ਯਾ ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਾ ਦੁਰ੍ਮਤਿਭਿਰ੍ਯਾ ਨ ਜੀਰ੍ਯਤਃ ੪੬.
ਉਹ ਚੀਜ਼, ਜੋ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਛੱਡਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਮੁਰਝਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ।
ਅਨਾਦ੍ਯਂਤਾ ਤੁ ਸਾ ਤृष੍ਣਾ ਹ੍ਯਂਤਰ੍ਦੇਹਗਤਾ ਨृਣਾਮ੍ ੪੬.
ਇਹ ਲਾਲਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਅੰਤ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਥੈਵੈਧਃ ਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਨਾਸ਼ਮृਚ੍ਛਤਿ ੪੬.
ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਸਲਗਦੀ ਅੱਗ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ,
ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਭੋ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚਾਤ੍ਮਬਂਧੁषੁ ੪੬.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਲਾਲਚ ਨਾ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਲਈ ਕਰੀਏ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ।
ਅਹੋ ਬਾਲ ਨ ਬਾਲਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਤੋ ਮੇ ਤ੍ਵਾਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ੪੬.
ਅਰੇ ਬੱਚੇ, ਤੂੰ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਾਵਹਂਕਾਰਮਿਂਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਮਾਨਵਾਃ ੪੬.
ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖੋ,
ਅਹਮੇष ਮਮੇਦਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਮੀਦृਸ਼ਕਸ੍ਤ੍ਵਹਮ੍ ੪੬.
‘ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੰਮ ਐਸਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਹਾਂ’—
ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਃ ਯ ਚੇਤ੍ਤਂ ਚ ਵਿਨੋਨ੍ਮਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਤੇ ੪੬.
ਜੇ ਇਹ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਗਲਪਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨ ਵਿਖੇਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ਾ ਵਾ ਸਾਧ੍ਯਤੇ ਦृषਦਾ ਯਥਾ ੪੬.
ਕਿਵੇਂ ਸੁਰਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ?
ਬਾਹ੍ਯਾਨਾਮਾਂਤਰਾਣਾਂ ਵਾ ਵਿਨਾ ਤਂ ਤृਣਵਦ੍ਵਿਦੁਃ ੪੬.
ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਚਾਹੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅੰਦਰਲੇ, ਗਿਆਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਵਰਗਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਂ ਕਥਂ ਵਾ ਜੀਵਨਂ ਭਵੇਤ੍ ੪੬.
ਕਿਵੇਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤਥਾ ਕਸ੍ਮਾਦਿਦਂ ਸृष੍ਟਂ ਜਡਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਾ ੪੬.
ਫਿਰ, ਇਹ ਜੜਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਚੇਤਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ?
ਸਮ੍ਯਗੇਤਦ੍ਯਥਾ ਪृष੍ਟਂ ਯਤ੍ਰ ਮੁਹ੍ਯਂਤਿ ਜਂਤਵਃ ੪੬.
ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪੁਰੁषਸ਼੍ਚੈਵ ਅਨਾਦੀ ਸ਼੍ਰृਣੁਮਃ ਪੁਰਾ ੪੬.
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅਦੀਕਾਲ ਤੋਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕਾਲਸ੍ਵਬਾਵਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪੁਰਾ ੪੬.
ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤਮੋਮਯੀ ਸਾ ਚ ਲੀਲਯਾ ਦੇਵਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ੪੬.
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਤਾਂ ਯਾਤਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਦੇਵਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ੪੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲੀ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਚਾਰਣਾਰ੍ਥਂ ਚ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ਤਸ੍ਤਤਃ ੪੬.
ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਲਈ, ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਅਹਂਕਾਰ ਸ੍ਤਤੋ ਜਾਤਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਾਜਸਤਾਮਸਃ ੪੬.
ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵਭਾਵ — ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਜੋਸ਼ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ — ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵੇ ਤਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਵਦਂਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ ੪੬.
ਜਦੋਂ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਾਤ੍ਮਸਂਜ੍ਞਾਨ੍ਸ੍ਵੀਯਾਂਸ਼ਾਨ੍ਵ੍ਯਭਜਤ੍ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ੪੬.
ਸਰਵੋਚਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੀਵਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਨਿਃਸਰਂਤਿ ਯਥਾ ਲੋਹਾਤ੍ਤਪ੍ਤਲ੍ਲਿਂਗਾਤ੍ਸ੍ਫੁਲਿਂਗਕਾਃ ੪੬.
ਜਿਵੇਂ ਤਪਦੇ ਲੋਹੇ ਵਿਚੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਤਮਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਂਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਨਿ ਚ ਤਾਨ੍ਯਪਿ ੪੬.
ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣ — ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਜੋਸ਼ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ — ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਜਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਧ੍ਯਂਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨੈਵ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਭਿਃ ੪੬.
ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਜੋਸ਼ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਂਕਾਰਂ ਚ ਸਂਸੇਵ੍ਯ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ੪੬.
ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸੇਵ੍ਯਾਃ ਸਂਸਾਰਵਿਜਿਗੀषੁਭਿਃ ੪੬.
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ।
ਸਾਸ੍ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਸਸ੍ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ੌਚਮਿਂਦ੍ਰਿਯਨਿਗ੍ਰਹਃ ੪੬.
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਗਿਆਨ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਾਯੇਨ ਧਨਾਦਾਨਂ ਤਂਦ੍ਰੀ ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਮੇਵ ਚ ੪੬.
ਅਨਿਆਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਨ ਲੈਣਾ, ਆਲਸ ਤੇ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਮੁਕੈਸ੍ਤ੍ਵਤੈਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੈਰ੍ਦੇਵਤਾਂ ਭਜੇਤ੍ ੪੬.
ਇਸ ਲਈ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰੇਵ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦੇਤੈਰੇਵ ਚ ਯਾਤਨਾ॥ ੪੬.
ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।