਧਾਨ ਜਯ ਕृष੍ਣੋਪਦਿष੍ਟਸ਼੍ਰੀਗੁਪ੍ਤਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਦੇ ਵੀਸਮਾਰਾਧਨਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਤੁਲਵੀਰ੍ਯ ਜਯ ਵਿਜਯਸਿਦ੍ਧਿਦਾਯਕ ਜਯ ਪਿਂਗਲਾਰੇਪਲੇਨ੍ਦ੍ਰਦੁਹਦ੍ਰੁਹਾਨਵਕੋਟੀਸ਼੍ਵਰ ਪਲਾਸ਼ਨਦਾਵਾਨਲ ਜਯ ਭੂਪਾਤਾਲਾਂਤਰਾਲੇ ਨਾਗਕਨ੍ਯਾਪਰਿ ਹਾਰਕ ਜਯ ਭੀਮਮਾਨਮਰ੍ਦਨ ਜਯ ਸਕਲਕੌਰਵਸੇਨਾਵਧਮੁਹੂਰ੍ਤਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ ਜਯ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਵਰਲਬ੍ਧਸਰ੍ਵਵਰਪ੍ਰਦਾਨਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯ ਜਯਜਯ ਕਲਿਕਾਲਵਂਦਿਤਨਮੋਨਮਸ੍ਤੇ ਪਾ ਹਿਪਾਹੀਤਿ
ਜੈ ਜੈ! ਚੁਰਾਸੀ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਚਾ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ ਰਾਜਾ, ਜੈ ਹੋ! ਜੈ ਹੋ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਆਏ, ਜੋ ਹਲਕੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਨੈਰਿਤੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ! ਜੈ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੇਟ ਘੜੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਹੰਸ ਹੋ! ਜੈ ਹੋ, ਘਟੋਤਕਚ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬਰਬਰੀਕ ਨਾਂ ਵਾਲੇ! ਜੈ ਹੋ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੁਟ ਸ਼ਕਤੀ ਪਾਈ! ਜੈ ਹੋ, ਜਿੱਤ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਜੈ ਹੋ, ਪਿੰਗਲਾ ਤੇ ਰੇਪਲਾ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦੇ! ਜੈ ਹੋ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੱਪ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ! ਜੈ ਹੋ, ਭੀਮ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਜੈ ਹੋ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਸਾਰੀ ਕੌਰਵ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਜੈ ਹੋ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਵਰ ਪਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਰ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਾਲੇ! ਜੈ ਜੈ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਵੰਦਨ! ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ!