ਪਕ੍ਸ਼ਂ ਦ੍ਰੋਣੇਨ ਚਾਹ੍ਨਾਂ ਚ ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਦ੍ਰੌਣਿਨਾ ਰਣੇ
ਦ੍ਰੋਣ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਖ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਦ੍ਰੌਣੀ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੇਗਾ।
ਤਦਹਂ ਸ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਕੇਨ ਕਾਲੇਨ ਹਂਤਿ ਕਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ: ਕੌਣ, ਕਦੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ?
ਅਯੁਕ੍ਤਮੇਤਦ੍ਭੀष੍ਮਾਦ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਭੀਸ਼ਮ ਆਦਿਕ ਵਲੋਂ ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਤਵਾਪਿ ਯੇ ਸਂਤਿ ਨृਪਾਃ ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਾ ਰਣਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਰਾਜੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲਈ ਖੜੇ ਹਨ—
ਦ੍ਰੁਪਦਂ ਚ ਵਿਰਾਟਂ ਚ ਧृष੍ਟਕੇਤੁਂ ਚ ਕੈਕਯਮ੍ 1.2.66.
—ਦ੍ਰੁਪਦ, ਵਿਰਾਟ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ ਅਤੇ ਕੈਕੇਯ ਦੇ ਰਾਜੇ—
ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਂ ਸਪੁਤ੍ਰਂ ਚ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਘਟੋਤ੍ਕਚਮ੍
—ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ ਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਘਟੋਤਕਚ।
ਮਨ੍ਯੇਹਮੇਕਸ੍ਤ੍ਵੇਤੇषਾਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਕੌਰਵਵਾਹਿਨੀਮ੍
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵੀ ਸਾਰਾ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ لشਕਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੇਭ੍ਯੋ ਭਯਂ ਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤੇ ਫਲ੍ਗਵੋऽਮੀ ਮृਗਾ ਇਵ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਡਰਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਫਲਗੁਵਾਂ ਤਾਂ ਹਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਧਨੁषਾਂ ਘੋषੈਰਿਦਾਨੀਮੇਵ ਭਾਰਤ
ਹੁਣ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਡੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ—
ਵृਦ੍ਧਾਦ੍ਭੀष੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਦ੍ਵृਦ੍ਧਾਦ੍ਦ੍ਰੋਣਾਦਪਿ ਕृਪਾਦਪਿ
—ਵੱਡੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਮਾਣਯੋਗ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੋਂ ਵੀ—
ਅਥਵਾ ਚਿਤ੍ਤਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਯੈ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ਭਾਰਤ
ਜਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਲਈ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ—
ਏਕੋऽਹਮੇਵ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਸਰ੍ਵੇ ਤਿष੍ਠਂਤੁ ਤੇ ਰਥਾਃ
ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਥ ਇਕ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਰਹਿਣ।
ਇਤ੍ਯਰ੍ਜੁਨਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਮਯਨ੍ਦਾਮੋਦਰੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਾਮੋਦਰ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਂਖਾਨ੍ਭੇਰੀਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁष੍ਕਰਾਨ੍
ਫਿਰ ਸਿੰਘਾਂ, ਢੋਲ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜੀਆਂ।
ਯੇਨ ਤਪ੍ਤਂ ਗੁਪ੍ਤਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਯੇਨ ਦੇਵ੍ਯਃ ਸੁਤੋषਿਤਾਃ 1.2.66.
ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਪਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ—
ਯਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਵਚਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਤਨ੍ਨਰਾਧਿਪਾਃ
ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ।
ਯਦਾਰ੍ਯੇਣ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਮਰ੍ਜੁਨੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਜੋ ਵਚਨ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਉੱਚ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—
ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਂਤਸ੍ਤਿष੍ਠਂਤੁ ਸਾਰ੍ਜੁਨਾਃ ਸਹਕੇਸ਼ਵਾਃ
ਸਾਰੇ ਹੀ ਰਹਿਣ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਸਮੇਤ।
ਮਯਿ ਤਿष੍ਠਤਿ ਕੇਨਾਪਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਨ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੈਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪਸ਼੍ਯਧ੍ਵਂ ਮੇ ਬਲਂ ਬਾਹ੍ਵੋਰ੍ਦੇਵ੍ਯਾਰਾਧਨਸਂਭਵਮ੍
ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯਧ੍ਵਂ ਮੇ ਧਨੁਰ੍ਘੋਰਂ ਤੂਣੀਰਾਵਕ੍ਸ਼ਯੌ ਤਥਾ
ਮੇਰਾ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਮੇਰੇ ਅਖੂਟ ਤੀਰ-ਤੁਣੀਰ ਵੇਖੋ।
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਯਯੁਃ
ਉਸਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।
ਤਮਾਹ ਲਲਿਤਂ ਕृष੍ਣਃ ਫਾਲ੍ਗੁਨਂ ਪਰਮਂ ਵਚਃ
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਫਾਲਗੁਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਨਵਕੋਟਿਯੁਤੋऽਨੇਨ ਪਲਾਸ਼ੀ ਨਿਹਤਃ ਪੁਰਾ
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਵੇਂ ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਲਾ ਪਲਾਸ਼ੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਦੇ ਤ੍ਵੇਨਂ ਕ੍ਵੇਨੋਪਾਯੇਨ ਕੌਰਵਾਨ੍ 1.2.66.
ਮੈਂ ਫਿਰ ਪੁੱਛਾਂਗਾ ਕਿ ਕੌਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤਤਃ ਸ੍ਮਰਨ੍ਯਾਦਵੇਂਦ੍ਰੋ ਭੈਮਿਪੁਤ੍ਰਮਭਾषਤ
ਫਿਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨੇ ਭੀਮ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।
ਭੀਪ੍ਮਦ੍ਰੋਣਕृਪਦ੍ਰੌਣਿਕਰ੍ਣਦੁਰ੍ਯੋਧਨਾਦਿਭਿਃ
ਭੀਮ, ਮਦ੍ਰ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਦ੍ਰੌਣੀ, ਕਰਣ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ—
ਅਯਂ ਮਹਾਨ੍ਵਿਸ੍ਮਯਸ੍ਤੇ ਵਚਸੋ ਭੈਮਿਨਂਦਨ
ਭੀਮ ਦੇ ਲਾਡਲੇ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ।
ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਕੇਨੋਪਾਯੇਨ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਦ੍ਧਂਸਿ ਕੌਰਵਾਨ੍
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੌਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਿਂਹਵਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪਰ੍ਵਤਾਭੋ ਨਾਨਾਭੂषਣਭੂषਿਤਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ,