ਤੇਨ ਯੋ ਮਦਮਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯੋਗੀ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਚ ਚੇਤਸਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਮਨ ਤੋਂ ਉਠਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸਾਤ੍ਵਿਕਸ਼੍ਚਾਯਮਸ੍ਮਾਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਅष੍ਟੌ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯੋਨੀਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੈਵ ਇਤ੍ਯਸੌ
ਇਹ ਦੂਜਾ, ਜੋ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਜਾਤੀਆਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਯਂ ਚ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੋ ਦੋषੋ ਮਦਾਦਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਹ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਖਾਮੀ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਵਰ੍ਤਾਖ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਦੋषੋ ਰਾਜਸਃ ਸ ਮਹਾਭਯਃ
ਆਵਰਤ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਖਾਮੀ ਰਜਸ ਗੁਣ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ।
ਸਮਸ੍ਤਾਧਾਰਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ਾਦ੍ਭ੍ਰਮਾਖ੍ਯਸ੍ਤਾਮਸੋ ਗੁਣਃ
ਸਾਰੇ ਆਧਾਰਾਂ ਦੇ ਖੋ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਭ੍ਰਮ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਗੁਣ ਤਮਸ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਪਸਰ੍ਗੈਰ੍ਮਹਾਘੋਰੈਰਾਵਰ੍ਤ੍ਯਂਤੇ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਵਰਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਂਤਯੇਤ੍ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਣਂ ਮਨਃ
ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਵੱਲ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਸੈਸ੍ਤਾਮਸੈਸ਼੍ਚੈਵ ਯੋਗੀ ਸਿਦ੍ਧਯੇਨ੍ਨ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ 1.2.55.
ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਨਾਲ, ਯੋਗੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਾਦਨਪੇਤੇषੁ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਯਾਚ੍ਯਾ ਚ ਯੋਗਿਨਾ
ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਭਿਕਖਾ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟੇ ਨਹੀਂ।
ਫਲਮੂਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵਾ ਕਣਪਿਣ੍ਯਾਕਸਕ੍ਤਵਃ
ਫਲ, ਜੜਾਂ, ਜਾਂ ਪੱਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਲਾਵਾ ਦਾਣੇ, ਪੀਠ ਅਤੇ ਸਾਕਤ।
ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤੈਰ੍ਯੋਗਸਾਧਕਃ
ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਯੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਯੋਗਵਿਤ੍
ਮੈਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੋਗ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਸ਼ਾਂ ਨਯੇਨ੍ਨਾਰੀ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸੋऽਪਿ ਨ ਜੀਵਤਿ
ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਔਰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਜੀਊਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਏਨਂ ਚ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਲ੍ਗਨ੍ਤਂ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮਾਗਤਮ੍
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡੋਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਯਾਤਿ ਮਜ੍ਜੇਦਧੌ ਪਂਕੇ ਗੋਮਯੇ ਵਾ ਨ ਜੀਵਤਿ
ਜੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ, ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੀਊਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਏषਾਮਨ੍ਯਤਮੈਃ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨ ਜੀਵਤਿ
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲੈਣ ਤੇ, ਉਹ ਜੀਊਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਪਾषਾਣੈਸ੍ਤਾਡਿਤਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸਦ੍ਯੋ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਭਜੇਨ੍ਨਰਃ
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪਰੀਤਂ ਪਰੀਤਂ ਵਾ ਸ ਸਦ੍ਯੋ ਮृਤ੍ਯੁਮृਚ੍ਛਤਿ 1.2.55.
ਜੇ ਉਹ ਉਲਟ ਜਾਂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਨੇਤ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਨ੍ਯੇਤ ਸ ਕ੍ਸ਼ੀਣਮਾਤ੍ਮਜੀਵਿਤਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਮਿਲ ਗਈ।
ਨੇਤ੍ਰਂ ਚ ਵਾਮਂ ਸ੍ਰਵਤਿ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਯੁਰੁਦ੍ਗਤਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਿਜਾਨੀਯਾਦਾਸਨ੍ਨਂ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ਂ ਕਰ੍ਣੌ ਪਿਧਾਯਾਪਿ ਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨ ਚ
ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਦ੍ਵਾਰਂ ਨ ਚੋਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਚ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾ ਦृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਲੋਹਿਤਾ
ਜੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਖੁਲਦਾ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਚਮਕਦਾਰ ਪਰ ਲਾਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਜਲਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਦਪਿ ਵਾ ਤਦਂਤਂ ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤੈਰ੍ਵਿਕृਤੈਰ੍ਵਾਪਿ ਤਸ੍ਯਾਸਨ੍ਨੌ ਯਮਾਂਤਕੌ
ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਅਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਲਈ ਯਮ ਦਾ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਨ੍ਦਾਮਵਜ੍ਞਾਂ ਕੁਰੁਤੇ ਭਕ੍ਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨ ਜੀਵਤਿ
ਜੋ ਭਗਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਧਾਰਣਾਂ ਸਮ੍ਯਗਾਸ੍ਥਾਯ ਸਮਾਧਾਵਚਲੋ ਭਵੇਤ੍ 1.2.55.
ਜੋ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟਿਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਮਥਵਾ ਵਾਂਛੇਦ੍ਵਿਸृਜੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਿਨਂ ਸਮੁਪਾਯਾਂਤਿ ਸ਼ृਣੁ ਤਾਨਪਿ ਪਾਂਡਵ
ਯੋਗੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵੀ ਸੁਣ ਲੈ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ।