ਤੇषਾਂ ਗੁਣਾਨ੍ਮਮ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂਗੁਣਾ ਨਨੁ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ—ਕਿਹੜੇ ਗੁਣ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ? ਕੀ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਹਨ?
ਯਦਿ ਤਾਨ੍ਭੋਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਮਿ ਸ੍ਵੀਯਾਨ੍ਸ੍ਤੌਤੀਤਿ ਵਾਚ੍ਯਤਾ
ਜੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਥਵਾ ਪਾਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸਤਿ ਤੇषਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਜਾਂ, ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਾਤਮ ਹੈ—
ਮਦਰ੍ਚਿਤਦ੍ਵਿਜੇਂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣੇਪ੍ਸੁਤਾ
ਜੇ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁਖੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਮ ਵਚੋ ਰਵਿਰਾਸੀਤ੍ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੋऽਥ ਵਿਪ੍ਰਤਨੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਵਿਸਰ੍ਜ੍ਯੈਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਫਿਰ, ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਜਟਾਂ ਤ੍ਰਿषਵਣਸ੍ਨਾਨਪਿਂਗਲਾਂ ਧਾਰਯਨ੍ਨਥ
ਉਸ ਨੇ ਜਟਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਕਰਕੇ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਤਤੋ ਹਾਰੀਤਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਪ੍ਰਹਰ੍षੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਾਃ
ਫਿਰ, ਹਾਰੀਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਈਆਂ—
ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਤੇ ਪ੍ਰਹਰ੍षਾਦਿਦਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।।1.2.49.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਅਦ੍ਯ ਨੋ ਦਿਵਸਃ ਪੁਣ੍ਯਃ ਸ੍ਥਾਨਮਦ੍ਯੋਤ੍ਤਮਂ ਤ੍ਵਿਦਮ੍
ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਹੈ; ਇਹ ਥਾਂ ਹੁਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਧੀਆ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧਨ੍ਯਸ੍ਯ ਹਿ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਕृਪਯੈਵ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਧੰਨ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਗੇਹਾਨਿ ਚਾਸ੍ਮਾਕਂ ਪਾਦਚਂਕ੍ਰਮਣੇਨ ਚ
ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਚੁੰਕਣ ਨਾਲ ਵੀ।
ਤਦਹਂ ਸਮ੍ਯਗਿਚ੍ਛਾਮਿ ਦਤ੍ਤਂ ਪਰਮਭੋਜਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਨਿਭੇੜ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਦਿੰਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੇਤਦਤਿਥੇਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਾਰੀਤਃ ਪੁਤ੍ਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਅਤਿਥੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਾਰੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਦ੍ਵਿਜਂ ਚ ਤਰ੍ਪਯਿष੍ਯਾਮਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਮਭੋਜਨਮ੍
ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।
ਸੁਤੇਨ ਕਿਲ ਜਾਤੇਨ ਜਾਯਤੇ ਚਾਨृਣਃ ਪਿਤਾ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੋਜਨਂ ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਕਾਰਂ ਚ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ੍ਤਯੋਰਯਮ੍
ਭੋਜਨ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਨਾਮ ਪ੍ਰਕृਤਿਪ੍ਰਮੁਖਸ੍ਯ ਤਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਆਮ ਭੋਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
षਡ੍ਰਸਂ ਭੋਜਨਂ ਤਚ੍ਚ ਪਂਚਭੇਦਂ ਵਦਂਤਿ ਚ 1.2.49.
ਛੇ ਸਵਾਦ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾਪਰਂ ਪਰਂਨਾਮ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਰਮਭੋਜਨਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਖਾਣਾ 'ਪ੍ਰਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤੋ ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਹਿ ਯਤ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰ੍ਯਾਯ ਪृਚ੍ਛ ਵਿਪ੍ਰ ਯਦਿਚ੍ਛਸਿ
ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਪੁੱਛੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਮਨਸੈਵ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਾਮੁਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮੇਨਮਥਾਕਰੋਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ।
ਕਥਂ ਸਂਜਾਯਤੇ ਜਂਤੁਃ ਕਥਂ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ
ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਛਂਦੋਗੀਤਮਮੁਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਮੈਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਛੰਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਜਨਨੇ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮ ਹੇਤੁਰ੍ਜਂਤੋਰ੍ਭਵੇਤ੍ਕਿਲ
ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਕਰਮ ਹੀ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਯਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੋ ਨਾਮ ਸ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ 'ਸਾਤਵਿਕ' ਕਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਯਸ੍ਤਾਮਸੋ ਨਾਮ ਨਰਕਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ 'ਤਾਮਸਿਕ' ਕਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਮਹਤਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੈਰੁਪਭੋਗਸਹਾਸਨੈਃ 1.2.49.
ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਛੂਹ, ਭੋਗ ਤੇ ਹਾਸੇ ਰਾਹੀਂ,
ਸੋऽਪਿ ਦੁਃਖਦਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਵਿਕਲੇਂਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਵੀ ਦੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।