ਪੁਰਾ ਚੇਂਦ੍ਰਸਮਾਯੋਗੇ ਪਰਂ ਦੁਃਖਮੁਪਾਗਤਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪਈ ਸੀ।
ਤਤੋ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਃ ਸ ਮੁਨਿਃ ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥੇऽਕਰੋਤ੍ਤਪਃ
ਫਿਰ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਮੁਨੀ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤਃ ਸਾਧ੍ਵੀ ਪਰਂ ਹृष੍ਟਾ ਅਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸਰੋਵਰਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਔਰਤ ਇਥੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਸਰੋਵਰ ਕੋਲ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਅਹਲ੍ਯਾਸਰਸਿ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪਿਂਡਦਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ 1.2.52.
ਇਥੇ ਅਹਲਿਆ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਅਨੇਕੇ ਮੁਨਯੋऽਮਲਾਃ
ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਕਈ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਨੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਰਾਜਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਪੋ ਦਾਨਂ ਤਥਾਧ੍ਵਰਾਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਇਥੇ ਬਹੁਤ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਤਪ, ਦਾਨ ਤੇ ਯੱਗ ਆਦਿ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯ ਤੀਰੇ ਦ੍ਵਿਜਂ ਚੈਕਂ ਮृष੍ਟਾਨ੍ਨੈਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍
ਇਸ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਪੱਕਿਆ ਭੋਜਨ ਖਵਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ ਤੀਰੇ ਨਰਃ ਪਾਰ੍ਥ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਇਸ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਨੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਭੇਟ ਕਰੇ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਪਾਰ੍ਥ ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯਃ ਸਂਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯੋ ਨ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੇ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਨਾ ਦੇਵੇ—
ਨਰਕੇ ਪਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਕੁਲਮੇਕੋਤ੍ਤਰਂ ਸ਼ਤਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸੌ ਪੀੜੀਆਂ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿਚ ਡਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਘਮਾਸੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੇ ਤਥਾऽਮਲੇ
ਜਦ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸਵੇਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੇषੁ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ, ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਜਿੰਨਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ,
ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਲਭਤੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਉਹ ਸਾਰਾ ਪੁੰਨ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਪਿਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਯਂਤਿ ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ਼ਤੈਰ੍ਨ ਤੁ 1.2.52.
ਇਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਐਸੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਯਾ ਵਿਚ ਸੌ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਫਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਂ ਯਥਾ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਟੱਲ ਫਲ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਕਨ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣ ਵਿਧਿਨਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਫਲਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੂੰ ਕੋਟੀਆਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕੋਟਿ ਤੀਰ੍ਥੇ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਹृਦਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਾਧਵਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ,
ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥੇ ਤੀਰ੍ਥਵਰੇ ਦੇਹਤ੍ਯਾਗਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਕੋਟਿਤੀਰਥ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ—
ਅਸ੍ਯ ਤੀਰੇ ਦੇਹਦਾਹੋ ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਇਸ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਚਿਤਾ ਸਾੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਫਲਂ ਗਦਿਤੁਂ ਪਾਰ੍ਥ ਵਾਗੀਸ਼ੋऽਪਿ ਨ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਪਾਰਥ, ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਬੋਲਣ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਕਾਪਿਲਂ ਗੋਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਇਸ ਦਾ ਇਨਾਮ ਹਜ਼ਾਰ ਕਾਪਿਲਾ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮੇ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਖਣ੍ਡੇ ਕੌਮਾਰਿਕਾਖਣ੍ਡੇ ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਠੀਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਖੰਡ ਦੇ ਕੌਮਾਰਿਕਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕੋਟੀਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਾਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤੇ ਪੁਰਾ ਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋਹਂ ਦ੍ਵਿਜਪੁਂਗਵੈਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਮੈਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ੍ਥਾਨਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਉਪਾਯਂ ਕੁਰੁ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਸੋਚੋ, ਓ ਸੁਵ੍ਰਤ।
ਆਰਾਧਿਤਾ ਮਯਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸਮਾਗਮ੍ਯਾਥ ਮਾਂ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਨਾਰਦ ਵ੍ਰਿਯਤਾਂ ਵਰਃ
ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਨਾਰਦ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ।'
ਅਯਮੇਵ ਵਰੋ ਮਹ੍ਯਂ ਦੇਯੋ ਦੇਵੈਃ ਸੁਤੋषਿਤੈਃ
ਇਹੀ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ੈਃ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ ਤਦਾ ਮੁਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਲਾ ਮੁਕ੍ਤਾ ਦੇਵੈਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੁषੈਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਆਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤੋ ਮਯਾ ਦ੍ਵਿਜੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸ਼ਾਲਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਥਾਨਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਥਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।