ਸਮਾਧਿਰਿਤਿ ਚਾष੍ਟਾਂਗੋ ਯੋਗਃ ਸਂਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਸਮਾਧੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋਗ ਦੇ ਅੱਠ ਅੰਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਕ੍ਰਮਾਨ੍ਨਰੋ ਯੇषਾਂ ਸਾਧਨਾਦ੍ਯੋਗਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇ ਪਂਚ ਯਮਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ृਣ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਹ ਪੰਜ ਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੀ ਸੁਣੋ।
ਅਹਿਂਸੈषਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਵੇਦਸਂਵਿਹਿਤਾ ਚ ਯਾ
ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਹਿੰਸਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।
ਕਥਨਂ ਸਤ੍ਯਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਪੀਡਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।
ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਤਦਸ੍ਤੇਯਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਮਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨੀ — ਇਹ ਅਸਤੇਯ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਤੌ ਸ੍ਵਦਾਰਗਮਨਂ ਗੇਹਿਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਤਾ
ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਢੁਕਵੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ।
ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਮਨਸਾ ਸ੍ਮृਤ ਏषੋऽਪਰਿਗ੍ਰਹਃ 1.2.55.
ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਜੋੜਣੀ, ਇਹ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖਣੀ ਚੰਗੀ ਆਦਤ ਹੈ।
ਸ਼ੌਚਂ ਤੁष੍ਟਿਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚੈਵ ਜਪੋ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਗੁਰੋਸ੍ਤਥਾ
ਸੁੱਚਤਾ, ਸੰਤੋਖ, ਤਪ, ਜਪ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ — ਇਹ ਨਿਯਮ ਹਨ।
ਬਾਹ੍ਯਮਾਭ੍ਯਤਰਂ ਚੈਵ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਸ਼ੌਚਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਸੁੱਚਤਾ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ।
ਨ੍ਯਾਯੇਨਾਗਤਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ਯਾ ਵਾਰ੍ਤਯਾਪਿ ਚ
ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਾਈ, ਸਾਫ ਰੋਜ਼ੀ ਅਤੇ ਭਿਖ ਵੀ ਸੁੱਚਤਾ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣਾਦੀਨਿ ਪੁਨਸ੍ਤਪਾਂਸਿ ਵਿਹਿਤਾਨਿ ਚ
ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਆਦਿਕ ਤਪ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸ੍ਤੁ ਜਪਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਣਵਾਭ੍ਯਸਨਾਦਿਕਃ
ਸਵਾਧਿਆਇ ਨੂੰ ਜਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਮ ਆਦਿਕ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਂਸਾਧ੍ਯ ਨਿਯਮਾਨ੍ਸਂਯਮਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਤੇ ਸਯਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤੋऽਸ਼ੁਚਿਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਵਾਯੁਕੋਪੋ ਮਹਾਨ੍ਭਵੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਵਾ ਦਾ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਯਤੇਤ੍ਪਰਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ.
ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਨਿਰੋਧਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਸਾਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਲਘੁਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਾਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਮਾਤ੍ਰਾ ਨਿਮਿष ਉਨ੍ਮਿषਃ 1.2.55.
ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਬਾਰਾਂ ਮਾਪ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਮਾਪ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
ਪ੍ਰਥਮੇਨ ਜਯੇਤ੍ਸ੍ਵੇਦਂ ਮਧ੍ਯਮੇਨ ਤੁ ਵੇਪਥੁਮ੍
ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਪਸੀਨਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੱਧਲੇ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
ਪਦ੍ਮਾਖ੍ਯਮਾਸਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੇਚਕਂ ਪੂਰਕਂ ਤਥਾ
ਪਦਮ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੇਚਕ ਅਤੇ ਪੂਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਮੁਪਸਂਰੋਧਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਤਥੇਂਦ੍ਰਿਯਵृਤੋ ਦੋषਃ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮੇਨ ਦਹ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮੇਨ ਯੋਗਜ੍ਞਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਂ ਸਦਾ ਯਮੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਰਾਹੀਂ ਸਾਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕੇ.
ਸ਼ਾਂਤਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਦੀਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਸ਼੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਸ਼ਾਂਤੀ, ਠੰਢਕ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ਤਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
ਵਾਸਨਾਸ਼ਾਂਤਿਰਿਤ੍ਯਾਖ੍ਯਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਜਾਯਤੇ ਗੁਣਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਗੁਣ ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਤਪਸਾਂ ਚ ਯਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਸਾ ਸ਼ਾਂਤਿਰਿਤਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਪ੍ਰਸਾਦ ਇਤਿ ਸ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮੇਵਂ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਚਾਰ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
ਮृਦੁਤ੍ਵਂ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਸਿਂਹਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਕੁਂਜਰਾਃ 1.2.55.
ਮ੍ਰਦੁਤਾ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਂ ਤਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਇਹ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਸੁਣੋ.
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਤਸ੍ਯ ਸਂਯਮਨਂ ਹਿ ਯਤ੍
ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਣ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.