ਅਸਾਦृਸ਼੍ਯਮਿਦਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਵੱਖਰੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਵਾਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ।
षਟ੍ਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਥਾ ਪੂਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਤੁਃषष੍ਟਿਰਿਮੇ ਗੁਣਾਃ
ਛਪੰਜ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਚੌਹਠ, ਇਹ ਗੁਣ ਹਨ।
ਜੀਵਤੋ ਦੇਹਭੇਦੇ ਵਾ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਸ਼੍ਚੈਤਾਸ੍ਤੁ ਯੋਗਿਨਾਮ੍
ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ 'ਤੇ, ਇਹ ਸਿੱਧੀਆਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਤਾਨ੍ਗੁਣਾਨ੍ਨਿਰਾਕृਤ੍ਯ ਯੁਞ੍ਜਤੋ ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਯੋਗੀ ਇਹ ਗੁਣ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਣਿਮਾ ਲਘਿਮਾ ਚੈਵ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰੇਵ ਚ
ਸੂਖਮਤਾ, ਹਲਕਾਪਣ, ਵੱਡਾਪਣ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ—
ਯਤ੍ਰ ਕਾਮਾਵਸਾਯਿਤ੍ਵਂ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਪਦਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਇੱਛਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਜੋ ਮਹਾਂ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ—
ਮਹਿਮਾ ਸ਼ੇषਪੂਜ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਨਾਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਸ੍ਯ ਯਤ੍
ਵੱਡਾਪਣ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਵਸ਼ਿਤ੍ਵਾਦ੍ਵਸ਼ਿਤਾ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੀ ਸਿਦ੍ਧਿਰੁਤ੍ਤਮਾ 1.2.55.
ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਕਰਕੇ, ਸੱਤਵੀਂ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ 'ਵਸ਼' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਐਸ਼੍ਵਰਂ ਪਦਮਾਪ੍ਤਸ੍ਯ ਭਵਂਤ੍ਯੇਤਾਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਯਃ
ਜੋ ਇਸ਼ਵਰੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸਿਧੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏष ਮੁਕ੍ਤ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਯ ਏਵਂ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵਂ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਮਭ੍ਯੇਤਿ ਯੋਗਿਨਾਮਾਤ੍ਮਾ ਪਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰੋਪਮਾਂ ਵ੍ਯਾਹਰਂਤਿ ਯੋਗਾਰ੍ਥਂ ਯੋਗਿਨੋऽ ਮਲਾਃ
ਇੱਥੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਯੋਗੀ ਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਉਪਮਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਮੁਤ੍ਸृਜਤਿ ਨੈਕਃ ਸਨ੍ਨੁਪਮਾ ਸਾਸ੍ਤਿ ਯੋਗਿਨਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਯੋਗੀ ਲਈ ਉਪਮਾ ਹੈ।
ਧ੍ਵਸ੍ਤੇ ਯਾਂਤ੍ਯਨ੍ਯਤੋ ਦੁਃਖਂ ਨ ਤੇषਾਂ ਸੋਪਮਾ ਯਤੇਃ
ਜਦੋਂ ਦੁੱਖ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਯਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਮਾ ਨਹੀਂ।
ਕਰੋਤਿ ਮृਦ੍ਭਾਗਚਯਮੁਪਦੇਸ਼ਃ ਸ ਯੋਗਿਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਢੇਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਯੋਗੀ ਲਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿਲੁਪ੍ਯਮਾਨਂ ਚ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਸਿਧ੍ਯਂਤਿ ਯੋਗਿਨਃ
ਜਦੋਂ ਉਖੜਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਯੋਗੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਹ ਤੇਨ ਵਿਵਰ੍ਧੇਤ ਯੋਗੀ ਸਿਦ੍ਧਿਮੁਪਾਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੋਗੀ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਂਗਮਾਰ੍ਗਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯੈਵਂ ਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਕਿ ਨ ਯੋਗਿਨਾਮ੍ 1.2.55.
ਜਦੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਹ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਯੋਗੀ ਲਈ ਕੀ ਗੁਪਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਯੇਨ ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਤੇ ਚਾਰ੍ਥਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਯੋਗ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਾਨਾਂ ਬਹੁਤਾ ਯੇਯਂ ਯੋਗਵਿਘ੍ਨਕਰੀ ਹਿ ਸਾ
ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਾਧੂਤਾ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਪਿ ਕਲ੍ਪਸਹਸ੍ਰਾਯੁਰ੍ਨੈਵ ਜ੍ਞੇਯਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਹزارਾਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਪਿਧਾਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਮਨੋ ਧ੍ਯਾਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍
ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜੇ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਯਾਦਯਂ ਤਂ ਚ ਭੁਂਜਾਨੋ ਰੌਰਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਤਿਥਿਃ
ਜੋ ਇਹ ਸਵਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੌਰਵ ਦੇ ਘਰ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਵਾਂਗ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯੈਤੇ ਨਿਯਤਾ ਦਂਡਾਃ ਸ ਤ੍ਰਿਦਂਡੀ ਯਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਨਿਯਮ ਪੱਕੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦੰਡ ਵਾਲਾ ਯਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਬਿਭ੍ਯਤਿ ਚ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧੇਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਜੀਵ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਇਹੀ ਸਿਧੀ ਦਾ ਲਕੜ ਹੈ।
ਅਲੌਲ੍ਯਮਾਰੋਗ੍ਯਮਨਿष੍ਠੁਰਤ੍ਵਂ ਗਂਧਃ ਸ਼ੁਭੋ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਯੋਸ਼੍ਚ
ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿਹਤਮੰਦ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ, ਅਤੇ ਮੂਤ-ਪਖਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ—
ਸਮਾਹਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰੋऽਪ੍ਰਮਾਦੀ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਤਥੈਕਾਂਤਰਤਿਰ੍ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਇਕਾਗ੍ਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਸਾਵਧਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ—
ਕੁਲਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਜਨਨੀ ਕृਤਾਰ੍ਥਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ ਭਾਗ੍ਯਵਤੀ ਚ ਤੇਨ 1.2.55.
ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਵੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਮਲੋष੍ਟਕਾਂਚਨਃ ਸਮਸ੍ਤਭੂਤੇषੁ ਵਸਨ੍ਸਮੋ ਹਿ ਯਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—
ਇਦਂ ਮਯਾ ਯੋਗਰਹਸ੍ਯਮੁਕ੍ਤਮੇਵਂਵਿਧਂ ਗੌਤਮਃ ਪ੍ਰਾਪ ਯੋਗਮ੍
ਯੋਗ ਦਾ ਇਹ ਰਾਜ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਗੌਤਮ ਨੇ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।