ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਮੁਪਸਂਰੋਧਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਤਥੇਂਦ੍ਰਿਯਵृਤੋ ਦੋषਃ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮੇਨ ਦਹ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮੇਨ ਯੋਗਜ੍ਞਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਂ ਸਦਾ ਯਮੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਰਾਹੀਂ ਸਾਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕੇ.
ਸ਼ਾਂਤਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਦੀਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਸ਼੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਸ਼ਾਂਤੀ, ਠੰਢਕ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ਤਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
ਵਾਸਨਾਸ਼ਾਂਤਿਰਿਤ੍ਯਾਖ੍ਯਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਜਾਯਤੇ ਗੁਣਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਗੁਣ ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਤਪਸਾਂ ਚ ਯਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਸਾ ਸ਼ਾਂਤਿਰਿਤਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਪ੍ਰਸਾਦ ਇਤਿ ਸ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮੇਵਂ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਚਾਰ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
ਮृਦੁਤ੍ਵਂ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਸਿਂਹਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਕੁਂਜਰਾਃ 1.2.55.
ਮ੍ਰਦੁਤਾ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਂ ਤਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਇਹ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਸੁਣੋ.
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਤਸ੍ਯ ਸਂਯਮਨਂ ਹਿ ਯਤ੍
ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਣ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
ਯਥਾ ਤੋਯਾਰ੍ਥਿਨਸ੍ਤੋਯਂ ਪਤ੍ਰਨਾਲਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਨੈਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਪੱਤਿਆਂ, ਡੰਡੀਆਂ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਾਗ੍ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਹृਦਯੇ ਵਾਯੁਰਥ ਤਾਲੌ ਭ੍ਰੁਵੋਂऽਤਰੇ
ਅੱਗੇਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਤਾਲੂ ਤੇ ਭ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ.
ਆਕੁਂਚਨੇਨੈਵ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਮੁਨ੍ਨੀਯ ਪਵਨਂ ਸ਼ਨੈਃ
ਸਿਰਫ਼ ਸੰਗੁੜਨ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕੋ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾ ਦਸ਼ ਦ੍ਵੌ ਚ ਧਾਰਣੈषਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਸ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਰੋਕਣ ਹਨ।
ਧਾਰਣਾਸ੍ਥਸ੍ਯ ਯਦ੍ਧ੍ਯੇਯਂ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ृਣੁ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜੋ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਲਕੜਾ ਸੁਣੋ।
ਕੇਚਿਚ੍ਛਿਵਂ ਹਰਿਂ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਤ੍ਸੂਰ੍ਯਂ ਵਿਧਿਂ ਪਰੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਹਰਿ ਦਾ, ਹੋਰ ਸੂਰਜ ਦਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ।
ਤਤ੍ਰ ਯੋ ਯਚ੍ਚ ਧ੍ਯਾਯੇਤ ਸ ਚ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਜੋ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥਂ ਤਂ ਗੌਰਂ ਬੀਜਪੂਰਕਰਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ 1.2.55.
ਉਹ ਪਦਮ ਆਸਨ ਵਿਚ ਬੈਠਾ, ਚਮਕਦਾ, ਬੀਜ ਮੂਦਰਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਧ੍ਯੇਯਮੇਤਤ੍ਤਵ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਹ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਪृਥਗ੍ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਯੇਯਾਦ੍ਧਾਰਣਾਂ ਯਃ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਨ ਕਿਂਚਿਚ੍ਚਿਂਤਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਮਾਧਿਰਿਤਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਸੋਚੋ; ਇਹੀ ਸਮਾਧੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰਸੈਰ੍ਹੀਨਂ ਗਂਧਰੂਪਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਸਵਾਦ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਰੋ ਵਿਘ੍ਨੈਰ੍ਨਾਭਿਭੂਯੇਤ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦਾ।
ਸ਼ਂਖਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਦਿ ਕਰ੍ਣਯੋਃ
ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਸ਼ਾਪ੍ਰਹਾਰਾਭਿਹਤੋ ਵਹ੍ਨਿਦਗ੍ਧਤਨੁਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪੇ ਗਂਧੇ ਰਸੇ ਬਾਹ੍ਯੇ ਤਾਦृਸ਼ਸ੍ਯ ਤੁ ਕਾ ਕਥਾ
ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਬਾਹਰਲੇ ਰੂਪ, ਸੁਗੰਧ ਜਾਂ ਸਵਾਦ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ?
ਤृष੍ਣਾ ਵਾਥ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾ ਵਾ ਬਾਧੇਤੇ ਤਂ ਨ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਜਾਂ ਭੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਨ ਚ ਪਾਤਾਲੇ ਮਾਨੁष੍ਯੇ ਕ੍ਵ ਚ ਤਤ੍ਸੁਖਮ੍ 1.2.55.
ਐਸਾ ਸੁਖ ਨਾ ਸਵਰਗ ਵਿਚ, ਨਾ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ, ਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮਾਰੂਢਯੋਗਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਕੁਰੁਨਦਨ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਪੁੱਤਰ,
ਪ੍ਰਾਤਿਭਃ ਸ਼੍ਰਾਵਣੋ ਦੈਵੋ ਭ੍ਰਮਾਵਰ੍ਤੋऽਥ ਭੀषਣਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ, ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ, ਦਿਵਿਆ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਅਨੁਭਵ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।