ਯਥਾ ਤੋਯਾਰ੍ਥਿਨਸ੍ਤੋਯਂ ਪਤ੍ਰਨਾਲਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਨੈਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਪੱਤਿਆਂ, ਡੰਡੀਆਂ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਾਗ੍ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਹृਦਯੇ ਵਾਯੁਰਥ ਤਾਲੌ ਭ੍ਰੁਵੋਂऽਤਰੇ
ਅੱਗੇਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਤਾਲੂ ਤੇ ਭ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ.
ਆਕੁਂਚਨੇਨੈਵ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਮੁਨ੍ਨੀਯ ਪਵਨਂ ਸ਼ਨੈਃ
ਸਿਰਫ਼ ਸੰਗੁੜਨ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕੋ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾ ਦਸ਼ ਦ੍ਵੌ ਚ ਧਾਰਣੈषਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਸ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਰੋਕਣ ਹਨ।
ਧਾਰਣਾਸ੍ਥਸ੍ਯ ਯਦ੍ਧ੍ਯੇਯਂ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ृਣੁ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜੋ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਲਕੜਾ ਸੁਣੋ।
ਕੇਚਿਚ੍ਛਿਵਂ ਹਰਿਂ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਤ੍ਸੂਰ੍ਯਂ ਵਿਧਿਂ ਪਰੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਹਰਿ ਦਾ, ਹੋਰ ਸੂਰਜ ਦਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ।
ਤਤ੍ਰ ਯੋ ਯਚ੍ਚ ਧ੍ਯਾਯੇਤ ਸ ਚ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਜੋ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥਂ ਤਂ ਗੌਰਂ ਬੀਜਪੂਰਕਰਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ 1.2.55.
ਉਹ ਪਦਮ ਆਸਨ ਵਿਚ ਬੈਠਾ, ਚਮਕਦਾ, ਬੀਜ ਮੂਦਰਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਧ੍ਯੇਯਮੇਤਤ੍ਤਵ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਹ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਪृਥਗ੍ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਯੇਯਾਦ੍ਧਾਰਣਾਂ ਯਃ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਨ ਕਿਂਚਿਚ੍ਚਿਂਤਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਮਾਧਿਰਿਤਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਸੋਚੋ; ਇਹੀ ਸਮਾਧੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰਸੈਰ੍ਹੀਨਂ ਗਂਧਰੂਪਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਸਵਾਦ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਰੋ ਵਿਘ੍ਨੈਰ੍ਨਾਭਿਭੂਯੇਤ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦਾ।
ਸ਼ਂਖਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਦਿ ਕਰ੍ਣਯੋਃ
ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਸ਼ਾਪ੍ਰਹਾਰਾਭਿਹਤੋ ਵਹ੍ਨਿਦਗ੍ਧਤਨੁਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪੇ ਗਂਧੇ ਰਸੇ ਬਾਹ੍ਯੇ ਤਾਦृਸ਼ਸ੍ਯ ਤੁ ਕਾ ਕਥਾ
ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਬਾਹਰਲੇ ਰੂਪ, ਸੁਗੰਧ ਜਾਂ ਸਵਾਦ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ?
ਤृष੍ਣਾ ਵਾਥ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾ ਵਾ ਬਾਧੇਤੇ ਤਂ ਨ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਜਾਂ ਭੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਨ ਚ ਪਾਤਾਲੇ ਮਾਨੁष੍ਯੇ ਕ੍ਵ ਚ ਤਤ੍ਸੁਖਮ੍ 1.2.55.
ਐਸਾ ਸੁਖ ਨਾ ਸਵਰਗ ਵਿਚ, ਨਾ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ, ਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮਾਰੂਢਯੋਗਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਕੁਰੁਨਦਨ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਪੁੱਤਰ,
ਪ੍ਰਾਤਿਭਃ ਸ਼੍ਰਾਵਣੋ ਦੈਵੋ ਭ੍ਰਮਾਵਰ੍ਤੋऽਥ ਭੀषਣਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ, ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ, ਦਿਵਿਆ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਅਨੁਭਵ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇਨ ਯੋ ਮਦਮਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯੋਗੀ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਚ ਚੇਤਸਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਮਨ ਤੋਂ ਉਠਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸਾਤ੍ਵਿਕਸ਼੍ਚਾਯਮਸ੍ਮਾਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਅष੍ਟੌ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯੋਨੀਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੈਵ ਇਤ੍ਯਸੌ
ਇਹ ਦੂਜਾ, ਜੋ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਜਾਤੀਆਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਯਂ ਚ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੋ ਦੋषੋ ਮਦਾਦਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਹ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਖਾਮੀ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਵਰ੍ਤਾਖ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਦੋषੋ ਰਾਜਸਃ ਸ ਮਹਾਭਯਃ
ਆਵਰਤ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਖਾਮੀ ਰਜਸ ਗੁਣ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ।
ਸਮਸ੍ਤਾਧਾਰਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ਾਦ੍ਭ੍ਰਮਾਖ੍ਯਸ੍ਤਾਮਸੋ ਗੁਣਃ
ਸਾਰੇ ਆਧਾਰਾਂ ਦੇ ਖੋ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਭ੍ਰਮ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਗੁਣ ਤਮਸ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਪਸਰ੍ਗੈਰ੍ਮਹਾਘੋਰੈਰਾਵਰ੍ਤ੍ਯਂਤੇ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਵਰਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਂਤਯੇਤ੍ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਣਂ ਮਨਃ
ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਵੱਲ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਸੈਸ੍ਤਾਮਸੈਸ਼੍ਚੈਵ ਯੋਗੀ ਸਿਦ੍ਧਯੇਨ੍ਨ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ 1.2.55.
ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਨਾਲ, ਯੋਗੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਾਦਨਪੇਤੇषੁ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਯਾਚ੍ਯਾ ਚ ਯੋਗਿਨਾ
ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਭਿਕਖਾ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟੇ ਨਹੀਂ।
ਫਲਮੂਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵਾ ਕਣਪਿਣ੍ਯਾਕਸਕ੍ਤਵਃ
ਫਲ, ਜੜਾਂ, ਜਾਂ ਪੱਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਲਾਵਾ ਦਾਣੇ, ਪੀਠ ਅਤੇ ਸਾਕਤ।