ਏਵਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਮਯਾ ਸਮਾਸਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਵਰੇऽਤ੍ਰ ਦੇਵ੍ਯਃ
ਇਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਯਾਂ ਕੀਰ੍ਤ ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪਾਪਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪਾਰ੍ਥ ਚੌਡਦੇਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵੌ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਪਾਰਥਾ, ਚੌਡਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਣੇ ਜੰਮੇ ਸਨ।
ਤਾਵੇਕਦਾ ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਥੇ ਸ਼੍ਲੋਕਮੇਕਮਪਸ਼੍ਯਤਾਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਸਾਦ੍ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਾਯਾਹ ਪਦ੍ਮਭੂਃ । ਨ ਯੈਸ੍ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਲੁਤਂ ਚੈਵ ਕਿਂ ਤੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥਮੁਪਾਸਿਤਮ੍
ਪਦਮਭੂ ਨੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ: ਜੇ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਇਤਿ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਤੌ ਪੁਨਃਪੁਨਰਭਿष੍ਟੁਤਮ੍
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਤੌ ਵਨਾਨਿ ਨਦੀਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸ਼ਨੈਃਸ਼ਨੈਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਗਏ।
ਗੁਪ੍ਤਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਹੀਸਾਗਰਸਂਗਮਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਪਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ।
ਤਤੋ ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਤृਟ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਪੀਡਿਤੌ ਭृਸ਼ਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਹ ਸੁੰਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਿਆਸ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸਿਦ੍ਧਨਾਥਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਂਪ੍ਰਯਾਤੌ ਸੁਧੈਰ੍ਯਤਃ
ਸਿੱਧਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਸਹਸਾ ਪਤਿਤੌ ਭੂਮੌ ਸ੍ਥੂਣਪਾਦੌ ਵਿਮੂਰ੍ਛਿਤੌ 1.2.48.
ਅਚਾਨਕ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਪੈਰ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠੇ।
ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਧੈਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸਖੇ ਕਿਂ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਵਯਾ
ਕੁਝ ਹੌਸਲਾ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਕਿਹਾ: 'ਮਿਤ੍ਰ, ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ?'
ਤਥਾਤਥਾ ਭਵੇਦ੍ਦਾਨੈਰ੍ਦੀਨਃ ਸੋਮੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਹਰਾ ਦਇਆਲੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲੁਂਠਮਾਨੋ ਜਗਾਮੈਵ ਪ੍ਰਾਲੇਯਃ ਕਿਂਚਿਦਂਤਰੇ
ਲੁੱਟਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਾਲੇਯਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਖੇ ਵਾਣੀ ਚਾਭਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਪੁਰਃਸਰਾ ਉਤ੍ਥਿਤਂ ਸਾਗਰਤਟੇ ਲਿਂਗਂ ਤਿष੍ਠਾਤ੍ਰ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਉਥੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ: 'ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਲਿੰਗ ਹੈ; ਓ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ।'
ਪ੍ਰਭਾਸਾਯ ਪ੍ਰਯਾਤਵ੍ਯਂ ਯਦਾऽऽ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਮਯਾ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: 'ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਅਪਸ਼੍ਯਦੁਤ੍ਥਿਤਂ ਲਿਂਗਂ ਸ ਚੈਵਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਉਹ ਨੇ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਲਿੰਗ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਤਨੂ ਤਤੋ ਯਾਤੌ ਪ੍ਰਭਾਸਂ ਸ਼ਿਵਸਦ੍ਮ ਚ
ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ।
ਊਰ੍ਜਯਂਤਃ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਚ ਪ੍ਰਾਲੇਯਸ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੋऽਪਰਃ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਾਲੇਯਾ ਦਾ ਹੋਰ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਸੋਮਨਾਥਦ੍ਵਯਂ ਪਸ਼੍ਯੇਜ੍ਜਨ੍ਮਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ 1.2.48.
ਜੋ ਦੋ ਸੋਮਨਾਥ ਲਿੰਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹੀਨਗਰਕੇ ਲਿਂਗਂ ਪਾਤਾਲਾਤ੍ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਲਿੰਗ ਉਭਰ ਆਇਆ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਰੁਦ੍ਰ ਭਾਸ੍ਕਰਾਮਿਤਤੇਜਸੇ
ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰ੍ਵਾਯ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰੂਪਾਯ ਸਦਾ ਸੁਰਭਿਣੇ ਨਮਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਸਰਵਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਪਤਯੇ ਚਾਪਿ ਪਾਵਕਾਯਾਤਿਤੇਜਸੇ
ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਾਵਕ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵਾਯ ਸੋਮਾਯ ਅਮृਤਾਯ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਅਮਰ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਨਾਮਭਿਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਃ ਸ੍ਤਵ ਏष ਉਦੀਰਿਤਃ
ਇਹ ਸਤੁਤਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਲਿਂਗਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚ ਪ੍ਰਯਤੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਲਿਂਗਂ ਚ ਪ੍ਰਯਤੋ ਯਃ ਸ੍ਮਰੇਦਪਿ
ਜੋ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਏਵਂਵਿਧਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਮਹੀਸਾਗਰਸਂਗਮੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮੇ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਖਣ੍ਡੇ ਕੌਮਾਰਿਕਾਖਣ੍ਡੇ ਸ੍ਤਮ੍ਭਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸੋਮਨਾਥਵृਤ੍ਤਾਂਤਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮਾष੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਖੰਡ, ਕੌਮਾਰਿਕਾ ਖੰਡ, ਸਤੰਭ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਸੋਮਨਾਥ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਅਠਵਾਂ ਚੈਪਟਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।