ਅਰੁਣਾਖ੍ਯਂ ਪੁਰਂ ਚਾਰਾਤ੍ਕਲ੍ਪਯਾਮਾਸਤੁਸ਼੍ਚਿਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਅਰੁਣਾ ਨਾਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੀ ਵਸਾਈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਯੋ ਦੇਵਾ ਗਂਧਰ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਯੋषਿਤਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਦਿਵਯਾ ਔਰਤਾਂ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਧਾਰ੍ਯ ਕੂਪਤ੍ਵਂ ਗਂਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸਰਿਤਸ੍ਤਥਾ
ਉਥੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੇ ਕੂਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਈਆਂ।
ਗੋਲੋਕੋ ਗੋਗੋष੍ਠਤਯਾ ਨੈਗਮਤ੍ਵਂ ਕਿਲਾਗਮਾਃ
ਗੋਲੋਕ ਉਥੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਗਮਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ਼੍ਚ ਵੇਤਾਲਾਃ ਕਟਪੂਤਨਾਃ
ਉਥੇ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਵੇਤਾਲ ਤੇ ਕਟਪੂਤਨਾ ਆਦਿ ਜੀਵ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਦੇਵੋਪਿ ਧੂਰ੍ਜਟਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਕੌਤੁਕੀ ਸਿਦ੍ਧਰੂਪਧृਕ੍ 1.3.2.16.
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਧੂਰਜਟੀ ਦੇਵਤਾ (ਸ਼ਿਵ) ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਨ ਕੇਨਚਿਦਵਿਜ੍ਞਾਤਃ ਸਦਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਦੀਪ੍ਯਤਿ
ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਦਾਂਤੌ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰਿਨਾਥਂ ਤਮਰ੍ਚਯਾਮਾਸਤੁਸ਼੍ਚਿਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੋਣਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਦਿਕਾਨਿ ਚਕ੍ਰਾਤੇ ਸ੍ਵਯਮਾਚਾਰ੍ਯਤਾਂ ਗਤੌ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦীক্ষਾ ਆਦਿ ਕਰਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਚਾਰਯ ਬਣ ਕੇ ਕੀਤੇ।
ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹृਤ੍ਯ ਪੁष੍ਪਪਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਫਲਮ੍
ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ ਤੇ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ।
ਜਂਜਲ੍ਪਾਕੌ ਜਜਪਤੁਃ ਸਰ੍ਵਮਂਤ੍ਰਾਧਿਕਂ ਸਦਾ
ਉਹ ਸਦਾ ਸਾਫ਼ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮੰਤਰ ਜਪਦੇ ਰਹੇ।
ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨਮਸ੍ਕਾਰੈਰ੍ਮੁਦ੍ਰਾਬਂਧੈਰ੍ਨਵੈਰ੍ਨਵੈਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਮুদ্রਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਪਂਚਬ੍ਰਹ੍ਮषਡਂਗਾਦ੍ਯੈਰਰ੍ਚਯਾਮਾਸਤੁਃ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਛੇ ਅੰਗ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਵੇਧੋਵਿष੍ਣੂ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਮਵਾਪਤੁਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਇਤੀਦਮਸ਼੍ਰਾਵਿ ਮਯਾ ਰਹਸ੍ਯਂ ਪਿਤੁਃ ਸ਼ਿਲਾਦਸ੍ਯ ਮੁਖਾਤ੍ਪੁਰਾ ਯਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਰਾਜ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।
ਤਥਾਪਿ ਕੌਤੁਕੇਨਾਹਮਾਕ੍ਰਾਂਤੋ ਮੁਨਯੋऽਪ੍ਯਮੀ
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਹਨ।
ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਮਵਧਾਨੇਨ ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯ ਮਹਾਮਤੇ
ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ, ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਨਨੁ ਜਾਨਾਸਿ ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਥਾ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਸ਼ਿਵਃ
ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੀ ਹੈਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਖਸ਼ਯਣੀ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਸੀ।
ਯਥਾ ਚ ਸਾ ਕ੍ਰੁਧਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਦ੍ਰੁਹਿ ਦਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਜਾਪਤੌ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਰੁੱਸ ਕੇ ਦਾਖਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਤਦਾ ਹਰਾਜ੍ਞਾਨਿਘ੍ਨੇਨ ਵੀਰਭਦ੍ਰੇਣ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕੀਤਾ।
ਅਸ਼੍ਰੌषੀਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਗਣੈਃ ਸ਼ੀਰ੍षਾਸਖਂਡਨਮ੍
ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਾਖਸ਼ ਦਾ ਸਿਰ ਗਣਿਆਂ ਨੇ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਦਂਤਘਾਤਂ ਰਵੇਃ ਪਾਣਿਪਾਟਨਂ ਜਾਤਵੇਦਸਃ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੰਦ ਤੋੜੇ ਗਏ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਾ ਚ ਦੇਵੀ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਲੇਭੇ ਹਿਮਵਤੋ ਗृਹੇ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਮੁੜ ਹਿਮਾਵਤ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।
ਦੇਵਃ ਸ੍ਥਾਣੁਵਨੇ ਤਾਂ ਚ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਪਰਂ ਰਹਃ 1.3.2.17.
ਦੇਵਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਠਾਣੂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।
ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਂ ਚ ਤਂ ਦੇਵਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਯਾਤਂ ਗਣੈਃ ਸਹ
ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਗਣਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕਿਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਉਪਯਮ੍ਯਾਥ ਤਾਂ ਦੇਵੋ ਵृਤ੍ਤਾਂਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਖਂਡਿਭਿਃ
ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵੈਧਵ੍ਯਖਿਨ੍ਨਯਾ ਰਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾ ਸ਼ੈਲਨਂਦਿਨੀ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਮੇਨਯਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਚ ਹਿਮਭੂਭृਤਾ
ਮੁੜ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮੇਨਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਵੀ।
ਤਦਾ ਸ਼ੁਂਭਨਿਸ਼ੁਂਭਾਖ੍ਯੌ ਲੇਭਾਤੇ ਵੇਧਸੋ ਵਰਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਾਤਤ੍ਰਾਸੈਃ ਸੁਪਰ੍ਵਭਿਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ।