ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਮਾਲਭੇਤ੍ ਅਨੇਨ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਸਪ੍ਤਵਾਰਾਨੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਮ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਸਨਸ੍ਥਂ ਦੇਵਂ ਸਵਿਤਾਰਂ ਮਂਡਲਮਧ੍ਯੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਕਂ ਸੁਰਾਦਿਭਿਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯਮਾਨਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮਰ੍ਘਪਾਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਮੌ ਜਾਨੁਨੀ ਨਿਪਾਤ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਾਭਿਮੁਖਸ੍ਤਦ੍ਗਤਮਨਾਭੂਤ੍ਵਾਰ੍ਘਮਂਤ੍ਰਮੁਦਾਹਰੇਤ੍ ੪੩.
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੂਹੋ, ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਉਚਾਰ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੋ। ਫਿਰ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਦੇਵਤਾ ਸਵਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਅਰਘ ਪਾਤਰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੁੱਡੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਾ ਕੇ, ਅਰਘ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੋ।
ਯਸ੍ਯੋਚ੍ਚਾਰਣਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਰਥਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ੪੩.
ਜਿਸ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਭਾਸਕਰ ਰਥ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ੴਯਸ੍ਯਾਹੁਃ ਸਪ੍ਤ ਚ੍ਛਂਦਾਂਸਿ ਰਥੇ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਵਾਜਿਨਃ ੪੩.
ਓਮ—ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਥ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਛੰਦ ਤੇ ਘੋੜੇ ਖੜੇ ਹਨ।
ਜਯਾ ਚ ਵਿਜਯਾ ਚੈਵ ਜਯਂਤੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨੀ ੪੩.
ਜਯਾ, ਵਿਜਯਾ, ਜਯੰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨੀ।
ਡਿਂਡਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ੇषਨਾਗਸ਼੍ਚ ਗਣਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ੪੩.
ਡਿੰਡੀ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਅਤੇ ਗਣਾਧ੍ਯਕਸ਼ ਵੀ।
ਰਾਜ੍ਞੀ ਚ ਨਿਕ੍ਸ਼ੁਭਾ ਦੇਵੀ ਲਲਿਤਾ ਚੈਵ ਸਂਜ੍ਞਿਕਾ ੪੩.
ਰਾਣੀ, ਨਿਕਸ਼ੁਭਾ ਦੇਵੀ, ਲਲਿਤਾ ਅਤੇ ਸੰਜ੍ਯਿਕਾ।
ਏਭਿਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਯੋऽਸਾਵਧਰੋਤ੍ਤਰਵਾਸਿਭਿਃ ੪੩.
ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹਨ।
ਅਮ੍ਮਯੋ ਭਗਵਾਨ੍ਭਾਨੁਰਮੁਂ ਯਜ੍ਞਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯਨ੍ ੪੩.
ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਨੁ, ਇਹ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ।
ਸਹਸ੍ਰਕਿਰਣ ਵਰਦ ਜੀਵਨਰੂਪ ਤੇ ਨਮਃ ੴਵषਟ੍ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚਰਣਯੁਗਲਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਭੁਵਿ ਪਦ੍ਮ੍ਯਾਂ ਪਾਤ੍ਰੀਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਤ੍ ਪਾਦ੍ਯਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਭਗਵਨ੍ਨੇਹਿ ਮਮ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਵਿਧਾਯ ਆਸ੍ਯਤਾਮ੍ ਤਿष੍ਠ ਤ੍ਵਂ ਤਾਵਦਤ੍ਰੈਵ ਯਾਵਤ੍ਪੂਜਾਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍॥ ੪੩.
ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਰੂਪ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। 'ਓਮ ਵਸ਼ਟ' ਆਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਰਨ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਮਲ ਦੀ ਪਾਤਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾ ਦੇ, ਇਹ ਪਾਦਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਸੁਆਗਤ ਹੈ ਭਗਵਨ, ਆਓ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਬੈਠੋ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲਵਾਂ।'
ਏਵਂ ਵਿਜ੍ਞਾਪਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦਨੇਨ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਕਮਲਾਸਨਮ੍ ਆਸਨ ਉਪਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਸ਼ੇषਾਂ ਪੂਜਾਂ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ ਅਨੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦਿਸ੍ਨਪਨਮ੍ ਤਤੋ ਵਾਸੋਯੁਗਂ ਸ਼ੁਭ੍ਰਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਅਨੇਨ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਕਟਿਭੂषਣਮੇਕਂ ਤੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਚਾਂਗਪ੍ਰਾਵਰਣਮ੍॥ ੪੩.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕਮਲ ਆਸਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ। ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਬਾਕੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਇਸੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਓ। ਫਿਰ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜੋੜ ਸੁੱਚੇ ਕੱਪੜੇ ਭੇਟ ਕਰੋ: 'ਇੱਕ ਤੇਰੀ ਕਮਰ ਦੀ ਭੂਸ਼ਣ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਤੇਰਾ ਉਪਰਲਾ ਕੱਪੜਾ ਹੈ।'
ਤਤੋ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਅਨੇਨ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਂ ਦੇਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਗृਹਾਣ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ॥ ੪੩.
ਫਿਰ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨੇਊ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ! ਇਹ ਜਨੇਊ ਕਬੂਲ ਕਰ, ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।'
ਤਤੋ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਸ਼੍ਵੇਤਮੁਕੁਟਮੁਦ੍ਰਿਕਾਦਿਭੂषਣਾਨਿ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਅਨੇਨ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਅਲਂਕਾਰਂ ਗृਹਣੇਮਂ ਮਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍॥ ੪੩.
ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੱਟਾ ਮੁਕੁਟ, ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਗਹਿਣੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਕਹਿ ਕੇ ਭੇਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: 'ਇਹ ਸਿੰਗਾਰ, ਜੋ ਮੈਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਕਬੂਲ ਕਰ।'
ਏਵਮਲਂਕਾਰਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕੇਸ਼ਰਕੁਂਕੁਮਕਰ੍ਪੂਰਰਕ੍ਤਚਂਦਨਮਿਸ਼੍ਰਮਨੁਲੇਪਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍॥ ੪੩.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਹਿਣੇ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਕੇਸਰ, ਕੁੰਕੁਮ, ਕਪੂਰ ਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਲੇਪ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ੴਤਵਾਤਿਪ੍ਰਿਯ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਰਸੋऽਯਂ ਤਿਗ੍ਮਦੀਧਿਤੇ ੪੩.
ਓਮ, ਹੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ! ਇਹ ਤੇਰਾ ਰਸ ਹੈ, ਹੇ ਤਪਦੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ।
ਤਤਸ਼੍ਚਂਪਕਜਪਾਕਰਵੀਰਕਰ੍ਣਕਕੇਸਰਕੋਕਨਦਾਦਿਭਿਃ ਪੂਜਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍॥ ੪੩.
ਫਿਰ ਚੰਪਾ, ਜਪਾ, ਕਰਵੀਰ, ਕਰਨਕ, ਕੇਸਰ, ਕੋਕਨਦ ਆਦਿਕ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ੴਵਨਸ੍ਪਤਿਰਸੋ ਦਿਵ੍ਯੋ ਗਂਧਾਢ੍ਯੋ ਗਂਧ ਉਤ੍ਤਮਃ ੪੩.
ਓਮ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਸ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਵਧੀਆ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪਾਯਸਾਦਿਨਿष੍ਪਨ੍ਨਂ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਨਿਵੇਦਯੇਦਨੇਨ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਪੂਰ੍ਣਪਾਤ੍ਰੇ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ॥ ੪੩.
ਫਿਰ, ਦੁੱਧ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਇਹ ਮੰਤਰ ਕਹਿ ਕੇ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਇਹ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਤਰ ਮੈਂ ਦਿੱਤਾ, ਕਬੂਲ ਕਰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰ।'
ਤਤਃ ਸ਼ੌਚੋਦਕਤਾਂਬੂਲਦੀਪਾਰਾਰ੍ਤਿਕਸ਼ੀਤਲਿਕਾਪੁਨਃ ਪੂਜਾਦਿ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵੇਤਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ ੪੩.
ਫਿਰ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਪਾਨ, ਦੀਵਾ, ਆਰਤੀ, ਪੱਖਾ ਆਦਿਕ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਕਹਿਣਾ 'ਮੇਰੇ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਮਾਫ ਕਰ', ਫਿਰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦੇਣਾ।
ਯ ਏਵਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਤੌ ਮਂਡਲਕੇऽਪਿ ਵਾ ੪੩.
ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਅਰਘ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੰਡਲ ਨੂੰ, ਉਹ—
ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕਰ੍ਣੋ ਭਾਸ੍ਕਰਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ੪੩.
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਅਰਘ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਅਸ਼ਕ੍ਤਸ਼੍ਚੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਕਮਰ੍ਘ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਿਵਾਕृਤੇ ੪੩.
ਜੇ ਕੋਈ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕ ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ੪੩.
ਉਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਤ੍ਵਸੌ ਦੇਵੋ ਭਟ੍ਟਾਦਿਤ੍ਯੋऽਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ੪੩.
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਭੱਟਾਦਿਤ੍ਯ ਇਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯਮष੍ਟਵਿਧਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਕਾਰਕਮ੍ ੪੩.
ਇੱਥੇ, ਇਹ ਅਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਭੇਟ ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯਪ੍ਰਾਕਾਰਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਚਾਹਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ ੪੪.
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਮੈਂ ਦਿਵਿਆ ਪਰਿਕਿਰਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਪषਾਃ ਪੋਸ਼ਘਟਕੌ ਵਿषਾਗ੍ਨ ਤਪ੍ਤਮਾषਕੌ ੪੪.
ਸ਼ਪਥਾਂ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਘੜਾ, ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਗਰਮ ਮਾਂਸ਼ ਵਾਲਾ ਘੜਾ—
ਅਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕੇषੁ ਚਾਰ੍ਥੇषੁ ਮਿਥੋ ਵਿਵਦਮਾਨਯੋਃ ੪੪.
ਜਿੱਥੇ ਗਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਦੋ ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿਚ ਝਗੜ ਰਹੇ ਹੋਣ—
ਅਵਿਦਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸ਼ਪਥੇਨਾਭਿਲਂਘਯੇਤ੍ ੪੪.
ਜੇ ਸੱਚਾਈ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਪਥ ਲੈ ਕੇ ਸੱਚ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਵਨੋ ਨृਪਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣੋ ਮਿਥ੍ਯਾਸ਼ਪਥਮਾਚਰੇਤ੍ ੪੪.
ਜੇ ਕੋਈ ਤੇਜ਼ ਰਾਜਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਂਧਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਗृਹਂ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਯੋ ਮਿਥ੍ਯਾਸ਼ਪਥਾਂਸ਼੍ਚਰੇਤ੍ ੪੪.
ਅੰਨ੍ਹਾ ਮਨੁੱਖ ਜੇ ਝੂਠੀਆਂ ਕਸਮਾਂ ਖਾਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।