ਕਾਮਗਵ੍ਯ ਇਮਾ ਦੇਵ੍ਯਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਨਿਭਾਸ੍ਤਥਾ
ਇਹ ਦੇਵੀਆਂ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ।
ਤਥਾਤ੍ਰ ਭੂਤਮਾਤਾਸ੍ਤਿ ਹਰਸਿਦ੍ਧੇਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
ਇੱਥੇ ਵੀ ਭੂਤਮਾਤਾ ਹੈ, ਹਰਾਸਿਧੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਿਲ ਗੁਹੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪੁਣ੍ਯੇ ਸਾਰਸ੍ਵਤੇ ਤਟੇ
ਪਹਿਲਾਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਗੁਹਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ,
ਸ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਮਰ੍ਯਾਦਾਯਾਮਧਾਰਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਯਦਮਂਤ੍ਰਹੁਤਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵੇਦਬਾਹ੍ਯਂ ਚ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੰਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂ ਵੈਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਨੇਨ ਭੋਗੇਨ ਤਾਨਿ ਨਂਦਂਤਿ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਇਸ ਭੋਗ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਭੂਤਾਨਿ ਗ੍ਰਸਂਤ੍ਯਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਦੇਵਤਾਃ
ਦੇਵਤੇ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਚੰਗੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਵੈ ਤਦਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਗੁਹਃ ਕਾਲ ਇਵਾਭਵਤ੍ 1.2.47.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁਹਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ।
ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾ ਸੁਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਾ ਨਾਰੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਲੋਚਨਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਦਿਸ਼ ਮਾਂ ਕृਤ੍ਯੇ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਤਵੇਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਬਾਰ੍ਹ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਔਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜਲਦੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਮਨੁष੍ਯਦਤ੍ਤਂ ਸਕਲਂ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾਧਮੈਃ
ਇਨਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਾਸ੍ਤ੍ਵਾਨੁਵ੍ਰਜਿष੍ਯਂਤਿ ਦੇਵ੍ਯਃ ਕੋਟਿਸ਼ਤਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਸੁਭਾਗੀਏ, ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣਗੀਆਂ।
ਮਯੂਰਂ ਸਮੁਪਾਸ੍ਥਾਯ ਗੁਹਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਮਾਗਤਾ
ਮੋਰ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਗੁਹਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ।
ਜਘਾਨ ਚ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੇਵੀ ਨਾਨਾਵਿਧਾਯੁਧੈਃ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਸਾਦਯਂਤਿ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਨਾਨਾਵੇषੈਃ ਸੁਦੀਨਵਤ੍
ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨृਤ੍ਯਂਤਿ ਦੇਵਿ ਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਿ ਪ੍ਰਸੀਦੇਤਿ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਹ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ!'
ਤਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੋਚੁਸ੍ਤ੍ਰਾਹਿ ਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਮਾਤਾ ਭਵੇਸ਼੍ਵਰਿ
ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ ਲਵੋ, ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਲਕਾ!'
ਯੇ ਚੈਵਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤੋषਯਨ੍ਤਿ ਤੇषਾਂ ਦੇਹਿ ਵਰਾਨ੍ਸਦਾ ।। 1.2.47.
ਜੋ ਤੇਰੀ ਰਜ਼ਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰ ਦਿੰਨਾ।
ਅਰਿष੍ਟਾਭਰਣੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਦਧਿਭਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਨੈਃ
ਗਹਿਣਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਦੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ।
ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਦੇਵੀ ਮੁਮੁਦੇ ਭੂਤਸਂਵृਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ।
ਯ ਏਨਾਂ ਪ੍ਰਣਮੇਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਰਿष੍ਟੈਰ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਮਯਾ ਸਮਾਸਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਵਰੇऽਤ੍ਰ ਦੇਵ੍ਯਃ
ਇਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਯਾਂ ਕੀਰ੍ਤ ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪਾਪਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪਾਰ੍ਥ ਚੌਡਦੇਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵੌ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਪਾਰਥਾ, ਚੌਡਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਣੇ ਜੰਮੇ ਸਨ।
ਤਾਵੇਕਦਾ ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਥੇ ਸ਼੍ਲੋਕਮੇਕਮਪਸ਼੍ਯਤਾਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਸਾਦ੍ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਾਯਾਹ ਪਦ੍ਮਭੂਃ । ਨ ਯੈਸ੍ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਲੁਤਂ ਚੈਵ ਕਿਂ ਤੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥਮੁਪਾਸਿਤਮ੍
ਪਦਮਭੂ ਨੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ: ਜੇ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਇਤਿ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਤੌ ਪੁਨਃਪੁਨਰਭਿष੍ਟੁਤਮ੍
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਤੌ ਵਨਾਨਿ ਨਦੀਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸ਼ਨੈਃਸ਼ਨੈਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਗਏ।
ਗੁਪ੍ਤਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਹੀਸਾਗਰਸਂਗਮਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਪਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ।
ਤਤੋ ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਤृਟ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਪੀਡਿਤੌ ਭृਸ਼ਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਹ ਸੁੰਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਿਆਸ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸਿਦ੍ਧਨਾਥਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਂਪ੍ਰਯਾਤੌ ਸੁਧੈਰ੍ਯਤਃ
ਸਿੱਧਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।