ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਲੋਕੇषੁ ਦੇਵੀਨਾਂ ਦਾਸ੍ਯਸੇ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਪਿਟਕਾਸ੍ਤਾਃ ਸੁਖੇਨੈਵ ਸ਼ਾਮਯਿष੍ਯਸਿ ਪੂਜਨਾਤ੍
ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਦੇਵੇਂਗਾ; ਉਹ ਪੀਠਾਂ ਤੂੰ ਪੂਜਾ ਰਾਹੀਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦੇਵੇਂਗਾ।
ਇਦਂ ਚ ਸ਼ृਂਗਮਾਰੁਹ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਂ ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍
ਹੁਣ, ਇਸ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜੰਗ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵੇਖ।
ਧਾਵਂਤਃ ਕੌਰਵਾਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਮਾਨ੍ਵਯਂ ਯਾਮਸ੍ਤ੍ਵਮੂਨਿਤਿ
ਕੌਰਵਾਂ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਬਰ੍ਬਰੀਕਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚੈਵ ਗਿਰਿਸ਼ृਂਗਮਵਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ ਤਤੋ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਹਦਭੂਤ੍ਕੁਰੁਪਾਂਡਵਸੇਨਯੋਃ ।।1.2.66.
ਬਰਬਰੀਕ ਦਾ ਸਿਰ, ਜਦ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕੁਰੂ ਤੇ ਪਾਂਡਵ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਜੰਗ ਵੇਖਿਆ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਾਹੇਨ ਹਤਾ ਯੇ ਚ ਦ੍ਰੋਣਵृषਾਦਯਃ
ਅਠਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਡ੍ਰੋਣ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਵਰਗੇ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਜ੍ਞਾਤਿਮਧ੍ਯੇ ਗੋਵਿਂਦਂ ਸਮਭਾषਤ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਤ੍ਵਯੈਵ ਨਾਥੇਨ ਹਰੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਹਰੀ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ, ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਯੇਨ ਧ੍ਵਸ੍ਤਾ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਸ੍ਤਂ ਨਿਰਾਕृਤ੍ਯ ਮਾਂ ਨृਪ
ਜਿਸ ਨੇ ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਂ ਫਾਲ੍ਗੁਨਂ ਚ ਸਾਤ੍ਯਕਿਂ ਮਾਂ ਚ ਪਾਂਡਵ
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ, ਫਾਲਗੁਨ, ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਤੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ,
ਨ ਮਯਾ ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਪਾਰ੍ਥ ਨਾਨ੍ਯੇਨਾਪ੍ਯਰਯੋ ਹਤਾਃ
ਨਾ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ, ਨਾ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ, ਪਾਰਥ, ਤੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਅਹਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵਦਾਗ੍ਰਸ੍ਥਂ ਨਰਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਂਯੁਗੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਰਦ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
ਅਥ ਚੇਦਸ੍ਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪੌਤ੍ਰਮੁਚ੍ਚਸ੍ਥਂ ਵਚ੍ਮਿ ਹਂਤ ਕਃ
ਜੇ ਤੇਰਾ ਪੌਤਰਾ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਕਹਿ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
ਉਪਸृਤ੍ਯ ਤਤੋ ਭੀਮੋ ਬਰ੍ਬਰੀਕਮਪृਚ੍ਛਤ
ਫਿਰ ਭੀਮ ਬਰਬਰੀਕ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸਵ੍ਯਤਃ ਪਂਚਵਕ੍ਤ੍ਰਃ ਸ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚੈਕਵਕ੍ਤ੍ਰਤਃ ।। 1.2.66.
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਸਨ; ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸੀ।
ਸਵ੍ਯਤੋ ਦਸ਼ਹਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਧृਤਸ਼ੂਲਾਦ੍ਯੁਦਾਯੁਧਃ
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਰਛੇ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸੀ।
ਸਵ੍ਯਤਸ਼੍ਚ ਜਟਾਧਾਰੀ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਮੁਕੁਟੋਚ੍ਚਯਃ
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਜਟਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ; ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਚਾ ਮੁਕੁਟ ਸੀ।
ਸਵ੍ਯਤਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਧਾਰੀ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਕੌਸ੍ਤੁਭਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ; ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ।
ਈਦृਸ਼ੋ ਮੇ ਨਰੋ ਦृष੍ਟੋ ਨ ਚਾਨ੍ਯੋ ਯੋ ਜਘਾਨ ਤਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਰਦ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਸਸ੍ਵਨੁਰ੍ਦੇਵਵਾਦ੍ਯਾਨਿ ਸਾਧੁਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਵੈ ਜਗੁਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਜੇ ਵੱਜੇ, ਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਈਆਂ, 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!'
ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਾਭਵਦ੍ਭੀਮੋ ਨਿਸ਼੍ਵਾਸਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਮੁਂਚਤ
ਭੀਮ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
ਕੁਰੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਏਹੀਤਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਸਸ੍ਮਾਰ ਕਾਸ਼੍ਯਪਿਮ੍
ਹੇ ਕੁਰੁਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇੱਥੇ ਆ! ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਭੀਮੇਨ ਸਹਿਤੋ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਪ੍ਰਯਾਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍
ਭੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਲਂਕਾਸਮੀਪੇ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਸਰਃ ਕृष੍ਣੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ
ਲੰਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਝੀਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ:
ਯਦਿ ਸ਼ੂਰੋऽਸਿ ਤਚ੍ਛੀਘ੍ਰਮਾਨਯਾਸ੍ਯਤਲਾਨ੍ਮृਦਮ੍ 1.2.66.
ਜੇ ਤੂੰ ਸੂਰਮਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਲਿਆ।
ਯੋਜਨਂ ਵਾਯੁਜਵਾਦ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਨਧੋ ਨਾਂਤਮਪਸ਼੍ਯਤ
ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਚੱਲ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਤਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।
ਅਗਾਧਮੇਤਤ੍ਸੁਮਹਤ੍ਸਰਃ ਕੈਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਹਾਬਲੈਃ
ਇਹ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਅਥਾਹ ਹੈ, ਕੁਝ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ।
ਸ੍ਵੇਨਾਂਗੁष੍ਠੇਨ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਤਦਰ੍ਧਾਰ੍ਧਮਜਾਯਤ
ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅੱਧਾ ਫੇਰ ਅੱਧਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਤਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕਿਮਿਦਂ ਕृष੍ਣ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਨ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ
ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਦੈਤ ਸੀ।
ਸ਼ਿਰਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਾਲੁਕ੍ਯਖਂਡਮੇਤਦ੍ਵृਕੋਦਰ
ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਇਹ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਤਾਲੂ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹੈ।