ਜੀਵਾਤ੍ਮਸਂਜ੍ਞਾਨ੍ਸ੍ਵੀਯਾਂਸ਼ਾਨ੍ਵ੍ਯਭਜਤ੍ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ੪੬.
ਸਰਵੋਚਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੀਵਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਨਿਃਸਰਂਤਿ ਯਥਾ ਲੋਹਾਤ੍ਤਪ੍ਤਲ੍ਲਿਂਗਾਤ੍ਸ੍ਫੁਲਿਂਗਕਾਃ ੪੬.
ਜਿਵੇਂ ਤਪਦੇ ਲੋਹੇ ਵਿਚੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਤਮਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਂਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਨਿ ਚ ਤਾਨ੍ਯਪਿ ੪੬.
ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣ — ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਜੋਸ਼ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ — ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਜਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਧ੍ਯਂਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨੈਵ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਭਿਃ ੪੬.
ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਜੋਸ਼ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਂਕਾਰਂ ਚ ਸਂਸੇਵ੍ਯ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ੪੬.
ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸੇਵ੍ਯਾਃ ਸਂਸਾਰਵਿਜਿਗੀषੁਭਿਃ ੪੬.
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ।
ਸਾਸ੍ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਸਸ੍ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ੌਚਮਿਂਦ੍ਰਿਯਨਿਗ੍ਰਹਃ ੪੬.
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਗਿਆਨ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਾਯੇਨ ਧਨਾਦਾਨਂ ਤਂਦ੍ਰੀ ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਮੇਵ ਚ ੪੬.
ਅਨਿਆਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਨ ਲੈਣਾ, ਆਲਸ ਤੇ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਮੁਕੈਸ੍ਤ੍ਵਤੈਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੈਰ੍ਦੇਵਤਾਂ ਭਜੇਤ੍ ੪੬.
ਇਸ ਲਈ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰੇਵ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦੇਤੈਰੇਵ ਚ ਯਾਤਨਾ॥ ੪੬.
ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਮੀषਾਂ ਚਾਪ੍ਯ ਭਾਵੇ ਵੈ ਨ ਕਿਂਚਿਦੁਪਪਦ੍ਯਤੇ ੪੬.
ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਥਾ ਰਜਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯੇ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੈਰ੍ਗੁਣੈਃ ੪੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋਸ਼ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਿਨੋ ਦੁਃਖਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ ੪੬.
ਖੁਸ਼ ਤੇ ਦੁਖੀ ਜੀਵ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਹਨ।
ਵ੍ਯਭਜਚ੍ਚਤੁਰਾ ਸ਼ੀਤਿਲਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਜੀਵਯੋਨਯਃ ੪੬.
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਲੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਈਸ਼੍ਵਰਾਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਮੋਹਿਤਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੈਰ੍ਗੁਣੈਃ ੪੬.
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਨ੍ਨਾਨਾਂ ਪਯਸਾਂ ਚਾਪਿ ਜੀਵਾਨਾਂ ਚਾਥ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ੪੬.
ਅਨਾਜ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵੀ।
ਏਵਮੇਤਤ੍ਕਿਂ ਤੁ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯੇਤਨ੍ਮਹਾਮਤੇ ੪੬.
ਹਾਂ, ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਕੀ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛ ਲਵਾਂ?
ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਨ ਦੁਃਖੇਭ੍ਯਃ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਮਾਨਵਾਨ੍ ੪੬.
ਉਹ ਭਗਤ ਲੋਕ ਮਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦੇ?
ਇਤਿ ਮੇ ਮੁਹ੍ਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਕਿਂ ਬਾਲ ਮਨ੍ਯਸੇ॥ ੪੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ; ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੱਚਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ?
ਅਸ਼ੁਚਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਚਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦੇਵਭਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਸ੍ਮृਤਃ ੪੬.
ਅਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਭਗਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੁਚਿਰ੍ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯਦਾ ਪੂਜਯਤੇ ਨਰਃ ੪੬.
ਜਦੋਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਵਿਮੂਢਸ਼੍ਚਾਪ੍ਟਯਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਨਿषੇਵਤੇ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਵਾਭ੍ਯਰ੍ਚਯੇਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਚੇਦਸ਼ੁਭਂ ਭਵੇਤ੍॥ ੪੬.
ਮੂਰਖ ਉਹੀ ਗਲਤ ਕੰਮ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਕृਤਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਕੋਟਿ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ੪੬.
ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਸ੍ਨੌ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਇਤਰੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍ ੪੬.
ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਤੀਰਥਾਂ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਸੀਤਾਪਹਾਰਮਾਪੇਦੇ ਰਾਮੋऽਨ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍ ੪੬.
ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਅਪਹਰਨ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਇਂਦ੍ਰਚਂਦ੍ਰਰਵਿਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯੁਃ ਕृਤਮ੍ ੪੬.
ਇੰਦ੍ਰ, ਚੰਦ੍ਰ, ਰਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕੋऽਪਿ ਸ੍ਵਕृਤਾਨ੍ਨੈਵੇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਨਿਰ੍ਣਯਃ ੪੬.
ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸਚੇ ਹੈ।
ਬਹੁਭਿਰ੍ਜਨ੍ਮਭਿਰ੍ਭੋਜ੍ਯਂ ਭੁਜ੍ਯੇਤੈਕੇਨ ਜਨ੍ਮਨਾ ੪੬.
ਜੋ ਕਈ ਜਨਮਾਂ 'ਚ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਜਨਮ 'ਚ ਵੀ ਭੋਗਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਤਪ੍ਯਂਤੇ ਗਤੈਃ ਪਾਪੈਃ ਸ਼ੁਚਯੋ ਦੇਵਤਾਵ੍ਰਤਾਃ ੪੬.
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਾਃ ਸਦਾ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਚਿਭਿਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤੈਃ ੪੬.
ਇਸ ਲਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।