ਰਂਕਵਤ੍ਕਿਂ ਸ੍ਮ ਤੇ ਦੇਵਾ ਯਾਚਂਤਾਂ ਤ੍ਵਾਂ ਕੁਲਤ੍ਥਵਤ੍ ੪੫.
ਕੀ ਦੇਵਤੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਲਥ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਣ—
ਸ੍ਵਬਾਵਾਨ੍ਨੈਵ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਃ ਸਂਸਿਦ੍ਧਾ ਯਦਿ ਤੇ ਮਤੇ ੪੫.
ਜੇ ਤੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਬਦਰੀਮਂਤਰੇਣਾਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਕਣ੍ਟਕਾ ਨ ਹਿ ੪੫.
ਤਾਂ ਫਿਰ ਬੇਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਕੰਡੇ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਯਚ੍ਚ ਬ੍ਰਵੀषਿ ਪਸ਼੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਸੁਖਿਨੋ ਧਨ੍ਯਕਾਸ੍ਤ੍ਵਮੀ ੪੫.
ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਆਦਿਕ ਸੁਖੀ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਹਨ—
ਤਾਮਸਾ ਵਿਕਲਾ ਯੇ ਚ ਕष੍ਟਂ ਤੇषਾਂ ਚ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਤਾਮ੍ ੪੫.
ਜੋ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਜਾਂ ਅਪਾਹਜ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਹੀ ਵਧੀਆ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਸਤ੍ਯਂ ਤਵ ਵ੍ਰਤਂ ਮਨ੍ਯੇ ਨਰਕਾਯ ਤ੍ਵਯਾऽऽਦृਤਮ੍ ੪੫.
ਤੇਰਾ ਵਰਤ ਸੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤੂੰ ਨਰਕ ਲਈ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ—
ਆਦਾਵਾਡਂਬਰੇਣੈਵ ਧ੍ਰੁਵਤੋऽਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਮੇ ੪੫.
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ ਖਾਲੀ ਦਬਦਬੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ।
ਮਾਯਾਵਿਨਾਂ ਹਿ ਬ੍ਰੁਵਤਾਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚਾਂਡਬਰਾਵृਤਮ੍ ੪੫.
ਕਿਉਂਕਿ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੋਕਲੇ ਦਬਦਬੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਦੌ ਮਧ੍ਯੇ ਤਥਾ ਚਾਂਤੇ ਯੇषਾਂ ਵਾਕ੍ਯਮਦੋषਵਤ੍ ੪੫.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੇਦੋਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—
ਤ੍ਵਯਾਨ੍ਯਥਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਮੁਕ੍ਤਂ ਚੈਵਾਨ੍ਯਥਾ ਪੁਨਃ ੪੫.
ਤੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ।
ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਵਿषਸ੍ਯ ਚ ਗੁਣਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍ ੪੫.
ਇਹ ਗੁਣ ਨਾਸਤਿਕਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਪੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਿਲਾਸ੍ਤੈਲਂ ਗਂਧੋ ਵਾ ਸ ਯਥਾ ਤਥਾ ੪੫.
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਕਪੜੇ ਲਈ, ਤੇਲ ਤਿਲਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਮੋਹਜਾਲਸ੍ਯ ਯੋ ਯੋਨਿਰ੍ਮੂਢੈਰਿਹ ਸਮਾਗਮਃ ੪੫.
ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਮਿਲਾਪ ਹੀ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਸ਼੍ਚ ਵृਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵੈਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਭਿਃ ੪੫.
ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨੀਆਂ, ਵੱਡਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ—
ਨ ਨੀਚੈਰ੍ਨਾਪ੍ਯਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਰ੍ਨਾਨਾਤ੍ਮਜ੍ਞੈਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ੪੫.
ਨਾ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਵਾਲਿਆਂ, ਨਾ ਅਣਜਾਣਾਂ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ—
ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸੇਵੇਦ੍ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਯੇषਾਂ ਹਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ੪੫.
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਗਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਾਚਾਰਾਤ੍ਪ੍ਰਹੀਯਂਤੇ ਨ ਚ ਸਿਧ੍ਯਂਤਿ ਮਾਨਵਾਃ ੪੫.
ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਚਲਣ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਮਧ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮਧ੍ਯਤਾਂ ਯਾਤਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤਾਂ ਯਾਤਿ ਚੋਤ੍ਤਮੈਃ ਯਨ੍ਨਿਨ੍ਦਸਿ ਦ੍ਵਿਜਾਨੇਵ ਯੈਰਪੇਯੋऽਰ੍ਣਵਃ ਕृਤਃ॥ ੪੫.
ਮੱਧਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੱਧਮਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਲ ਉੱਚਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਵੇਦਾਃ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ੍ਮृਤਯਃ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਯੁਕ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍ ੪੫.
ਵੇਦ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ, ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬਚਨ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।
ਇਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ ਨਂਦਭਦ੍ਰਃ ਸਹਸਾ ਤਦੈਵ ੪੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੰਦਭਦਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ—
ਬਹੂਦਕਸ੍ਯ ਕੁਂਡਸ੍ਯ ਤੀਰਸ੍ਥਂ ਲਿਂਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ੪੬.
ਬਹੁਤ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਲਿੰਗ ਸੀ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚਾਗ੍ਰਤਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਪ੍ਰਬਦ੍ਧਕਰਸਂਪੁਟਃ ੪੬.
ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ੍ਰष੍ਟਾਰਮਸ੍ਯ ਜਗਤਸ਼੍ਚੇਤ੍ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਦਾਸ਼ਿਵਮ੍ ੪੬.
ਮੈਂ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਇਸ ਜਗਤ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਨੂੰ, ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
ਅਪੂਰ੍ਯਮਾਣਂ ਤਵ ਕਿਂ ਜਗਤ੍ਸਂਸृਜਨਂ ਵਿਨਾ ੪੬.
ਤੇਰੇ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ?
ਸਚੇਤਨੇਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਰਾਗਾਦਿਰਹਿਤੇਨ ਚ ੪੬.
ਜਿਸ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ,
ਨਿਰ੍ਵੈਰੇਣ ਸਮੇਨਾਥ ਸੁਖਦੁਃਖਭਵਾਭਵੈਃ ੪੬.
ਬਿਨਾ ਵੈਰ ਦੇ, ਸਮਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੁਖ-ਦੁਖ, ਜਨਮ ਤੇ ਅਜਨਮ ਵੱਲ ਇਕਸਾਰ ਰਹੋ,
ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇਥ ਨਰਕੇ ਪਾਤਯਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ੪੬.
ਕੁਝ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਕੁਝ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ,
ਇष੍ਟੈਃ ਪੁਤ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਨਾਥ ਵਿਯੁਕ੍ਤਾ ਮਾਨਵਾ ਹ੍ਯਮੀ ੪੬.
ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਅਤੀਵ ਨੋਚਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦੀਸ਼੍ਵਰ ਸਰ੍ਵਥਾ ੪੬.
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਣਉਚਿਤ ਹੈ,
ਏਵਂਵਿਧੇਨ ਸਂਸਾਰਚਾਰਿਤ੍ਰੇਣ ਵਿਮੋਹਿਤਾਃ ੪੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਾਲ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,